Cuộc sống mới của người Đan Lai - Bài 1: “Giải cứu” người Đan Lai

Tộc người Đan Lai ở Con Cuông vốn được biết đến là tộc người “ngủ ngồi”. Lâu nay, họ trú ngụ trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, giáp biên giới Việt - Lào.

Tộc người Đan Lai ở xã Môn Sơn, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An vốn được biết đến là tộc người “ngủ ngồi”. Lâu nay, người Đan Lai trú ngụ trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, giáp biên giới Việt – Lào.

“Kéo” người Đan Lai ra khỏi rừng

Đói nghèo bủa vây, hôn nhân cận huyết thống kéo dài nhiều năm khiến tộc người Đan Lai ở huyện Con Cuông (huyện miền núi Nghệ An) đứng trước nguy cơ suy vong giống nòi. Một đề án “giải cứu” tộc người có tục ngủ ngồi ở vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát đã được thực hiện.

Cuộc sống mới của người Đan Lai - Bài 1: “Giải cứu” người Đan Lai

Cuộc sống người Đan Lai ở huyện Con Cuông vẫn còn rất nhiều khó khăn

Từ năm 2001, đánh dấu một bước ngoặt với tộc người Đan Lai khi tỉnh Nghệ An có chủ trương di dời 36 hộ dân ra khỏi rừng sâu, đến định cư vùng gần trung tâm xã. Đó là cuộc di cư “lịch sử” của tộc người này. Họ được định cư tại 2 bản Tân Sơn và Cửa Rào, thuộc xã Môn Sơn.

Tuy nhiên, phải đến năm 2006, khi Chính phủ phê duyệt Đề án bảo tồn, phát triển bền vững tộc người Đan Lai tại vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát thì đó mới là một cuộc “giải cứu” thực sự khi đặt mục tiêu 146 hộ gia đình tộc người Đan Lai ở hai bản Búng và Cò Phạt sẽ được di dời ra khỏi rừng sâu. 30 hộ còn lại ở lại bản Cò Phạt nhưng sẽ được đầu tư hạ tầng điện, đường, trường, trạm… để làm điểm du lịch sinh thái.

Ông Lương Viết Tùng - Trưởng phòng dân tộc huyện Con Cuông cho hay: "Ngay khi đề án có hiệu lực, 42 hộ dân Đan Lai đầu tiên đã được đưa ra khỏi rừng, đến nơi ở mới tại bản tái định cư Thạch Sơn thuộc xã Thạch Ngàn, cách chỗ ở cũ khoảng 60 km. Tại đây, người dân được xây nhà, cấp ruộng nước, đất rừng và được trợ cấp gạo ăn trong một năm. Còn tại bản Bá Hạ cũng thuộc xã Thạch Ngàn, mãi đến năm 2017 mới tổ chức di dân và đến nay đã có 35 hộ người Đan Lai, ở thành cụm một dân cư trong bản Bá Hạ".

Chủ tịch UBND xã Thạch Ngàn huyện Con Cuông Lô Thanh Huấn còn nhớ mãi thời điểm đi vào vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát để vận động dân Đan Lai ra ngoài định cư. “Năm 2016, khi đó tôi còn là phó chủ tịch xã, nằm trong đoàn đi vận động. Vào đến nơi, chúng tôi thấy cuộc sống người Đan lai quá khó khăn. Nhà tạm bợ và lụp xụp, đất sản xuất không có, cuộc sống chủ yếu dựa vào thiên nhiên”, ông Huấn nhớ lại.

Đến năm 2012, những hộ dân còn lại chưa ra được khỏi rừng nhưng cũng được “giải cứu”, đó là khi con đường chạy vắt vẻo qua các sườn núi được mở thông suốt từ trung tâm xã Môn Sơn chạy qua Cò Phạt và vào tận bản Búng. 4 cây cầu treo qua suối được xây dựng xong, phá thế cô lập hàng trăm năm nay của họ với thế giới bên ngoài. Rồi năm 2018, một bước ngoặt làm thay đổi cuộc sống người dân nơi đây khi họ bắt đầu có điện lưới, rồi sóng điện thoại.

Ông Ngân Văn Trường, Phó chủ tịch UBND xã Môn Sơn chia sẻ: Một thời gian, việc vận động người dân Đan Lai đến định cư ở vùng khác luôn được chính quyền xã, huyện thực hiện thường xuyên. Đó là cách duy nhất để nâng cao đời sống, dân trí, bảo tồn tốt hơn cho tộc người này. Tuy nhiên, tập quán và thói quen của họ thích ở trong rừng sâu. Hơn nữa, nguồn vốn thực hiện đề án thiếu nên vẫn còn nhiều hộ dân chưa thể di dời theo như kế hoạch ban đầu đặt ra.

Vì cuộc sống mới của người Đan Lai

Ngoài việc thực hiện di dời, bố trí tái định cư để “kéo” người dân Đan Lai ra khỏi rừng thì việc tổ chức, ổn định sản xuất, đời sống cho người dân ở vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát cũng như ở các điểm tái định đặc biệt được quan tâm.

Với những hộ dân đã được di dời tái định cư, được hỗ trợ lương thực trong một năm, được hỗ trợ tiền di chuyển, được xây dựng nhà ở và chia đất sản xuất. Từng bước để người dân tái định cư ổn định cuộc sống, nhiều chính sách về hỗ trợ con giống, phân bón, vật nuôi, nông cụ sản xuất đã được thực hiện. Các cấp ngành cũng đã tổ chức nhiều lớp khuyến nông, khuyến lâm, kĩ thuật sản xuất chăn nuôi tại các bản tái định cư để người dân được tham gia.

Cuộc sống mới của người Đan Lai - Bài 1: “Giải cứu” người Đan Lai

Người dân Đan Lai tái định cư tại bản Cửa Rào xã Môn Sơn đã biết chăn nuôi trâu bò, dê, gà lợn...

Bí thư bản Cửa Rào, xã Môn Sơn ông Nguyễn Văn Dần chia sẻ với chúng tôi, quá trình tập huấn, hỗ trợ kĩ thuật chăn nuôi và trồng trọt; huyện và xã đã vận động bà con tham gia đầy đủ.

Với những hộ Đan Lai còn ở vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát, việc đầu tư, hỗ trợ để người dân thoát khỏi hôn nhân cận huyết, thất học, đói nghèo… cũng được nhiều cấp, ngành quan tâm. Ngoài hỗ trợ giống, cây con, dụng cụ sản xuất, nhu yếu phẩm… vườn quốc gia Pù Mát đã tạo sinh kế cho người bản địa bằng hình thức giao khoán bảo vệ rừng. Từ năm 2013-2017, đã có 834 lượt hộ đồng bào Đan Lai tại bản Búng và Cò Phạt nhận khoán hơn 18.323 lượt ha. Bên cạnh đó, các công trình được giao thông nối trung tâm xã Môn Sơn vào hai bản và đường nội bản, hệ thống cấp nước sạch, phòng khám quân dân y kết hợp cũng đã được Bộ chỉ huy bộ đội biên phòng Nghệ An thực hiện.

Những năm qua, việc bảo tồn và phát triển văn hóa, xã hội đối với tộc người Đan Lai đã là hoạt động mang tính “kế sách” lâu bền. Con, em Đan Lai trong vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát đã được vận động ra các trường trung tâm xã, huyện để học nhằm tạo nguồn lâu dài và hướng nghiệp về sau phục vụ địa phương thôn bản. Phòng khám quân dân y kết hợp tại hai bản Búng và Cò Phạt đã có nhiều chương trình và định kỳ trong việc tuyên truyền sức khỏe sinh sản, phòng chống bệnh sốt rét, ăn ngủ hợp vệ sinh, nuôi nhốt gia súc và gia cầm xa khu dân cư, sử dụng nước hợp vệ sinh…

Chia sẻ với phóng viên, ông Hoàng Sỹ Kiện, Chủ tịch UBND huyện Con Cuông cho hay "Huyện rất trăn trở trước hiện thực cuộc sống thiếu thốn, khó khăn, vất vả của người Đan Lai ở vùng lõi vườn quốc gia Pù Mát. Nhưng để triển khai các dự án, kế hoạch, chủ trương dành cho việc bảo tồn, phát triển bền vững tộc người này thì phải trông chờ rất nhiều vào ngân sách cấp trên".

Đến nay có 82 hộ chưa được di dời đến điểm tái định cư mới. Theo nguyên tắc phải đưa cho được 146 hộ đồng bào Đan Lai ra khỏi vùng lõi VQG là tiêu chí cứng thì nhiệm vụ chưa được hoàn thành.

Nguyên nhân được Huyện Con Cuông đưa ra do nguồn vốn ngân sách Trung ương hỗ trợ hàng năm đạt tỷ lệ thấp nên không đủ nguồn vốn thực hiện đáp ứng đúng tiến độ đã đề ra. Điểm tái định cư số 3 bản Bá Hạ, xã Thạch Ngàn, do quỹ đất ở đây không đủ điều kiện để lập dự án và thiếu nguồn nước sinh hoạt, nên không được triển khai.

Ngoài ra việc lập quy hoạch tái định cư chưa sát, đúng, phù hợp với điều kiện thực tế. Quỹ đất và nguồn nước thực tế chưa đảm bảo điều kiện tái định cư. Tâm lý của đồng bào Đan Lai phần đông còn ngại xa rời nơi ở cũ, quen tập quán sống khép kín lâu đời trong vùng lõi Vườn Quốc gia Pù Mát.

Nhằm tiếp tục Đầu tư phát triển bền vững người Đan Lai tại Vườn Quốc gia Pù Mát, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I; từ năm 2021 đến năm 2025.

Trong đó, đề nghị Trung ương xem xét công nhận tộc người Đan Lai (thuộc dân tộc Thổ) là một Dân tộc riêng biệt để được hưởng chính sách đặc thù của Đảng và nhà nước. Đề nghị Chính phủ sớm thu hồi đất của Vườn quốc gia Pù Mát giao lại cho địa phương để cấp đất ở, đất sản xuất cho nhân dân 02 bản Co phạt và bản Búng xã Môn Sơn huyện Con Cuông.

Đề nghị Trung ương điều chỉnh cơ chế chính sách hỗ trợ lên mức cao hơn đối với nhân dân các xã biên giới, có thể đầu tư với số lượng đối tượng hưởng lợi ít nhưng kinh phí tập trung cho một đối tượng tăng lên để giảm nghèo một cách bền vững. Nâng cao định mức hỗ trợ nhân rộng mô hình sinh kế nhằm tạo điều kiện triển khai thực hiện các mô hình hỗ trợ kinh tế trên địa bàn với mục đích nhân rộng các mô hình kinh tế có hiệu quả nhằm tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhân dân.

(Còn nữa)

Hoàng Trinh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Miền núi Nghệ An

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Ia H’Drai - Kon Tum: Khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế khu vực biên giới

Ia H’Drai - Kon Tum: Khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế khu vực biên giới

8 năm qua, huyện Ia H’Drai, tỉnh Kon Tum đã tập trung khai thác tiềm năng, khơi thông nguồn lực, phát triển kinh tế khu vực biên giới.
Vĩnh Phúc: Chàng nông dân khởi nghiệp từ mô hình “nuôi con, gặt cây”

Vĩnh Phúc: Chàng nông dân khởi nghiệp từ mô hình “nuôi con, gặt cây”

Hợp tác xã Nấm Tam Đảo do chàng nông dân “mê” kinh doanh Nguyễn Quốc Huy đã ứng dụng và thử nghiệm thành công mô hình "nuôi con, gặt cây" - Đông trùng hạ thảo.
Huyện Vị Xuyên (Hà Giang): Đổi thay nhờ nông thôn mới

Huyện Vị Xuyên (Hà Giang): Đổi thay nhờ nông thôn mới

Bộ mặt nông thôn huyện Vị Xuyên (Hà Giang) đã đổi thay rất nhiều nhờ thành công của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
Chương trình “góp cây tạo sinh kế” hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số

Chương trình “góp cây tạo sinh kế” hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số

Chương trình “góp cây tạo sinh kế” được kỳ vọng tạo thêm động lực hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số.
Quản Bạ - Hà Giang: Phát triển các sản phẩm OCOP thúc đẩy quá trình xóa đói, giảm nghèo

Quản Bạ - Hà Giang: Phát triển các sản phẩm OCOP thúc đẩy quá trình xóa đói, giảm nghèo

Chương trình OCOP của huyện Quản Bạ đã góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân, thúc đẩy quá trình xóa đói, giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

Tin cùng chuyên mục

Hà Giang: Mật ong bạc hà – sản phẩm OCOP chủ lực của cao nguyên đá

Hà Giang: Mật ong bạc hà – sản phẩm OCOP chủ lực của cao nguyên đá

Mật ong bạc hà là một trong những sản phẩm OCOP đặc thù của tỉnh Hà Giang được phát triển tại 4 huyện cao nguyên đá gồm: Mèo Vạc, Đồng Văn, Yên Minh và Quản Bạ.
Ninh Thuận: Phát triển chuỗi liên kết sản xuất trong vùng đồng bào dân tộc

Ninh Thuận: Phát triển chuỗi liên kết sản xuất trong vùng đồng bào dân tộc

Ninh Thuận đã triển khai hiệu quả việc hình thành chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào dân tộc.
Bình Định: Phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch

Bình Định: Phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch

Bình Định đã ban hành Kế hoạch thực hiện Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.
Ninh Thuận: Thúc đẩy phát triển làng nghề tiểu thủ công nghiệp

Ninh Thuận: Thúc đẩy phát triển làng nghề tiểu thủ công nghiệp

Tỉnh Ninh Thuận có nhiều làng nghề tiểu thủ công nghiệp, trong đó có những làng nghề tồn tại, phát triển hàng trăm năm với các sản phẩm đặc thù, dộc đáo.
Đề xuất Hệ thống chỉ tiêu thống kê công tác dân tộc

Đề xuất Hệ thống chỉ tiêu thống kê công tác dân tộc

Ủy ban Dân tộc đang lấy ý kiến góp ý dự thảo thông tư quy định Hệ thống chỉ tiêu thống kê công tác dân tộc làm cơ sở trong việc đánh giá, dự báo tình hình.
Hà Giang: Khởi động dự án cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ hành chính công cho người dân

Hà Giang: Khởi động dự án cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ hành chính công cho người dân

Ngày 2/12, đã diễn ra Lễ khởi động Dự án triển khai sáng kiến “Cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ hành chính công cho người dân" trên địa bàn tỉnh Hà Giang.
Bảo tồn phát huy trang phục truyền thống dân tộc thiểu số góp phần phát triển bền vững văn hóa

Bảo tồn phát huy trang phục truyền thống dân tộc thiểu số góp phần phát triển bền vững văn hóa

Việc bảo tồn và phát huy giá trị trang phục truyền thống dân tộc thiểu số vô cùng quan trọng, góp phần phát triển bền vững văn hóa, nâng cao lòng tự hào dân tộc
Triển lãm Nghệ thuật dệt bản địa

Triển lãm Nghệ thuật dệt bản địa

Tối 3/12, tại Hà Nội, Triển lãm Nghệ thuật dệt bản địa do Công ty cổ phần doanh nghiệp xã hội Craft Link tổ chức đã được khai mạc và diễn ra đến hết ngày 4/12.
Đặc sắc chương trình "Món ngon vùng miền - Chào xuân 2023" tại Làng Văn hoá

Đặc sắc chương trình "Món ngon vùng miền - Chào xuân 2023" tại Làng Văn hoá

Du khách được trải nghiệm và thưởng thức các hoạt động tại Làng Văn hóa Việt Nam với chủ đề “Món ngon vùng miền - Chào xuân 2023” từ ngày 1/12/2022 - 2/1/2023.
Kết nghĩa mẹ con, nét đẹp văn hóa của dân tộc Ê Đê

Kết nghĩa mẹ con, nét đẹp văn hóa của dân tộc Ê Đê

Kết nghĩa mẹ con là nghi thức thiêng liêng thể hiện lối sống chan hòa giữa con người và con người, là nét đẹp văn hóa đậm chất Tây Nguyên của dân tộc Ê Đê.
Hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi qua phát triển văn hóa, du lịch

Hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi qua phát triển văn hóa, du lịch

Du lịch phát triển là một trong những điều kiện quan trọng giúp hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Gỡ đầu ra cho nông sản qua thương mại điện tử: Hình thành chuỗi liên kết từ 6 nhà

Gỡ đầu ra cho nông sản qua thương mại điện tử: Hình thành chuỗi liên kết từ 6 nhà

Để thúc đẩy tiêu thụ nông sản qua thương mại điện tử, đặc biệt hướng đến xuất khẩu nên chuyên nghiệp hóa việc hình thành chuỗi liên kết từ 6 nhà.
Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm vừa được UNESCO ghi vào Danh sách Di sản phi vật thể của nhân loại cần bảo vệ khẩn cấp.
Quan Sơn (Thanh Hóa): Xây dựng chè tán ma của đồng bào Thái thành sản phẩm OCOP

Quan Sơn (Thanh Hóa): Xây dựng chè tán ma của đồng bào Thái thành sản phẩm OCOP

Huyện miền núi Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa đang hình thành các vùng chuyên canh cây chè tán ma, đưa sản phẩm chè đặc trưng này thành sản phẩm OCOP.
Bình Phước: Hỗ trợ kinh phí học tập cho sinh viên dân tộc thiểu số

Bình Phước: Hỗ trợ kinh phí học tập cho sinh viên dân tộc thiểu số

Hỗ trợ kinh phí học tập cho sinh viên dân tộc thiểu số là hoạt động được Ban Dân tộc tỉnh Bình Phước thực hiện hiệu quả trong những năm qua.
Lào Cai: Nâng cao giá trị lợn đen bản địa theo hướng hàng hóa

Lào Cai: Nâng cao giá trị lợn đen bản địa theo hướng hàng hóa

Những năm gần đây, Lào Cai đã phát triển chăn nuôi lợn đen bản địa theo quy mô hàng hóa nhằm nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.
Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Ngày 28/11, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc đã tổ chức họp báo Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2022.
Bắc Giang: Phát động phong trào thi đua đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc

Bắc Giang: Phát động phong trào thi đua đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc

Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang đã phát động phong trào thi đua đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2022-2025.
Chuối già lùn A Lưới -  thương hiệu nông sản sạch, an toàn

Chuối già lùn A Lưới - thương hiệu nông sản sạch, an toàn

Từ cây trồng xóa nghèo, cây chuối già lùn ở huyện vùng cao A Lưới đã khẳng định thương hiệu nông sản sạch, an toàn và là sản phẩm OCOP 3 sao của Thừa Thiên Huế.
Sơn La: Hiệu quả từ trồng dứa theo chuỗi liên kết

Sơn La: Hiệu quả từ trồng dứa theo chuỗi liên kết

Hàng nghìn hộ dân trên địa bàn tỉnh Sơn La đã chuyển đổi, thay thế dần diện tích cây ngô, cây sắn kém hiệu quả sang trồng dứa theo chuỗi liên kết.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động