Bước tiến quan trọng và cân bằng về đầu tư: Nhìn từ RCEP

Sau gần 8 năm đàm phán, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã trở thành hiện thực.
Hiệp định RCEP giúp định hình các chuỗi cung ứng ở Việt Nam Các quốc gia RCEP đẩy nhanh khai thác các lợi ích của hiệp định

Lần đầu tiên được lên ý tưởng và khởi xướng bởi ASEAN và có sự tham gia bởi 6 đối tác hiệp định thương mại tự do của ASEAN - Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Cuối cùng, RCEP được ký kết bởi 15 quốc gia (trừ Ấn Độ) chiếm khoảng 30% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu và khoảng 30% dân số thế giới.

Bước tiến quan trọng và cân bằng về đầu tư: Nhìn từ RCEP

Mục tiêu của RCEP là mở rộng và hội nhập kinh tế sâu rộng trong khu vực, tăng cường tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế công bằng, cũng như thúc đẩy hợp tác kinh tế.

RCEP bao gồm 20 Chương, 17 Phụ lục và 54 lộ trình tiếp cận thị trường; phạm vi bao gồm thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, thương mại điện tử, quyền sở hữu trí tuệ, đầu tư, cạnh tranh, mua sắm chính phủ...

Trong đó nổi bật hai vấn đề quan trọng: Vấn đề thứ nhất liên quan đến việc các nỗ lực của RCEP nhằm tăng cường hội nhập kinh tế đi kèm với chi phí phức tạp tổng hợp do sự chồng chéo với các hiệp định khác trong khu vực.

Nội dung thứ hai liên quan đến cách thức RCEP cân bằng giữa các mục tiêu thúc đẩy và phát triển đầu tư và quản lý quá trình nhạy cảm giải quyết các tranh chấp tiềm ẩn giữa các Bên ở các giai đoạn phát triển khác nhau.

Thúc đẩy hội nhập kinh tế

Hiệp định được ký kết giữa lúc đại dịch Covid-19 căng thẳng và những chỉ trích ngày càng tăng đối với toàn cầu hóa và hội nhập, RCEP tái khẳng định tầm quan trọng của hợp tác kinh tế. Việc ký kết RCEP có thể tạo ra động lực có thể được khai thác cho những cải cách cần thiết của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

RCEP, khi được thực hiện đầy đủ, sẽ giảm thuế đối với hàng hóa giao dịch giữa các bên ký kết, tạo thuận lợi cho thương mại bằng cách hợp lý hóa và hợp nhất các quy tắc xuất xứ có trong các hiệp định khác giữa các bên của RCEP, đồng thời cung cấp các quy tắc điều chỉnh thương mại điện tử. Nó cũng thiết lập các mối quan hệ thương mại tự do giữa Nhật Bản và Hàn Quốc và giữa Trung Quốc và Nhật Bản.

Sau khi được phê chuẩn và thực hiện, RCEP có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, củng cố chuỗi cung ứng và cải thiện sự hội nhập trong khu vực, với tiềm năng tác động lan tỏa tích cực ra ngoài khu vực.

Đồng thời, thúc đẩy mục tiêu hội nhập kinh tế nói chung, RCEP làm tăng thêm một xu hướng có vấn đề là ngày càng phức tạp với một lớp khác trong mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) chồng chéo và các hiệp định đầu tư quốc tế song phương hoặc nhiều bên (IIA) . ASEAN đã có FTA với tất cả các Bên RCEP khác.

Trong khi đó, 7 Bên RCEP - Úc, Brunei, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand, Singapore và Việt Nam - cũng là thành viên của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc có hiệp định đầu tư ba bên, Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, có hiệu lực từ tháng 5/2014. Úc có các FTA song phương với Trung Quốc và Hàn Quốc, cũng như New Zealand. Đây là chưa tính đến các FTA hoặc IIA mà các bên RCEP khác có với nhau hoặc với các quốc gia ASEAN riêng lẻ. RCEP nhằm mục đích cùng tồn tại và khẳng định các quyền và nghĩa vụ hiện có theo các FTA và IIA khác.

Tuy nhiên, ngoài việc cung cấp cơ chế tham vấn giữa các Bên để giải quyết những mâu thuẫn tiềm ẩn, RCEP không đưa ra hướng dẫn diễn giải nào khác. Do đó, việc điều hướng thông qua các FTA và IIA khác nhau có thể là một thách thức đáng kể.

Cân bằng giữa các mục tiêu khuyến khích và phát triển đầu tư

Châu Á trong những năm gần đây là khu vực tiếp nhận dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất, và các Bên tham gia RCEP chiếm 16% tổng nguồn vốn FDI toàn cầu và hơn 24% dòng chảy FDI, với khoảng 30% tổng vốn FDI trong khu vực.

Hơn nữa, do các bên tham gia RCEP đang ở các giai đoạn phát triển khác nhau, các điều khoản của RCEP về đầu tư có thể sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thúc đẩy phát triển và hội nhập kinh tế giữa các Bên.

Theo mô hình tiêu chuẩn, Chương đầu tư của RCEP đảm bảo đối xử quốc gia và đối xử tối huệ quốc đối với các nhà đầu tư và các khoản đầu tư được bảo hiểm "liên quan đến việc thành lập, mua lại, mở rộng, quản lý, tiến hành, vận hành và bán hoặc định đoạt các khoản đầu tư khác"

RCEP quy định đối xử công bằng và bình đẳng cũng như bảo vệ đầy đủ và đảm bảo an ninh phù hợp với tiêu chuẩn đối xử tối thiểu của luật tục quốc tế. Để giải quyết những lo ngại về sự phát triển và tính linh hoạt của chính sách, RCEP cho phép các Bên thỏa mãn các cam kết đầu tư của mình bằng cách sử dụng cách tiếp cận chọn bỏ trong biểu cam kết các bảo lưu và các biện pháp không phù hợp.

Tương tự, trái với thông lệ chung (chẳng hạn như của CPTPP), RCEP không có cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước (ISDS) trong Chương đầu tư. Tuy nhiên, yêu cầu các Bên tham gia thảo luận về ISDS trong vòng hai năm sau khi RCEP có hiệu lực.

Trong khi đó, điều này không có nghĩa là trên thực tế sẽ không có tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước giữa các Bên RCEP, dựa trên mạng lưới các FTA và IIA phức tạp. Do đó, tùy thuộc vào vấn đề chính xác và quốc tịch của nhà đầu tư hoặc khoản đầu tư được đề cập và quốc gia chủ nhà, tranh chấp phát sinh theo Chương 10 của RCEP có thể được giải quyết trong ISDS theo các hiệp định khác có quyền tài phán. Có lẽ, các nhà đầu tư từ bảy bên cũng là thành viên của CPTPP có thể dựa vào các điều khoản của ISDS nếu tranh chấp thỏa mãn các tiêu chí.

Tương tự như vậy, giả sử các điều kiện tiên quyết được thỏa mãn, các nhà đầu tư có thể đưa ra các yêu sách ISDS theo Hiệp định đầu tư ba bên giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, FTA giữa New Zealand-Trung Quốc, và các hiệp định đầu tư song phương như giữa Hàn Quốc và New Zealand, Úc và Hàn Quốc. Do các điều kiện tiên quyết khác nhau giữa các FTA và IIA đó, các nhà đầu tư cũng như các quốc gia bị đơn sẽ cần phải cẩn thận.

Ngoài ISDS, một đặc điểm cơ bản của Chương đầu tư khác biệt là ngoại lệ "lợi ích an ninh thiết yếu". Điều 10.15 quy định rằng "'mặc dù có Điều 17.13 (ngoại lệ về an ninh), không có nội dung nào trong Chương này được hiểu là:… (b) ngăn cản một bên áp dụng các biện pháp mà bên đó cho là cần thiết để: (i) việc thực hiện các nghĩa vụ của mình liên quan đến việc duy trì hoặc khôi phục hòa bình hoặc an ninh quốc tế; hoặc (ii) bảo vệ các lợi ích an ninh thiết yếu của chính mình".

Cách tiếp cận của RCEP rộng hơn so với cách tiếp cận của CPTPP, trong đó chỉ đề cập đến "Các trường hợp ngoại lệ về an ninh" trong chương đầu tư như một sự miễn trừ nghĩa vụ cung cấp hoặc tiết lộ thông tin trong hoặc sau quá trình tố tụng trọng tài. Bằng cách kết hợp các quyền lợi bảo mật thiết yếu như một ngoại lệ cơ bản trong Chương Đầu tư, RCEP đặt ra một giới hạn quan trọng đối với quyền của nhà đầu tư.

Tuy nhiên, Điều 10.15 không xác định "các lợi ích an ninh thiết yếu", cũng như Điều 17.13 áp dụng chung hơn. Trong tương lai, quy định WTO có thể cung cấp một số hướng dẫn hữu ích, do sự tương đồng trong cách diễn đạt giữa Điều 10.15 và 17.13 và Điều XXI của GATT.

RCEP cũng thực hiện một cách tiếp cận đặc biệt để giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia với nhau, cung cấp sự đối xử đặc biệt và khác biệt đối với các tranh chấp liên quan đến các Bên kém phát triển nhất, ghi nhận các giai đoạn phát triển khác nhau của các Bên trong RCEP. Điều 19.18 quy định rằng "sẽ phải xem xét cụ thể tình hình đặc biệt của các Bên kém Phát triển".

Cụ thể, bên khiếu nại sẽ "thực hiện các biện pháp hạn chế trong việc nêu vấn đề", và ngay cả khi phát hiện ra vi phạm, bên khiếu nại "sẽ thực hiện các biện pháp kiềm chế thích hợp" đối với việc bồi thường và đình chỉ nghĩa vụ. Tương tự như vậy, RCEP yêu cầu ban hội thẩm, trong báo cáo chỉ rõ ràng việc thực hiện đối với các điều khoản liên quan về đối xử đặc biệt và khác biệt đối với một bên là quốc gia kém phát triển tạo thành một phần của hiệp định này đã được nêu trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Với mạng lưới các FTA và IIA giữa các bên RCEP, điều quan trọng là RCEP quy định việc giải quyết tranh chấp theo các quy tắc của các FTA hoặc IIA khác, miễn là liên quan đến các quyền và nghĩa vụ tương đương về cơ bản. Điều này khác với cách tiếp cận của CPTPP, không đòi hỏi sự tương đương đáng kể như vậy. RCEP tiếp tục đặt ra một thời gian biểu cho các thủ tục của ban hội thẩm và các quy tắc thủ tục liên quan để cơ chế này có hiệu lực và hiệu quả.

RCEP đã được các bên đón nhận, với các giai đoạn phát triển khác nhau của các Bên và những trở ngại hiện tại đối với việc mở rộng hội nhập kinh tế. Việc ký kết và thực thi RCEP báo hiệu một sự tái khẳng định quan trọng về giá trị của tự do hóa thương mại. Đặc biệt theo quy định của RCEP về việc đánh giá tổng quát định kỳ, sẽ có cơ hội để cải thiện và cập nhật các điều khoản của hiệp định. Đồng thời, RCEP là một bước tiến quan trọng trong các nỗ lực toàn cầu nhằm cải thiện hợp tác kinh tế.

Duy Hưng
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Hiệp định RCEP

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Ngành da giày hưởng lợi, chịu tác động gì từ Hiệp định AANZFTA?

Ngành da giày hưởng lợi, chịu tác động gì từ Hiệp định AANZFTA?

Mặc dù có sự tăng trưởng trong những tháng đầu năm 2024, nhưng ngành da giày đang đối mặt với những quy định mới tại thị trường XK liên quan đến chuỗi cung ứng.
ASEAN - Australia - New Zealand giới thiệu bản nâng cấp của Hiệp định AANZFTA

ASEAN - Australia - New Zealand giới thiệu bản nâng cấp của Hiệp định AANZFTA

Bản nâng cấp Hiệp định AANZFTA tiếp tục tạo nền móng vững chắc hơn nữa cho quan hệ thương mại và đầu tư giữa các nước thành viên ASEAN, Australia, New Zealand.
Hội nghị Bộ trưởng IPEF: Việt Nam, Singapore và Hoa Kỳ hợp tác thương mại điện liên biên giới

Hội nghị Bộ trưởng IPEF: Việt Nam, Singapore và Hoa Kỳ hợp tác thương mại điện liên biên giới

Tại Hội nghị Bộ trưởng IPEF, Việt Nam, Singapore và Hoa Kỳ thành lập Nhóm công tác đầu tư dự án năng lượng tái tạo, phát triển thương mại điện liên biên giới.
Hơn 23 tỷ USD "chảy" vào dự án của các nước IPEF

Hơn 23 tỷ USD "chảy" vào dự án của các nước IPEF

Diễn đàn Đầu tư Kinh tế sạch IPEF đã huy động tới 23 tỷ USD nguồn vốn đầu tư cho hơn 69 dự án cơ sở hạ tầng bền vững trong khu vực.
Ấn Độ, Indonesia đặt kì vọng lớn vào cuộc họp Hội nghị Bộ trưởng IPEF tại Singapore

Ấn Độ, Indonesia đặt kì vọng lớn vào cuộc họp Hội nghị Bộ trưởng IPEF tại Singapore

Đại diện Bộ Thương mại Ấn Độ và Indonesia đều đã bày tỏ kỳ vọng lớn vào hợp tác kinh tế bên lề Hội nghị Bộ trưởng IPEF và Diễn đàn Đầu tư Kinh tế sạch IPEF.

Tin cùng chuyên mục

Bộ Công Thương: 9 giải pháp tận dụng ưu đãi từ các FTA, thúc đẩy xuất khẩu

Bộ Công Thương: 9 giải pháp tận dụng ưu đãi từ các FTA, thúc đẩy xuất khẩu

Trong bối cảnh thế giới biến động, Bộ Công Thương đã đưa ra 9 giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu, thúc đẩy thực thi các FTA và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Ngành Công Thương đặt trọng tâm vào việc thực thi và tận dụng hiệu quả cơ hội từ các FTA

Ngành Công Thương đặt trọng tâm vào việc thực thi và tận dụng hiệu quả cơ hội từ các FTA

Bộ Công Thương đã và đang tích cực phối hợp triển khai các giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu, nâng cao hiệu quả khai thác ưu đãi từ các Hiệp định FTA.
Bình Dương: Đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển bền vững

Bình Dương: Đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển bền vững

Bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, Bình Dương tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, mở rộng quan hệ hợp tác song và đa phương trên nhiều lĩnh vực.
Tận dụng tốt hơn nữa ưu đãi từ các FTA để đẩy mạnh xuất khẩu gạo, rau quả

Tận dụng tốt hơn nữa ưu đãi từ các FTA để đẩy mạnh xuất khẩu gạo, rau quả

4 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo, rau quả tăng cả về lượng và giá trị, song nhiều doanh nghiệp chưa nắm vững quy định, yêu cầu từ các FTA để đẩy mạnh xuất khẩu.
Việt Nam - Bulgaria: Triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác, thúc đẩy quan hệ song phương

Việt Nam - Bulgaria: Triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác, thúc đẩy quan hệ song phương

Hai nước Việt Nam - Bulgaria đang nỗ lực triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác, chú trọng khuyến khích đầu tư, từ đó đẩy mạnh thương mại song phương.
Bộ Công Thương thông báo Kế hoạch tuyên truyền các Hiệp định Thương mại tự do năm 2024

Bộ Công Thương thông báo Kế hoạch tuyên truyền các Hiệp định Thương mại tự do năm 2024

Bộ Công Thương có văn bản gửi các Bộ, ngành, địa phương và các Hiệp hội về Kế hoạch tuyên truyền về các Hiệp định Thương mại tự do năm 2024.
Đại sứ Pháp tại Việt Nam: Lợi ích Hiệp định EVFTA mang tới cho Pháp và Việt Nam còn rất lớn

Đại sứ Pháp tại Việt Nam: Lợi ích Hiệp định EVFTA mang tới cho Pháp và Việt Nam còn rất lớn

Sau hơn 3 năm thực thi, theo Đại sứ Pháp tại Việt Nam - ông Olivier Brochet, lợi ích mà Hiệp định EVFTA mang tới cho Pháp và Việt Nam còn rất lớn.
Nâng cao hiệu quả thực thi các FTA, mở cánh cửa tăng trưởng cho Việt Nam

Nâng cao hiệu quả thực thi các FTA, mở cánh cửa tăng trưởng cho Việt Nam

Các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế vẫn còn “ngổn ngang”, theo đó thực thi hiệu quả các FTA sẽ mở ra cơ hội tăng trưởng cho Việt Nam.
Đề xuất Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt để thực hiện FTA Việt Nam - Israel

Đề xuất Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt để thực hiện FTA Việt Nam - Israel

Bộ Tài chính đề xuất, mức thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt trong thực hiện FTA Việt Nam - Israel sẽ giảm dần từ nay đến năm 2027.
Nâng cao quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo thực thi các điều ước quốc tế

Nâng cao quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo thực thi các điều ước quốc tế

Công tác phối hợp giữa 3 Bộ trong bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm nông sản chủ lực được thực hiện ráo riết trong thời gian qua.
Hiệu quả thiết thực sau 2 năm thực thi RCEP

Hiệu quả thiết thực sau 2 năm thực thi RCEP

Hai năm thực thi RCEP, chi phí thương mại trong khu vực đã giảm đáng kể, chuỗi cung ứng đã liên kết chặt chẽ hơn, mang lại lợi ích cho nhiều người hơn.
Sau năm 5, dư địa thị trường Hiệp định CPTPP đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam còn rất lớn

Sau năm 5, dư địa thị trường Hiệp định CPTPP đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam còn rất lớn

Với nhiều cơ hội theo các cam kết mang lại, song sau 5 năm dư địa thị trường từ Hiệp định CPTPP đối với hàng hóa xuất khẩu Việt Nam còn rất lớn.
Triển khai hiệu quả các FTA: Đòn bẩy nâng cao vị thế Việt Nam

Triển khai hiệu quả các FTA: Đòn bẩy nâng cao vị thế Việt Nam

Thực thi Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã mở ra nhiều cơ hội để Việt Nam tăng trưởng, đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.
Cổng FTAP hỗ trợ thông tin giao thương cho doanh nghiệp

Cổng FTAP hỗ trợ thông tin giao thương cho doanh nghiệp

Nhằm cải thiện công tác tuyên truyền, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, Cổng FTAP đang đẩy mạnh hỗ trợ thông tin giao thương cho doanh nghiệp.
Để nông sản Việt không phải “thay tên đổi họ” khi xuất khẩu vào EU

Để nông sản Việt không phải “thay tên đổi họ” khi xuất khẩu vào EU

Tuy nông sản luôn gia tăng về số lượng và giá trị xuất khẩu, nhưng lượng hàng hóa mang thương hiệu Việt xuất khẩu sang thị trường EU còn khá khiêm tốn.
Cổng FTAP - kênh kết nối cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước

Cổng FTAP - kênh kết nối cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước

Các thông tin, dữ liệu trên Cổng FTAP được hiển thị dưới dạng song ngữ Việt - Anh giúp cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước hiểu thêm về nhau.
Cam kết về thủ tục hải quan trong Hiệp định RCEP: Thúc đẩy sự nhất quán và minh bạch

Cam kết về thủ tục hải quan trong Hiệp định RCEP: Thúc đẩy sự nhất quán và minh bạch

Trong Hiệp định RCEP, các cam kết về thủ tục hải quan và thuận lợi hóa thương mại được quy định nhằm thúc đẩy sự nhất quán và minh bạch.
Cổng FTAP: Bộ Công Thương đánh giá tình hình xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các đối tác thương mại

Cổng FTAP: Bộ Công Thương đánh giá tình hình xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các đối tác thương mại

Cùng với các Bộ ngành khác, Bộ Công Thương thực hiện đánh giá tình hình xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các đối tác thương mại trên Cổng FTAP.
Cổng FTAP: Hỗ trợ tối đa cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do mang lại cho doanh nghiệp

Cổng FTAP: Hỗ trợ tối đa cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do mang lại cho doanh nghiệp

Cổng thông tin FTAP cung cấp thông tin, hỗ trợ tối đa các cơ hội do các Hiệp định thương mại tự do mang lại tới doanh nghiệp.
Hóa giải các thách thức từ Hiệp định RCEP

Hóa giải các thách thức từ Hiệp định RCEP

Cơ hội Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mang lại song hành cùng các khó khăn và thách thức cho doanh nghiệp, ngành hàng.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động