Xoi dó tìm trầm

Người dân xã Phúc Trạch, Hương Khê (Hà Tĩnh) nhiều năm nay có phong trào trồng cây dó lấy trầm và nghề “xoi trầm” cũng từ đó mà thành, tạo nên làng nghề trù phú
Thăng trầm với trầm hương

Từ nghề đẽo gỗ lấy trầm

Chúng tôi về xã Phúc Trạch, vừa đặt bước trên những con đường làng, đã thấy mùi của trầm hương thơm ngát tỏa ra từ các lò “xoi trầm”. Ghé vào lò “xoi trầm” của gia đình ông Lê Văn Thọ (60 tuổi), một người đã có thâm niên hơn 40 năm trồng dó trầm và trực tiếp làm nghề “xoi trầm”, ông Thọ cho biết, những ngày đầu làm nghề, khoảng vào những năm 1980, trầm hương chủ yếu lấy từ tự nhiên, từ trong rừng sâu hoặc từ vườn tạp của người dân. Khi đó giá trầm hương cũng chưa quá đắt như bây giờ.

Xoi dó tìm trầm
Một số sản phẩm mỹ nghệ chế tác từ cây dó trầm

“Hầu hết người dân ít ai biết được giá trị thật của trầm. Nếu may mắn thì gặp cây có hàng “tốc bông” - trầm đẹp, thơm và bền - thì có khi lãi cả chục triệu đồng. Nhưng không may thì đẽo mỏi mắt cũng không tìm thấy miếng trầm nào. Lúc đó, cả cây dó to cũng chỉ làm củi. Nghề “xoi trầm” là vậy đó!” - ông Thọ chia sẻ.

Cũng theo ông Thọ, để lấy được trầm rất gian nan, thông thường phải qua nhiều công đoạn gồm: Đẽo phá, xổ phá, ép sát và tỉa sạch. Trong đó tỉa sạch là công đoạn khó nhất. Gạn cần nhất là sự dẻo dai của cổ tay và tinh mắt, chỉ cần thiếu tập trung hoặc lỡ tay là có thể “phạm”, làm hỏng, thất thoát trầm hương.

Anh Lê Doãn Khỏe (45 tuổi) người có thâm niên trong giới “xoi trầm” kể lại về các công đoạn thu hoạch cây dó trầm và tạo trầm thành phẩm hầu hết đều thực hiện thủ công. Khi chặt cây, ở những các mạnh cưa, cắt cũng phải do người có kinh nghiệm lựa chọn, đánh dấu để lấy may mắn với hy vọng sẽ có trầm chất lượng cao, nhiều dầu. Để xoi được trầm, mỗi người thợ đều trang bị cho mình một bộ đồ nghề, gồm rất nhiều những chiếc đục, cưa đặc biệt được đặt rèn dành riêng cho nghề này. Ở mỗi công đoạn, người thợ sẽ lựa chọn những dụng cụ phù hợp.

Cũng theo anh Khỏe, nếu như trước đây, trầm hương hoàn toàn tự nhiên thì ngày nay, người dân đã có nhiều phương pháp can thiệp để cây dó sinh trầm như dùng khoan, bơm thuốc tạo trầm vào cây. Công đoạn này sẽ giúp rút ngắn thời gian tạo trầm. Hiện vẫn có trầm tự nhiên - là do sâu đục, hoặc cây dó tự tạo ra, để phân biệt, người trong nghề gọi trầm tự nhiên là “hàng kiến”, còn trầm nhân tạo là “trầm khoan”.

Đến phong trào trồng cây dó bầu

Cây dó trầm (dó bầu) trước đây người dân trồng nhiều trong vườn chỉ xem là cây gỗ bình thường. Sau những năm 1980 của thế kỷ trước, bỗng có nhiều người ở miền trong như: Huế, Đà Nẵng… tìm đến đây thu mua. Dó trầm trở nên có giá trị cao. Phong trào trồng dó ở Hà Tĩnh và nghề xoi trầm ở xã Phúc Trạch cũng từ đó mà thành.

Xoi dó tìm trầm
Miệt mài đục dó tìm trầm

Ông Thọ cho biết, nếu như trước đây để có trầm hương bắt buộc người dân phải băng rừng, lội suối vào “thánh địa” của cây dó bầu để tìm kiếm, khoảng hơn 20 năm trở lại đây, khi thấy được những lợi ích kinh tế của cây dó trầm, người dân đã đầu tư trồng cây dó bầu và tự cấy ra trầm nhân tạo. Hiện tại, gần như 100% diện tích đất vườn rừng, trang trại trong toàn xã đều phủ kín dó trầm. Tuy nhiên, để cây dó bầu tạo được trầm ít nhất phải trồng trên 10 năm tuổi thì mới khai thác được và không phải cây nào cũng tạo ra trầm.Trên cây dó bầu, người ta có thể tạo trầm bằng 2 cách, hoặc từ lớp vỏ gọi là trầm “sánh bì”, hoặc từ lõi của thân gọi là trầm lõi. Sau khoảng 2 năm tính từ lúc “tạo dó” bằng cách bôi một loại thuốc đặc biệt ở phần vỏ đã cạo lớp da bên ngoài, hoặc khoan rồi bôi thuốc, thì trầm mới hình thành và cho khai thác. Để lấy trầm, người ta thực hiện nhiều công đoạn như cưa cây, cắt thành khúc, rồi đẽo ra, phá xác và tỉa sạch rồi thành trầm.

Không chỉ những người lớn tuổi, khi trầm hương ngày càng có giá trị, nghề “xoi trầm” thu nhập khá ổn định nên nhiều người trẻ sẵn sàng học và giữ nghề truyền thống. Nguyễn Chí Thành (35 tuổi) - chủ cơ sở sản xuất hương trầm Đinh Gia ở thôn 4, xã Phúc Trạch là một trong những người trẻ nhất quyết tâm học và làm giàu từ nghề chế tác dó trầm.

Theo anh Thành, để thu được tầm 20kg trầm sạch người ta phải “xoi” ít nhất 1 tấn cây dó. Mỗi tháng mỗi người chỉ làm được vài kg trầm. Hiện trầm được thương lái thu mua nhìn bằng mắt để nói giá, chứ không ấn định cụ thể. Tuy nhiên, loại thấp nhất từ 250-300 ngàn đồng/kg (xác trầm dùng làm hương), còn loại trầm sạch cao nhất từ 25-35 triệu đồng tùy loại. Hai năm nay trở lại đây thị trường tiêu thụ trầm rất chậm và giá cả cũng giảm gần 40% so với những năm trước, nên nhiều lò “xoi trầm” gặp không ít khó khăn. Theo anh Thành, ngoài việc gạn trầm cảnh, làm vòng trầm, làm trầm nụ… anh tập trung chủ yếu phát triển nghề làm hương trầm truyền thống của gia đình.

Xoi dó tìm trầm
Phơi hương

“Thời điểm cận Tết là mùa bận rộn nhất trong năm của người làm hương trầm. Trung bình mỗi ngày, cơ sở sản xuất khoảng 25.000 que hương tương đương với 5 tạ bột nguyên liệu. Sản phẩm hương trầm Phúc Trạch sản xuất 100% từ trầm hương của cơ sở đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao năm 2020” - anh Thành chia sẻ.

Theo UBND xã Phúc Trạch, hiện nay toàn xã có trên 10 lò “xoi trầm” hoạt động thường xuyên. Trung bình mỗi lò có từ 5-7 lao động. Toàn xã hiện có 350 ha dó trầm, trong đó khoảng 300 ha trồng tập trung, 50 ha trồng phân tán.

Hoàng Trinh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Tết Quý Mão 2023

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Tuổi trẻ cả nước phấn đấu trồng 20 triệu cây xanh trong năm 2023

Tuổi trẻ cả nước phấn đấu trồng 20 triệu cây xanh trong năm 2023

Ngày 28/1, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản HCM phối hợp Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình tổ chức Lễ phát động Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ".
Tăng mức bồi dưỡng độc hại bằng hiện vật cho người lao động từ 1/3

Tăng mức bồi dưỡng độc hại bằng hiện vật cho người lao động từ 1/3

Từ ngày 1/3 tới, người lao động làm việc trong điều kiện có yếu tố nguy hiểm, yếu tố độc hại... được tăng mức bồi dưỡng bằng hiện vật.
Hà Nội: Kịp thời dập tắt đám cháy tại xưởng gia công bìa giấy và kho quần áo cũ

Hà Nội: Kịp thời dập tắt đám cháy tại xưởng gia công bìa giấy và kho quần áo cũ

Lực lượng chức năng đã nhanh chóng, kịp thời khống chế và dập tắt đám cháy tại xưởng gia công bìa giấy ở phường Vĩnh Hưng, quận Hoàng Mai, TP Hà Nội.
Ninh Bình: Người dân và chiến sĩ biên phòng giải cứu cá heo trôi dạt vào bờ biển

Ninh Bình: Người dân và chiến sĩ biên phòng giải cứu cá heo trôi dạt vào bờ biển

Một con cá heo dài gần 2 mét, nặng khoảng 200kg trôi dạt vào bờ biển thuộc xã Kim Đông. Ngay sau đó, người dân và các chiến sĩ biên phòng đã giải cứu thành công
Tàu khách đâm xe đầu kéo ở Phú Xuyên, một nữ nhân viên bị thương

Tàu khách đâm xe đầu kéo ở Phú Xuyên, một nữ nhân viên bị thương

Vụ tai nạn tàu khách đâm xe đầu kéo ở Phú Xuyên (Hà Nội) khiến đầu máy 908 bị hư hỏng nặng phần phía trước, không thể tiếp tục kéo tàu, phải cứu viện

Tin cùng chuyên mục

Thủ tướng Chính phủ: Các bộ, ngành thực hiện 30 nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán

Thủ tướng Chính phủ: Các bộ, ngành thực hiện 30 nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán

Chỉ thị số 03 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán Quý Mão 2023.
Lễ hóa vàng mùng 6 Tết không dập lửa, cháy lan vào nhà ở Tân Triều

Lễ hóa vàng mùng 6 Tết không dập lửa, cháy lan vào nhà ở Tân Triều

Địa điểm xảy ra cháy lễ hóa vàng mùng 6 Tết ở Tân Triều, Hà Nội không phải là quán kinh doanh karaoke như trên mạng xã hội lan truyền.
Kiểm soát 4.500 đò, thuyền chở khách khu di tích chùa Hương

Kiểm soát 4.500 đò, thuyền chở khách khu di tích chùa Hương

Công tác đảm bảo an toàn giao thông trên đường bộ, trong khu di tích chùa Hương và đặc biệt là giao thông đường thủy được đặc biệt chú trọng.
Ôtô chở 18 người đi đám cưới mất phanh rơi xuống vực, 7 người thương vong

Ôtô chở 18 người đi đám cưới mất phanh rơi xuống vực, 7 người thương vong

Mất phanh, xe ôtô chở 18 người đi đám cưới rơi xuống vực sâu khoảng 50 mét tại khu vực dốc Co Mạ, huyện Thuận Châu (Sơn La) làm 7 người thương vong.
Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng

Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng

Ngày mùng 10 tháng Giêng hàng năm được chọn làm ngày vía Thần Tài, năm nay ngày vía Thần Tài rơi vào thứ 3, tức ngày 31/1/2023.
Đà Nẵng: 2 tàu cá đang neo đậu bất ngờ bốc cháy trong đêm

Đà Nẵng: 2 tàu cá đang neo đậu bất ngờ bốc cháy trong đêm

UBND phường Nại Hiên Đông (quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) cho biết, 2 tàu cá đang neo đậu ở âu thuyền Thọ Quang bất ngờ bốc cháy trong đêm.
Dự báo thời tiết ngày 28/1/2023: Bắc Bộ có nơi xuống 3 độ C, Hà Nội trời rét đậm cuối tuần

Dự báo thời tiết ngày 28/1/2023: Bắc Bộ có nơi xuống 3 độ C, Hà Nội trời rét đậm cuối tuần

Thời tiết ngày 28/1, Hà Nội rét đậm cuối tuần, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ rét đậm, có nơi rét hại, nguy cơ xảy ra băng giá và sương muối ở vùng núi cao.
Năm 2023, cán bộ viên chức chuyên môn cao có thể tăng tuổi nghỉ hưu qua 65 tuổi

Năm 2023, cán bộ viên chức chuyên môn cao có thể tăng tuổi nghỉ hưu qua 65 tuổi

Từ năm 2023, những cán bộ viên chức có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao một số ngành đặc thù có thể tăng tuổi nghỉ hưu đến qua 65 tuổi.
Cảnh sát giao thông giúp 3 bà cháu bị nhà xe bỏ lại giữa đường vì không đủ tiền vé

Cảnh sát giao thông giúp 3 bà cháu bị nhà xe bỏ lại giữa đường vì không đủ tiền vé

3 bà cháu đi xe đò đến Quảng Ngãi thì bị nhà xe bỏ xuống giữa đường do không đủ tiền vé nhưng may mắn được cảnh sát giao thông Quảng Ngãi hỗ trợ kịp thời.
Bộ Tài nguyên và Môi trường phát động Tết trồng cây tại di tích Đá Chông

Bộ Tài nguyên và Môi trường phát động Tết trồng cây tại di tích Đá Chông

Bộ Tài nguyên và Môi trường hôm nay đã phát động Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ Xuân Quý Mão 2023 tại Khu di tích Đá Chông.
Xuân Bắc xin lỗi khán giả vì bài đăng gây hiểu nhầm

Xuân Bắc xin lỗi khán giả vì bài đăng gây hiểu nhầm

Nghệ sĩ Xuân Bắc xin lỗi khán giả vì bài đăng về câu chuyện 'Cái tát của mẹ' chia sẻ trên trang cá nhân của mình đã gây hiểu nhầm những ngày qua.
Nam sinh lớp 9 nhảy cầu Chương Dương tự tử sau buổi học đầu năm mới

Nam sinh lớp 9 nhảy cầu Chương Dương tự tử sau buổi học đầu năm mới

Khoảng 13h10 ngày 27/1, sau buổi học đầu tiên của năm mới, nam sinh lớp 9 rủ bạn lên cầu Chương Dương tâm sự rồi bất ngờ nhảy xuống sông Hồng
30.000 tỷ đồng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội được phát cho trên 3,3 triệu người qua bưu điện

30.000 tỷ đồng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội được phát cho trên 3,3 triệu người qua bưu điện

Công tác chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội tháng 01+02/2023 cơ bản hoàn thành với tổng số tiền đạt trên 30.000 tỷ đồng cho trên 3,3 triệu người.
Đảm bảo an ninh trật tự phiên chợ Viềng xuân Quý Mão 2023

Đảm bảo an ninh trật tự phiên chợ Viềng xuân Quý Mão 2023

Để đảm bảo an ninh trật tự cho phiên chợ Viềng xuân Quý Mão 2023, các cơ quan chức năng liên quan tỉnh Nam Định sẽ triển khai nhiều hoạt động.
Đăng kiểm xe ô tô "nóng" ngay sau Tết Nguyên đán

Đăng kiểm xe ô tô "nóng" ngay sau Tết Nguyên đán

Ngày đầu các trung tâm đăng kiểm xe ô tô hoạt động trở lại, tình trạng xếp hàng dài tiếp tục tái diễn. Nhiều chủ phương tiện phải xếp hàng từ 4-5 giờ sáng.
Cục Nghệ thuật biểu diễn sẽ làm việc với Nghệ sĩ Xuân Bắc về bài viết

Cục Nghệ thuật biểu diễn sẽ làm việc với Nghệ sĩ Xuân Bắc về bài viết 'Cái tát của mẹ'

Lãnh đạo Cục Nghệ thuật biểu diễn sẽ có buổi làm việc với Nghệ sĩ Xuân Bắc về câu chuyện 'Cái tát của mẹ' gây tranh cãi trên trang cá nhân ngày mùng 2 Tết.
Giảm giá vé tàu tập thể sau Tết

Giảm giá vé tàu tập thể sau Tết

Ngành đường sắt sẽ áp dụng chương trình giảm giá vé tàu tập thể sau Tết với nhiều ưu đãi hấp dẫn cho khách đoàn từ ngày 13/2 đến ngày 26/4/2023.
Lượng khách qua sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài: Ghi nhận kỷ lục trong ngày mùng 6 Tết

Lượng khách qua sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài: Ghi nhận kỷ lục trong ngày mùng 6 Tết

Tân Sơn Nhất và Nội Bài tiếp tục 'căng mình' đón lượng khách kỷ lục trong ngày 27/1 (mùng 6 Tết), dự báo lượng hành khách tiếp tục tăng cao đến hết mùng 8 Tết.
Hỗ trợ 9.500 tỷ đồng các đối tượng đón Tết Quý Mão 2023

Hỗ trợ 9.500 tỷ đồng các đối tượng đón Tết Quý Mão 2023

Ước tính kinh phí trợ giúp Tết của 63/63 tỉnh, thành phố là khoảng 9.500 tỷ đồng hỗ trợ cho trên 25 triệu lượt đối tượng đón Tết Quý Mão 2023.
Ngày đầu khai xuân của công chức và học sinh Hà Nội: Đông đúc nhưng chưa tắc nghẽn

Ngày đầu khai xuân của công chức và học sinh Hà Nội: Đông đúc nhưng chưa tắc nghẽn

Sáng 27/1 (mùng 6 Tết), các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp bắt đầu khởi động sau 7 ngày nghỉ Tết, học sinh cũng trở lại trường học để khai xuân.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động