Thủy sản Việt Nam tổn thất khoảng 480 triệu USD mỗi năm nếu bị “thẻ đỏ”

Trong trường hợp bị EC phạt “thẻ đỏ”, tác động trước mắt và trực tiếp nhất đối với thủy sản Việt Nam sẽ là lệnh cấm thương mại của EC nếu Việt Nam không đáp ứng các quy định về chống khai thác thủy sản IUU. Khi đó, ước tính ngành thủy sản Việt Nam sẽ tổn thất khoảng 480 triệu USD mỗi năm nếu mất thị trường EU.

Sáng ngày 10/8, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) phối hợp với Ngân hàng Thế giới (WB) công bố Báo cáo “Đánh giá tác động kinh tế từ phân tích thương mại của việc không tuân thủ quy định chống khai thác IUU: Trường hợp Việt Nam”.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU giảm 12%

Theo ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký VASEP - thủy sản là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ 5 của Việt Nam về giá trị, chiếm khoảng 4% kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam những năm gần đây dao động từ 8,5 đến gần 9 tỷ USD mỗi năm, trong đó thủy sản nuôi trồng đóng góp 60 - 65%, thủy sản khai thác chiếm 35 - 40% giá trị.

Thủy sản Việt Nam tổn thất khoảng 480 triệu USD mỗi năm nếu bị “thẻ đỏ”

Là nước xuất khẩu thủy sản đứng thứ 3 trên thế giới, những năm gần đây, Việt Nam đã chú trọng đến việc phát triển bền vững ngành thủy sản. Tuy nhiên, với đặc thù nghề cá nhỏ lẻ, Việt Nam đang phải đối diện với một thách thức lớn liên quan đến cảnh báo thẻ vàng của Ủy ban châu Âu (EC) từ tháng 10/2017, do nỗ lực chưa đủ để chống lại khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Thẻ vàng IUU của EC đã khiến cho xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường này sụt giảm liên tục từ năm 2017 đến nay. So sánh kết quả xuất khẩu 2017-2019, sau 2 năm chịu tác động từ thẻ vàng IUU, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU giảm 12%, tương đương 183,5 triệu USD. Theo đó, tổng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng thủy sản giảm trên 10% sau 2 năm, tương đương giảm 43 triệu USD, trong đó, bạch tuộc giảm mạnh nhất 37%, nhuyễn thể hai mảnh vỏ giảm 11%, cá ngừ giảm gần 2%, cua giảm 11%. Xuất khẩu các sản phẩm nuôi trồng sang EU cũng giảm 13% từ năm 2017 đến năm 2019.

Xu hướng giảm này tiếp tục kéo dài hơn nữa vào năm 2020, đặc biệt do bị tác động kép bởi dịch Covid-19, thẻ vàng IUU và Brexit, xuất khẩu thủy sản sang thị trường này giảm 5,7% so với năm 2019, chỉ đạt 959 triệu USD.

Kể từ năm 2019, EU đã tụt từ vị trí thứ 2 xuống vị trí thứ 4 trong các thị trường nhập khẩu thủy sản Việt Nam, sau Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Tuy nhiên, EU vẫn là thị trường lớn có tính định hướng và chi phối đối với các thị trường khác và là đối tác quan trọng với ngành thủy sản Việt Nam.

Bên cạnh đó, thủy sản Việt Nam còn đứng trước nguy cơ mất thị trường EU trong trường hợp ngành hải sản khai thác Việt Nam bị EC phạt thẻ đỏ, nếu không có các giải pháp và hành động quyết liệt để tuân thủ các quy định chống khai thác IUU.

Cần có những giải pháp hợp lý để gỡ “thẻ vàng”

Để có đánh giá chi tiết về các nguy cơ này, VASEP phối hợp với các chuyên gia của Đại học Nha Trang và Đại học Kinh doanh Copenhagen (Đan Mạch) đã hợp tác thực hiện Báo cáo “Đánh giá tác động kinh tế từ phân tích thương mại của việc không tuân thủ quy định chống khai thác IUU: Trường hợp Việt Nam”. Báo cáo có sự giám sát của WB và được tài trợ bởi hai quỹ tín thác do Ngân hàng Thế giới quản lý, gồm Chương trình Toàn cầu về thủy sản (PROFISH) và Chương trình Vì nền kinh tế Xanh (PROBLUE).

Báo cáo với trên 60 trang bao gồm 5 phần, với các nội dung: đánh giá về thực trạng sản xuất, tiêu thụ thủy sản Việt Nam; đề cập các quy định về chống khai thác IUU của các thị trường EU, Mỹ, Nhật Bản, các nước khác và Việt Nam; phân tích dòng chảy thương mại thủy sản trong giai đoạn 2007-2019 để đánh giá tác động kinh tế của thẻ vàng IUU đối với Việt Nam và trên cơ sở đó đánh giá định lượng về tổn thất kinh tế, tác động ngắn hạn và trung hạn trong trường hợp bị phạt thẻ đỏ IUU.

TS. Nguyễn Tiến Thông - ĐH Kinh doanh Copenhagen, Đan Mạch - Chuyên gia tư vấn của VASEP - cho hay, kết quả nghiên cứu cho thấy, các sản phẩm thủy sản khai thác chịu tác động trực tiếp từ các Quy định IUU và cảnh báo thẻ vàng IUU, trong khi sản phẩm thủy sản nuôi trồng bị ảnh hưởng gián tiếp. Trong trường hợp bị EC phạt thẻ đỏ, tác động trước mắt và trực tiếp nhất đối với thủy sản Việt Nam sẽ là lệnh cấm thương mại của EC nếu Việt Nam không đáp ứng các quy định về chống khai thác thủy sản IUU.

Khi đó, ước tính ngành thủy sản Việt Nam sẽ tổn thất khoảng 480 triệu USD mỗi năm nếu mất thị trường EU. Trong đó, ước tính tổn thất từ hải sản khai thác, bao gồm cá ngừ, cá kiếm, nhuyễn thể, mực, bạch tuộc và các loài hải sản khác khoảng 387 triệu USD mỗi năm.

Còn theo bà Nguyễn Thị Thu Sắc - Phó Chủ tịch VASEP, Chủ tịch Ủy ban Hải sản VASEP, các tác động gián tiếp đối với thủy sản nuôi trồng có nguyên do từ việc giảm sút uy tín, gánh nặng kiểm soát hải quan ngày càng tăng và việc không tận dụng được thuế quan ưu đãi của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA). Ngành thủy sản nuôi trồng có thể mất khoảng 93 triệu USD do các tác động gián tiếp. Về trung hạn, nếu lệnh cấm kéo dài trong 2-3 năm có thể gây gián đoạn xuất khẩu thủy sản Việt Nam, trong đó khai thác thủy sản sẽ bị thu hẹp ít nhất 30% về quy mô sản lượng.

Ngoài tác động của thẻ vàng, ngành thủy sản cũng đang chịu những thách thức mới do đại dịch Covid-19 gây ra. Tuy nhiên, nếu Việt Nam sớm gỡ được thẻ vàng IUU, tận dụng được các ưu đãi thuế quan và thay đổi thể chế từ EVFTA thì cơ hội phục hồi và hướng tới mục tiêu tăng xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU tới 1,2-1,4 tỷ USD trong những năm tới là hoàn toàn khả thi. Điều này cho thấy cần có những giải pháp hợp lý, hiệu quả để sớm khắc phục thẻ vàng, đưa ngành thủy sản hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hàng năm từ 7-9% và đạt 16-18 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu vào năm 2030, cũng như hỗ trợ nghề cá bền vững.

Tháng 1/2019, EU tuyên bố chính thức dỡ bỏ thẻ vàng cho Thái Lan để ghi nhận những tiến bộ đáng kể mà Thái Lan đã đạt được trong việc giải quyết vấn nạn khai thác thủy sản IUU kể từ năm 2015. Quyết định dỡ bỏ thẻ vàng IUU được đưa ra sau khi các cơ quan chức năng Thái Lan với EC hợp tác tích cực để cải cách toàn diện và cơ cấu hệ thống chính sách và luật pháp trong nghề cá của họ nhằm hạn chế đánh bắt bất hợp pháp. Các biện pháp được thực hiện bao gồm: Rà soát toàn diện khung pháp lý nghề cá phù hợp với Luật Biển quốc tế, bao gồm các chương trình xử phạt mang tính răn đe; cải cách toàn diện việc quản lý chính sách đội tàu, với hệ thống đăng ký và kiểm soát tàu cá hợp lý; tăng cường các công cụ giám sát, kiểm soát và giám sát, bao gồm việc theo dõi đầy đủ với Hệ thống VMS của đội tàu công nghiệp và một hệ thống kiểm tra mạnh mẽ tại cảng; hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn diện.... Kinh nghiệm từ Thái Lan cũng là bài học cho Việt Nam tham khảo.

Dù đã có nhiều nỗ lực trong việc tháo gỡ thẻ vàng và đã được EU ghi nhận và đánh giá cao. Tuy nhiên, tháo gỡ thẻ vàng còn nhiều khăn nhất là nâng cao năng lực truy xuất nguồn góc và việc tàu cá vi phạm ở vùng biển nước ngoài.

Với tiềm năng về nguồn lợi thủy sản, Việt Nam là nước sản xuất thủy sản đứng thứ 4 trên thế giới và là nguồn cung cấp thủy sản lớn thứ 3 cho thị trường thế giới nhờ nguồn lao động ổn định, công suất cao và công nghệ chế biến tốt. Hàng thủy sản Việt Nam đã tiếp cận trên 160 thị trường và đứng vững ở nhiều thị trường lớn và khắt khe như Mỹ, Nhật Bản, EU, Hàn Quốc, có tầm ảnh hưởng lớn trên thị trường thế giới.

Tuy nhiên, người tiêu dùng trên thị trường thế giới, đặc biệt là các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng quan tâm đến các sản phẩm có uy tín và bền vững. Vì vậy, chống khai thác IUU trước hết là vì sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam, cũng như đáp ứng các xu hướng và quy định của thị trường để thuỷ sản Việt Nam duy trì uy tín và chỗ đứng trên thị trường.

Nguyễn Hạnh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Sản phẩm tiêu dùng xuất khẩu sang một số quốc gia EU không được chứa hóa chất nguy hiểm

Sản phẩm tiêu dùng xuất khẩu sang một số quốc gia EU không được chứa hóa chất nguy hiểm

Dự kiến thời hạn loại bỏ các chất nguy hiểm trong một số sản phẩm tiêu dùng sẽ được đưa vào quy định mới và được thông qua vào đầu năm tới.
5 tháng cuối năm, ngành da giày lo thiếu thông tin thị trường

5 tháng cuối năm, ngành da giày lo thiếu thông tin thị trường

Trong 5 tháng còn lại của năm 2022, doanh nghiệp ngành da giày xác định đối mặt với nhiều thách thức, trong đó nổi cộm là thiếu thông tin thị trường.
Nhập siêu gần 2 triệu tấn thép

Nhập siêu gần 2 triệu tấn thép

Sau năm 2021 xuất siêu, 7 tháng đầu năm 2022, nhập siêu sắt thép đã quay trở lại với con số gần 2 triệu tấn.
EU ra quy định mới về dệt may, da giày: Doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý gì?

EU ra quy định mới về dệt may, da giày: Doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý gì?

Mục tiêu loại bỏ văn hóa “tiêu thụ và vứt bỏ”, các sản phẩm có vòng đời ngắn và nền kinh tế “tạo rác” của EU dự kiến sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu dệt may, da giày
Xuất khẩu cá tra sang thị trường EU năm 2022 dự báo đạt trên 200 triệu USD

Xuất khẩu cá tra sang thị trường EU năm 2022 dự báo đạt trên 200 triệu USD

Đến giữa tháng 7/2022, xuất khẩu cá tra sang thị trường EU đạt gần 122 triệu USD. Dự báo, xuất khẩu cá tra sang thị trường EU năm 2022 đạt trên 200 triệu USD.

Tin cùng chuyên mục

Xuất khẩu hạt điều: Nâng chất lượng và chú trọng vào thị trường trọng điểm

Xuất khẩu hạt điều: Nâng chất lượng và chú trọng vào thị trường trọng điểm

7 tháng năm 2022, xuất khẩu hạt điều ghi nhận mức giảm 2 con số. Linh hoạt phương án sản xuất, nâng cao chất lượng... được các chuyên gia khuyến nghị.
Doanh nghiệp xuất khẩu “ăn đong” đơn hàng cuối năm

Doanh nghiệp xuất khẩu “ăn đong” đơn hàng cuối năm

Những tháng cuối năm, đơn hàng đang giảm dần, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho biết trong 3 tháng 8,9,10, lượng đơn hàng đã giảm 30% so với những năm trước.
Mở đường xuất khẩu nông sản Việt Nam sang các nước EU

Mở đường xuất khẩu nông sản Việt Nam sang các nước EU

Để nông sản, thủy sản Việt Nam tạo uy tín trên thị trường EU, doanh nghiệp cần đạt các quy định, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, thông tin minh bạch, trung thực...
Đưa hàng Việt ra thế giới từ thị trường Bắc Âu

Đưa hàng Việt ra thế giới từ thị trường Bắc Âu

Thời gian qua, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển đã nỗ lực để trở thành “cánh tay nối dài” giúp doanh nghiệp đưa hàng Việt ra thế giới từ thị trường Bắc Âu.
Thêm nhiều tuyến vận tải mở rộng kết nối chuỗi cung ứng Việt Nam và Trung Quốc

Thêm nhiều tuyến vận tải mở rộng kết nối chuỗi cung ứng Việt Nam và Trung Quốc

Nhiều chuyến tàu vận tải tuyến quốc tế vừa cập hệ thống cảng của Tổng công ty Tân cảng Sài Gòn, mở rộng kết nối chuỗi cung ứng Việt Nam và Trung Quốc.
Xuất khẩu cà phê có về đích 4 tỷ USD trong năm 2022?

Xuất khẩu cà phê có về đích 4 tỷ USD trong năm 2022?

Đối diện với nhiều khó khăn do suy thoái kinh tế và nhu cầu tiêu thụ chậm, liệu xuất khẩu cà phê có về đích 4 tỷ USD trong năm 2022?
Việt Nam thuộc nhóm đầu các thị trường mới nổi về Chỉ số năng lực quốc gia về dịch vụ logistics

Việt Nam thuộc nhóm đầu các thị trường mới nổi về Chỉ số năng lực quốc gia về dịch vụ logistics

Dịch vụ logistics đóng góp quan trọng trong việc đưa mức kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam năm 2021 đạt 668,5 tỷ USD.
Tháng 7, cả nước xuất siêu 74 triệu USD

Tháng 7, cả nước xuất siêu 74 triệu USD

Cả nước đã xuất siêu 74 triệu USD, khác với dự báo nhập siêu trước đó. Kết quả này giúp mức xuất siêu 7 tháng của cả nước đạt 1,08 tỷ USD.
Dự báo, xuất khẩu rau quả sẽ khả quan hơn trong những tháng cuối năm 2022

Dự báo, xuất khẩu rau quả sẽ khả quan hơn trong những tháng cuối năm 2022

Tháng 7/2022 xuất khẩu hàng rau quả tăng trưởng tháng thứ 2 liên tiếp, ước đạt 260 triệu USD. Dự báo, xuất khẩu rau quả sẽ khả quan hơn trong nửa cuối năm 2022.
Châu Á chiếm 98,6% tổng trị giá xuất khẩu sắn và các sản phẩm sắn của Việt Nam

Châu Á chiếm 98,6% tổng trị giá xuất khẩu sắn và các sản phẩm sắn của Việt Nam

Nhu cầu tăng giúp xuất khẩu sắn và các sản phẩm sắn của Việt Nam trong quý II/2022 tiếp tục phục hồi, trong đó, châu Á chiếm 98,6% tổng trị giá xuất khẩu.
7 tháng đầu năm, thu ngân sách từ xuất nhập khẩu đạt 261.062 tỷ đồng

7 tháng đầu năm, thu ngân sách từ xuất nhập khẩu đạt 261.062 tỷ đồng

Theo Tổng cục Hải quan, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu 7 tháng đầu năm 2022 đạt 261.062 tỷ đồng.
Mỗi năm Việt Nam xuất khẩu sản phẩm từ tre khoảng 300 – 400 triệu USD

Mỗi năm Việt Nam xuất khẩu sản phẩm từ tre khoảng 300 – 400 triệu USD

Mỗi năm Việt Nam xuất khẩu sản phẩm từ tre khoảng 300 – 400 triệu USD, tuy nhiên, phát triển ngành tre Việt vẫn thiếu tiêu chuẩn riêng và hành lang pháp lý.
Xuất khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô: Trông chờ doanh nghiệp “chuyển mình”

Xuất khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô: Trông chờ doanh nghiệp “chuyển mình”

Những tín hiệu khả quan trong xuất khẩu linh kiện, phụ tùng ôtô đòi hỏi các doanh nghiệp trong nước phải tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng sản phẩm…
Nửa đầu năm 2022, Hoa Kỳ tăng nhập khẩu gạo từ thị trường Việt Nam

Nửa đầu năm 2022, Hoa Kỳ tăng nhập khẩu gạo từ thị trường Việt Nam

Bảy tháng đầu năm 2022, Việt Nam xuất khẩu gần 4,2 triệu tấn gạo, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó thị trường Hoa Kỳ tăng mạnh nhất với hơn 65%.
Xuất khẩu dệt may sang Bắc Âu: Lưu ý các quy định mới từ nhãn sinh thái

Xuất khẩu dệt may sang Bắc Âu: Lưu ý các quy định mới từ nhãn sinh thái

Các quy định về nhãn sinh thái được các thị trường Bắc Âu áp dụng có thể tác động đến xuất khẩu dệt may của Việt Nam sang thị trường này.
Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa vượt 200 tỷ USD

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa vượt 200 tỷ USD

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của cả nước đã vượt 200 tỷ USD sau 7 tháng đầu năm 2022.
Tháng 7/2022, xuất khẩu thuỷ sản giảm 4% so với tháng 6

Tháng 7/2022, xuất khẩu thuỷ sản giảm 4% so với tháng 6

Tháng 7/2022, xuất khẩu thuỷ sản tiếp tục chững lại với giá trị xuất khẩu 970 triệu USD, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2021 và giảm 4% so với tháng 6/2022.
Thủy sản được gỡ vướng khâu kiểm dịch nhập khẩu

Thủy sản được gỡ vướng khâu kiểm dịch nhập khẩu

Sau 7 năm kiến nghị, vướng mắc về kiểm dịch nhập khẩu của thủy sản đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giải quyết.
Cách nào gia tăng xuất khẩu chè sang thị trường Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á?

Cách nào gia tăng xuất khẩu chè sang thị trường Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á?

Người dân Trung Đông, Bắc Phi và Nam Á có nhu cầu sử dụng chè lớn, tạo nên nhiều dư địa cho xuất khẩu chè Việt Nam vào các thị trường này.
Xuất khẩu nông lâm thủy sản 7 tháng năm 2022 đạt gần 32,3 tỷ USD

Xuất khẩu nông lâm thủy sản 7 tháng năm 2022 đạt gần 32,3 tỷ USD

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 7 tháng năm 2022, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước gần 32,3 tỷ USD, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm ngoái.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động