Ngành mía đường: Loay hoay "bài toán" nâng cao năng lực cạnh tranh

Mặc dù, Việt Nam đứng thứ tư tại Đông Nam Á (sau Thái Lan, Indonesia, Philippines) và thứ 15 trên thế giới về diện tích trồng mía. Tuy nhiên, lượng cung trong nước hiện không đủ đáp ứng cầu tiêu dùng và được bù đắp bằng lượng nhập khẩu. Ngành mía đường vẫn đang loay hoay trong bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu 1,2- 1,8 triệu tấn đường

Theo báo cáo “Chuỗi cung ngành mía đường Việt Nam: Thực trạng và một số khía cạnh về phát triển bền vững” do Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) phối hợp với Tổ chức Forest Trends vừa công bố cho thấy, với diện tích trồng mía hiện tại khoảng 151.000 ha, tương ứng sản lượng khoảng 7,66 triệu tấn mía và 0,77 triệu tấn đường, Việt Nam đứng thứ tư tại Đông Nam Á (sau Thái Lan, Indonesia, Philippines) và thứ 15 trên thế giới về diện tích trồng mía. Khâu sản xuất mía là khâu đầu tiên của chuỗi cung, với sự tham gia chủ yếu khoảng trên 126.000 nông hộ ở nhiều vùng trên cả nước. Mía nguyên liệu sản xuất từ các hộ được chuyển tới các nhà máy chế biến đường thông qua các đơn vị vận chuyển hoặc thương lái. Sản phẩm cuối cùng của chuỗi là đường sau đó được đưa vào tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Ngành mía đường: Loay hoay bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh
Không sớm nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành mía đường sẽ càng thêm khó

Tuy nhiên, lượng cung trong nước hiện không đủ đáp ứng cầu tiêu dùng và được bù đắp bằng lượng nhập khẩu. Trong giai đoạn 2017-2020, bình quân mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu 1,2-1,8 triệu tấn đường, trong đó nhập khẩu chính ngạch chiếm từ gần 30-90% trong tổng lượng nhập khẩu, tùy theo từng năm; phần còn lại (10- 70%) là đường nhập lậu. Đường nhập khẩu cả chính ngạch và nhập lậu chủ yếu có nguồn gốc từ Thái Lan, được nhập vào Việt Nam thông qua đường bộ từ Campuchia và Lào.

Ngành mía đường Việt Nam đang có xu hướng co giảm. Diện tích trồng mía giảm từ hơn 274 nghìn ha trong vụ 2016/17 xuống còn gần 151 nghìn ha hiện nay, tương đương mức giảm trên 45%. Năng suất giảm từ 64,8 tấn/ha xuống còn 61,5 tấn/ha trong cùng giai đoạn (5,1%). Số hộ tham gia trồng mía giảm từ gần 219,5 nghìn hộ xuống ở mức hiện nay. Sụt giảm cũng thể hiện trong khâu chế biến: 38 nhà máy năm 2017 giảm còn 29 nhà máy hiện nay. Từ 2017 tới nay sản lượng đường giảm từ 1,24 triệu tấn xuống còn 0,77 triệu tấn, tương đương mức giảm 38%. Ngược lại, lượng đường nhập khẩu vào Việt Nam ngày càng tăng. Theo đó, lượng nhập năm 2020 tăng gần 340% so với năm 2019.

Suy giảm về quy mô của ngành do nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố quan trọng nhất là năng lực cạnh tranh của ngành còn thấp. Để ngành phát triển cần giải quyết được tận gốc những yếu tố không bền vững nội tại của ngành mía đường dẫn đến chuỗi cung không bền vững.

Cụ thể, người trồng mía, chủ yếu là các hộ gia đình, đóng vai trò chủ đạo ở đầu chuỗi cung, cung phần lớn lượng mía nguyên liệu cho các nhà máy chế biến. Tuy nhiên, vai trò, vị thế và đặc biệt là lợi ích của hộ thu được từ việc tham gia chuỗi là nhỏ nhất so với các nhóm khác tham gia chuỗi.

Ngoài ra, chi phí sản xuất, chế biến và quản lý sản xuất của ngành mía Việt Nam hiện cao 2 hơn Thái Lan ở các mức tương ứng là 30%, 183,4% và 52,9%. Các yếu tố nội tại này hiện đang tác động tiêu cực trực tiếp tới hiệu quả sản xuất kinh doanh và tính cạnh tranh của ngành. Các yếu tố nội tại này còn có tác động tiêu cực trực tiếp tới hiệu quả sản xuất kinh doanh mía đường và khả năng cạnh tranh của cây mía so với các cây trồng khác có sử dụng cùng nguồn quỹ đất. Cụ thể, trong vụ 2019/20, tại khu vực Miền Trung – Tây Nguyên, cây sắn, ngô, keo lai có hiệu quả kinh tế cao hơn so với cây mía khoảng từ 500-800% tính trên cùng một đơn vị diện tích đất. Tại khu vực Đông Nam bộ, cây sắn và ngô vượt trội khoảng 1.000-3.000% về hiệu quả so với cây mía. Tại vùng Tây Nam bộ, cây lúa cho hiệu quả cao hơn cây mía khoảng 3.000-4.400%.

Cần các chính sách đặc thù

Với dân số trên 97 triệu người và lượng tiêu thụ hàng năm khoảng 2 triệu tấn đường mỗi năm, Việt Nam được đánh giá là thị trường lớn về tiêu thụ đường. Lượng tiêu thụ bình quân đầu người hiện còn thấp so với mức trung bình của thế giới. Điều này cho thấy tiềm năng mở rộng cầu tại Việt Nam trong tương lai.

Không nâng cao được lợi thế cạnh tranh trong tương lai có thể làm cho ngành sản xuất mía đường của Việt Nam khó khăn để tồn tại. Nếu điều này xảy ra, Việt Nam sẽ vào vị thế như Malaysia và Đài Loan, phụ thuộc hoàn toàn vào đường nhập khẩu.

Nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh cho ngành mía đường, ông Tô Xuân Phúc- chuyên gia Tổ chức Forest Trends – cho rằng, Chính phủ cần ban hành chính sách đặc thù về liên kết chuỗi trong ngành mía. Chính sách này cần đảm bảo các hộ trồng mía được ưu tiên một cách cao nhất, với lợi ích được chia sẻ công bằng giữa các bên tham gia, đảm bảo lợi ích của hộ trồng mía thu được chiếm khoảng 60- 70%, còn lại (30-40%) là của các nhà máy chế biến.

Bên cạnh đó, cần nâng cao sức cạnh tranh trong khâu sản xuất, việc này cũng cần đảm bảo năng suất và chất lượng mía của Việt Nam hiện còn tương đối thấp tiệm cận với mức của thế giới. Nâng cao sức cạnh tranh trong khâu chế biến cũng đòi hỏi việc nâng cao giá trị kinh tế của các sản phẩm phụ của ngành. Tăng cường kiểm soát nhập khẩu, đặc biệt là đối với luồng cung nhập lậu, ông Tô Xuân Phúc cho rằng, cần có các cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả hơn, cả ở cấp trung ương và địa phương nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng này trong tương lai.

Nguyễn Hạnh

Tin mới nhất

Các bộ trưởng WTO đẩy mạnh nỗ lực đàm phán và thu hoạch kết quả

Các bộ trưởng WTO đẩy mạnh nỗ lực đàm phán và thu hoạch kết quả

Ngày 21/1, tại Hội nghị Không chính thức các bộ trưởng WTO, Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala đã kêu gọi các bộ trưởng từ nhiều thành viên WTO thúc đẩy tiến độ trong tất cả các cuộc đàm phán đang diễn ra và làm việc với tinh thần thiết thực, sáng tạo và linh hoạt để đạt được các thỏa thuận.
Đối thoại cấp cao kinh tế Việt Nam - Pháp thúc đẩy hợp tác trong bối cảnh đại dịch

Đối thoại cấp cao kinh tế Việt Nam - Pháp thúc đẩy hợp tác trong bối cảnh đại dịch

Ngày 20/1 theo giờ địa phương tại Pháp, Kỳ họp thường niên Đối thoại cấp cao (ĐTCC) kinh tế Việt Nam – Pháp lần thứ 7 đã được tổ chức trực tuyến lần đầu tiên trong bối cảnh hai nước đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức do đại dịch Covid-19 gây ra.
APEC 2022 hướng tới tăng trưởng lâu dài, bền vững và toàn diện

APEC 2022 hướng tới tăng trưởng lâu dài, bền vững và toàn diện

Khi đại dịch Covid-19 xuất hiện đã làm cả thế giới bất ngờ và lao đao vì những tác động tiêu cực, toàn diện lên nền kinh tế xã hội toàn cầu. Trên cơ sở kinh nghiệm vượt qua khó khăn thách thức và thành quả bước đầu thích ứng với tình hình mới trong 2 năm 2020 và 2021, năm 2022, ​các quốc gia trên thế giới, trong đó có các thành viên APEC sẽ tiếp tục đấu tranh, cố gắng mở cửa bất chấp sự xuất hiện của các biến thể mới như Omicron hiện tại.
WTO: Xuất khẩu của các nước kém phát triển bị ảnh hưởng nặng nề do đại dịch

WTO: Xuất khẩu của các nước kém phát triển bị ảnh hưởng nặng nề do đại dịch

Ngày 19/1, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã công bố báo cáo mới về "Thúc đẩy cơ hội thương mại cho các nước kém phát triển" nhấn mạnh rằng cộng đồng quốc tế sẽ cần hỗ trợ thêm trong thập kỷ tới để tăng cường sự tham gia của các nước kém phát triển (LDC) vào thương mại thế giới, sau khi đánh giá những tiến bộ đạt được trong thập kỷ qua để giúp các nước LDC hội nhập sâu hơn vào hệ thống thương mại toàn cầu.
Việt Nam là đối tác thương mại quan trọng của Hungary

Việt Nam là đối tác thương mại quan trọng của Hungary

Đây là quan điểm của Phó Chủ tịch thứ nhất Quốc hội Hungary Márta Mátrai đưa ra tại buổi làm việc với Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tại Hà Nội vào ngày 20/1/2022.

Tin cùng chuyên mục

Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu mít đông lạnh vào Australia

Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu mít đông lạnh vào Australia

200 tấn mít đông lạnh loại 1 sẽ được nhập khẩu vào Australia thông qua một chương trình xúc tiến thương mại do Thương vụ Việt Nam tại nước này tổ chức.
ASEAN thống nhất mở cửa trở lại du lịch

ASEAN thống nhất mở cửa trở lại du lịch

Ngày 19/1, tại Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN lần thứ 25 được tổ chức theo cả hình thức trực tuyến và trực tiếp tại Campuchia, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Du lịch Campuchia Thong Khon, các Bộ trưởng Du lịch của ASEAN đã đồng ý tuyên bố mở cửa trở lại ngành du lịch ASEAN để hồi sinh ngành trong bối cảnh đại dịch.
RCEP nhìn từ góc độ thị trường: Đầu tàu hội nhập hướng về châu Á

RCEP nhìn từ góc độ thị trường: Đầu tàu hội nhập hướng về châu Á

Sau một thập kỷ đàm phán, 15 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương đã ký một trong những thỏa thuận thương mại lớn nhất trong lịch sử vào năm 2020. Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đặt ra mục tiêu giảm bớt các rào cản kinh doanh trong một khu vực bao gồm một phần ba dân số và sản lượng kinh tế của thế giới.
Tăng trưởng kinh tế Mỹ đối mặt với nhiều thách thức do Omicron

Tăng trưởng kinh tế Mỹ đối mặt với nhiều thách thức do Omicron

Lạm phát leo thang, giá nhân công tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng,.. - những hệ quả của biến chủng Omicron đã đẩy nền kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ đối mặt với nhiều thách thức trong năm 2022.
FTA phát huy hiệu quả: Xung lực thúc đẩy xuất khẩu

FTA phát huy hiệu quả: Xung lực thúc đẩy xuất khẩu

Năm 2021, hàng hóa Việt Nam tiếp tục ghi dấu trên bản đồ thế giới khi xuất siêu 4 tỷ USD, bất chấp khó khăn của đại dịch. Một trong những yếu tố đóng góp vào thành tích ngoạn mục này chính là chất xúc tác từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA), nhất là những FTA thế hệ mới.
Bộ Công Thương sẵn sàng tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp Nhật Bản

Bộ Công Thương sẵn sàng tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp Nhật Bản

Đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải tại buổi tiếp và làm việc với đại diện Văn phòng Cơ quan Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội, diễn ra chiều ngày 18/1.
Diễn đàn Kết nối ASEAN lần thứ 9: Củng cố quan hệ đối tác ASEAN - Hàn Quốc trong thời kỳ hậu Covid-19

Diễn đàn Kết nối ASEAN lần thứ 9: Củng cố quan hệ đối tác ASEAN - Hàn Quốc trong thời kỳ hậu Covid-19

Ngày 18-19/1, Trung tâm ASEAN - Hàn Quốc cùng với Hiệp hội Nhà thầu quốc tế Hàn Quốc (ICAK) tổ chức Diễn đàn Kết nối ASEAN lần thứ 9 theo hình thức trực tuyến, tập trung vào "cơ sở hạ tầng bền vững" và "đổi mới kỹ thuật số", được rút ra từ 5 lĩnh vực chiến lược trong "Kế hoạch tổng thể về kết nối ASEAN (MPAC) 2025" của ASEAN, một bản kế hoạch khu vực nhằm đạt được một ASEAN liên kết và hội nhập hơn.
APEC 2022 tổ chức Hội nghị chuyên đề về du lịch khu vực

APEC 2022 tổ chức Hội nghị chuyên đề về du lịch khu vực

Ngày 17/1, Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) thông báo rằng, với tư cách là nước chủ nhà của APEC 2022, Thái Lan sẽ tổ chức một hội nghị chuyên đề theo hình thức trực tuyến vào ngày 25 - 26/1, mang tên 'Thiết kế lại giai đoạn tiếp theo của du lịch tốt hơn: Đối thoại đồng sáng tạo khuyến nghị chính sách của APEC”.
Thúc đẩy hợp tác phát triển kinh tế Việt Nam - ASEAN+3

Thúc đẩy hợp tác phát triển kinh tế Việt Nam - ASEAN+3

Tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam – ASEAN +3 (Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ) hướng tới phục hồi và phát triển kinh tế, đẩy lùi tác động của dịch Covid-19 là nội dung được các đại biểu nhấn mạnh tại buổi Gặp mặt đại sứ các nước ASEAN+3 do Hội Phát triển Hợp tác kinh tế Việt Nam – ASEAN (VASEAN) tổ chức ngày 17/1/2022 tại Hà Nội.
Việt Nam tạo bản sắc riêng tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc

Việt Nam tạo bản sắc riêng tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc

Với vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ), Việt Nam đã thể hiện rõ nét bản sắc riêng của mình. Bản sắc đó là yếu tố định vị cho Việt Nam trong các cuộc thảo luận, đồng thời cũng tạo nên giá trị, uy tín lâu dài cho Việt Nam trong giải quyết vấn đề toàn cầu.
Diễn đàn Kinh tế thế giới 2022: Davos vắng bóng

Diễn đàn Kinh tế thế giới 2022: Davos vắng bóng

Ngày 17/1, các sự kiện của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) năm 2022 chính thức bắt đầu. Năm nay là năm thứ hai liên tiếp, WEF đã hoãn tổ chức cuộc họp thường niên tại Davos, Thụy Sĩ vì đại dịch Covid-19.
Diễn đàn châu Á Bác Ngao 2022 tập trung vào kinh tế khu vực

Diễn đàn châu Á Bác Ngao 2022 tập trung vào kinh tế khu vực

Ngày 12/1, Ban Thư ký Diễn đàn châu Á Bác Ngao (BFA) đã tổ chức họp báo, cho biết Trung Quốc sẽ tổ chức Diễn đàn thường niên năm 2022 ở thành phố ven biển Bác Ngao, tỉnh Hải Nam vào mùa xuân tới, mặc dù đại dịch Covid-19 bùng phát trở lại gần đây, nhưng ngày chính xác sẽ phụ thuộc vào tình hình đại dịch.
ASEAN - EU: Năm 2022 sẽ nâng cao hiệu quả cho quan hệ đối tác toàn diện

ASEAN - EU: Năm 2022 sẽ nâng cao hiệu quả cho quan hệ đối tác toàn diện

Một trong những thử nghiệm của EU trong quan hệ với các nước Đông Nam Á năm 2022 là sẽ thể hiện đối tác toàn diện hơn chứ không chỉ là nhà tài trợ cho các dự án ASEAN.
Đưa nông sản Việt Nam sang Mỹ: Cần lựa chọn sản phẩm phù hợp

Đưa nông sản Việt Nam sang Mỹ: Cần lựa chọn sản phẩm phù hợp

Hiện nay, Mỹ là thị trường nhập khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa được như mong đợi đối với một thị trường lớn như vậy. Để khai thác tốt thị trường 330 triệu dân này, doanh nghiệp cần phải lựa chọn các sản phẩm phù hợp với từng nhóm khách hàng.
Bộ Công Thương tích cực triển khai hiệu quả các FTA

Bộ Công Thương tích cực triển khai hiệu quả các FTA

Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã tích cực triển khai hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác, đặc biệt là các hiệp định tiêu chuẩn cao, thị trường rộng lớn, như Hiệp định tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên hiệp Vương Quốc Anh và Bắc Ai-len (UKVFTA).
Thúc đẩy hợp tác song phương Việt Nam - Belarus

Thúc đẩy hợp tác song phương Việt Nam - Belarus

Sáng ngày 11/1/2022, Thứ trưởng Đặng Hoàng An đã có buổi tiếp và làm việc với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Belarus - ông N. N. Borisevich nhân chuyến công tác tham dự Tham vấn chính trị giữa Bộ Ngoại giao Việt Nam và Bộ Ngoại giao Belarus.
Chương mới trong hợp tác ASEAN - Nhật Bản: Sáng kiến 4 trọng tâm

Chương mới trong hợp tác ASEAN - Nhật Bản: Sáng kiến 4 trọng tâm

Ngày 10/1, tại hội thảo do Viện Nghiên cứu kinh tế về ASEAN và Đông Á (ERIA) và Cộng đồng Chính sách đối ngoại Indonesia (FPCI) tổ chức theo hình thức trực tuyến, Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản - Koichi Hagiuda đã đưa ra các sáng kiến ​​đa hướng nhằm thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nhật Bản từ đối tác phát triển thành đối tác đồng sáng tạo.
Nâng cao năng lực các doanh nghiệp vừa và nhỏ do phụ nữ làm chủ trong ngành dệt may

Nâng cao năng lực các doanh nghiệp vừa và nhỏ do phụ nữ làm chủ trong ngành dệt may

Trong khuôn khổ hợp tác APEC, Bộ Công Thương phối hợp với Ban Thư ký APEC tổ chức hội thảo "Xây dựng năng lực APEC về Tái cơ cấu các doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành dệt may do phụ nữ lãnh đạo trong kỷ nguyên mới” từ ngày 11 – 12/1, theo hình thức trực tuyến và trực tiếp.
AfCFTA mở ra chương mới đẩy nhanh phục hồi thương mại liên châu Phi

AfCFTA mở ra chương mới đẩy nhanh phục hồi thương mại liên châu Phi

Khu vực Thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA) đã mở ra một chương mới cho lục địa này và nhen nhóm hy vọng phục hồi thương mại trong một thế giới hậu Covid-19.
Đại hội đồng WTO thảo luận khả năng họp cấp bộ trưởng về ứng phó với đại dịch

Đại hội đồng WTO thảo luận khả năng họp cấp bộ trưởng về ứng phó với đại dịch

Ngày 10/1, Chủ tịch Đại hội đồng WTO, Đại sứ Dacio Castillo (Honduras) đã triệu tập cuộc họp khẩn về đề xuất mới đây của Ấn Độ về việc tổ chức Hội nghị Bộ trưởng theo hình thức trực tuyến về phản ứng của WTO đối với đại dịch, bao gồm cả đề xuất từ ​​bỏ các biện pháp bảo vệ sở hữu trí tuệ liên quan.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động