Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Thứ tư 03/06/2020 17:05

Bức tranh tổng thể chi phí kinh tế của các cuộc chiến thuế quan do Mỹ phát động

19:24 | 09/02/2020
Một trong những hành động chính sách nổi bật nhất của Tổng thống Donald Trump kể từ khi nhậm chức là tăng thuế, được các nhà phân tích cho là gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế Mỹ.

Các rào cản thương mại như thuế quan làm tăng chi phí của cả hàng tiêu dùng và hàng sản xuất và làm giảm lợi ích kinh tế của cạnh tranh, kìm hãm sự tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu mới nhất của Diễn đàn Thương mại Mỹ cho thấy thuế quan chịu trách nhiệm trực tiếp đối với lạm phát, tổng cầu giảm, chi tiêu vốn ít hơn và mức năng suất thấp hơn. Thuế quan của Mỹ, khi kết hợp với trả đũa tương ứng, đe dọa hơn 500 tỷ USD hàng hóa giao dịch hàng năm. Các phân tích sau đây tính toán tác động tổng thể mà các mức thuế này có thể có đối với giá cả hàng hóa tại Mỹ.

buc tranh tong the chi phi kinh te cua cac cuoc chien thue quan do my phat dong

Phân tích tập trung hoàn toàn vào tác động của thuế quan đơn phương áp đặt bởi tổng thống Mỹ. Chúng bao gồm thuế quan, đã được ban hành hoặc ra lệnh chính thức, theo Mục 232 hoặc Mục 301. Mục 232 cho phép tổng thống Mỹ áp đặt các rào cản thương mại nếu Bộ Thương mại thấy rằng hàng nhập khẩu đe dọa an ninh quốc gia Mỹ. Mục 301 cho phép tổng thống Mỹ áp dụng thuế quan hoặc hạn ngạch khi Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thấy rằng các quốc gia khác đang tham gia vào các hoạt động thương mại không công bằng.

Nhìn chung, thuế quan của tổng thống Mỹ có thể làm tăng chi phí tiêu dùng toàn nước Mỹ gần 78 tỷ USD hàng năm. Ước tính này bao gồm các hành động thuế quan mới nhất của tổng thống. Trước đây, sau khi Tổng thống Trump đã áp dụng ba đợt thuế quan đầu tiên đối với khoảng 250 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, Tổng thống đã ra lệnh áp thuế 10% mới đối với phần còn lại của hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Khi Trung Quốc tuyên bố ý định trả đũa, tổng thống Mỹ đã tăng các mức thuế mới này từ 10% lên 15%. Tiền thuế 15% đã được lên kế hoạch trong hai đợt; Thuế quan trong danh sách 4A có hiệu lực vào ngày 01/9/2019 và thuế quan trong danh sách 4B đã được lên kế hoạch có hiệu lực vào ngày 15/12/2019. Sự trả đũa của Trung Quốc cũng thúc đẩy Tổng thống Trump ra lệnh tăng mức thuế quan thứ ba - thuế quan 25% đã có hiệu lực với khoảng 200 tỷ USD nhập khẩu - đến 30%.

Những mức thuế này gần đây đã được thu nhỏ lại như là một phần của thỏa thuận thương mại giai đoạn một với Trung Quốc. Tổng thống Mỹ tuyên bố rằng sẽ giảm mức thuế áp dụng trước đó vào ngày 01/9/2019 từ 15% xuống còn 7,5%, tạm dừng mức thuế 15% dự kiến ​​sẽ có hiệu lực vào ngày 15/12/2019 và tạm dựng vô thời hạn mức tăng của đợt thuế quan thứ ba từ 25% đến 30%. Những hành động này dự kiến ​​sẽ tiết kiệm cho người tiêu dùng Mỹ 43,1 tỷ USD mỗi năm. Hiệp định thương mại giai đoạn một cũng bao gồm một thỏa thuận từ Trung Quốc để mua thêm 200 tỷ USD xuất khẩu của Mỹ (vượt mức 2017) trong hai năm tới, bao gồm 77 tỷ USD hàng hóa sản xuất và 32 tỷ USD các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, cũng như các điều khoản về trí tuệ tài sản, chuyển giao công nghệ, nông nghiệp, dịch vụ tài chính và tiền tệ.

Vào ngày 4/01/2020, Tổng thống Trump đã ban hành một tuyên bố mở rộng thuế quan Mục 232 đối với thép và nhôm. Ban đầu, thuế quan chỉ áp dụng cho đầu vào thép và nhôm - các sản phẩm như dây nhôm hoặc ống thép - được sử dụng trong sản xuất hàng hóa cuối cùng. Các mức thuế mới đã được mở rộng để bao gồm các hàng hóa liên quan, ví dụ: mặt hàng đinh, hầu hết (nhưng không hoàn toàn) làm bằng thép hoặc nhôm. Hành động này dự kiến ​​sẽ làm tăng chi phí tiêu dùng khoảng 158 triệu USD mỗi năm. Nếu không tính các loại trừ thuế được cấp theo yêu cầu của các doanh nghiệp Mỹ, mức thuế còn lại của tổng thống Mỹ áp dụng cho khoảng 396 tỷ USD hàng nhập khẩu, làm tăng chi phí tiêu dùng hàng năm thêm 77,9 tỷ USD hàng năm.

Sau khi áp đặt thuế quan mới, tổng thống Mỹ chỉ hoàn toàn rút lại thuế đúng một lần. Vào ngày 20/5/2019, Mỹ đã loại bỏ thuế quan thép và nhôm đối với Canada và Mexico, làm giảm giá trị nhập khẩu bị ảnh hưởng khoảng 12 tỷ USD. Hành động này lần lượt giảm chi phí tiêu dùng bổ sung từ thuế quan 2 tỷ USD mỗi năm. Sau khi Tổng thống Trump áp đặt thuế quan đơn phương, các doanh nghiệp Mỹ có thể kiến ​​nghị một số sản phẩm nhất định bị loại trừ nếu thuế quan tác động tiêu cực đến hoạt động kinh doanh. Để được loại trừ, sản phẩm phải được chứng mình là không có sẵn ở Mỹ hoặc bất kỳ quốc gia thứ ba nào không phải chịu thuế quan Mỹ. Ngoài ra, doanh nghiệp yêu cầu loại trừ phải cho thấy rằng thuế quan gây ra tác hại kinh tế nghiêm trọng. Kể từ khi thuế quan được ban hành, các doanh nghiệp Mỹ đã nộp hơn 150.000 yêu cầu miễn trừ khỏi thuế quan Mục 232 và Mục 301.

Ngoài việc tăng chi phí cho người tiêu dùng Mỹ, thuế quan cũng dẫn đến sự trả đũa đáng kể của các quốc gia khác đối với hàng xuất khẩu của Mỹ. Đến nay, sáu quốc gia đã đánh thuế trả đũa lên tới 70% đối với khoảng 112 tỷ USD xuất khẩu của Mỹ. Những mức thuế này không bao gồm sự trả đũa của Canada và Mexico; Sau khi đảo ngược thuế quan thép và nhôm của Mỹ, cả Canada và Mexico đã rút mức thuế trả đũa từ 7% đến 25% đối với khoảng 20 tỷ USD xuất khẩu của Mỹ. Báo cáo Nghiên cứu của Quốc hội Mỹ cho thấy sự trả đũa bao gồm của Trung Quốc đối với thuế quan mà Mỹ áp đặt đối với khoảng 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc (danh mục 4A và 4B). Vào ngày 23/8/2019, sau thông báo của Tổng thống Trump, về mức thuế mới đối với khoảng 300 tỷ đô la hàng hóa Trung Quốc, Bộ Tài chính Trung Quốc tuyên bố sẽ áp dụng mức thuế 5% và 10% đối với khoảng 75 tỷ USD xuất khẩu của Mỹ. Trong số đó, chỉ một phần sẽ bị ảnh hưởng lần đầu tiên, trong khi phần lớn đã bị trả đũa của Trung Quốc. Sự trả đũa của Trung Quốc phản ánh thuế quan của Tổng thống Mỹ, với đợt đầu tiên có hiệu lực vào ngày 01/9/2019 và đợt thứ hai vào ngày 15/12/2019.

Gần đây nhất, như là một phần của thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 với Mỹ, Trung Quốc tuyên bố sẽ tạm dừng vô thời hạn một phần sự trả đũa đối với Mỹ. Việc này sẽ áp dụng cho các mức thuế trả đũa dự kiến ​​sẽ có hiệu lực vào ngày 15/12/2019 cũng như các mức thuế trước đây áp dụng cho ô tô và phụ tùng ô tô của Mỹ. Thuế quan ô tô của Trung Quốc ban đầu đã bị tạm dừng vào tháng 12 năm 2018 nhưng sau đó được áp dụng lại sau khi leo thang thuế quan từ Tổng thống Trump. Vào ngày 02/12/2019, USTR tuyên bố hoàn thành cuộc điều tra Mục 301 về thuế dịch vụ kỹ thuật số của Pháp, vì thấy rằng họ phân biệt đối xử với các công ty Mỹ. Do đó, USTR khuyến nghị mức thuế lên tới 100% đối với 2,4 tỷ USD hàng hóa của Pháp như rượu vang, phô mai và đồ trang điểm. Các phiên điều trần công khai về thuế quan được đề xuất vào ngày 07/01/2020, sau đó tổng thống có thể đưa ra quyết định chính thức.

Trước đó, vào ngày 23/5/2018, Tổng thống Trump đã ra lệnh điều tra Mục 232 về nhập khẩu ô tô và phụ tùng ô tô. Bộ Thương mại Mỹ cho biết nhập khẩu ô tô là mối đe dọa an ninh quốc gia, có nghĩa là thuế quan mới có thể được đánh vào nhập khẩu ô tô bất cứ lúc nào. Chính quyền Trump, tuy nhiên, đã bỏ lỡ thời hạn theo luật định để áp đặt các mức thuế này, đặt ra câu hỏi liệu có hợp pháp để áp đặt thuế hay không. Các báo cáo cho thấy Tổng thống Trump có thể theo đuổi các công cụ thay thế, như cuộc điều tra Mục 301 về Liên minh châu Âu, để nâng cao các rào cản thương mại chống lại ô tô và xe tải châu Âu. Tuy nhiên, một cuộc điều tra Mục 301 có thể cho phép tổng thống Mỹ có thẩm quyền áp dụng thuế quan đối với tất cả hàng hóa của EU - không chỉ ô tô.

Việt Dũng