Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Thứ bảy 19/09/2020 02:07

Sự trỗi dậy của ngành sản xuất khối ASEAN

09:01 | 24/08/2020
Bất chấp sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu thời kỳ Covid-19, Chỉ số rủi ro sản xuất toàn cầu mới nhất của Cushman & Wakef ield đã đánh giá: ASEAN và các thị trường Việt Nam, Thái Lan, Singapore, Indonesia có khả năng phục hồi cao.

Khối ASEAN được đánh giá là một cường quốc kinh tế quan trọng, và hiện là nền kinh tế lớn thứ sáu toàn cầu vào năm 2019 với khoảng 3,0 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 11% tổng châu Á - Thái Bình Dương. Trung Quốc đóng góp 49%, Nhật Bản khoảng 16% và Ấn Độ 9,5%. Trong thập kỷ tới, ASEAN được dự báo sẽ tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm là 4,9% mỗi năm để đạt được 4,9 nghìn tỷ USD. Từ góc độ nhân khẩu học, ASEAN hiện là nơi sinh sống của hơn 660 triệu người, tương đương một nửa dân số của Trung Quốc; trong đó có 450 triệu người ở độ tuổi lao động (15 - 64 tuổi). Đến năm 2030, những con số này dự kiến sẽ tăng lên lần lượt là 725 triệu và 488 triệu. Sức ép nhân khẩu học này kết hợp với sự mở rộng kinh tế sẽ tạo sức bật cho khu vực trong thập kỷ tới.

su troi day cua nganh san xuat khoi asean
Doanh nghiệp trong khối ASEAN có khả năng phục hồi cao

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung hiện tại và đại dịch Covid-19 có thể là chất xúc tác cho sự thay đổi, nhưng chúng không phải là động lực cơ bản cho sự tăng trưởng của ngành sản xuất ASEAN. Việc chuyển dịch sản xuất sang Đông Nam Á đã diễn ra trong một thời gian dài. Khi mức lương tối thiểu ở Trung Quốc tăng lên, nhiều đơn đặt hàng cho các sản phẩm sử dụng nhiều lao động, chẳng hạn như quần áo, đồ chơi và giày dép, chuyển sang các địa điểm ít đắt đỏ hơn ở Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar và Việt Nam. Tuy nhiên, bất chấp những sáng kiến của chính phủ nhằm thu hút các nhà sản xuất của các nước Đông Nam Á, Trung Quốc vẫn giữ được lợi thế về cơ sở hạ tầng rõ ràng với khả năng vận chuyển hàng hóa hiệu quả qua đường bộ, đường sắt hoặc đường biển. Tuy nhiên, chi phí thuê đất công nghiệp và lao động ở Thâm Quyến đã tăng lên trong những năm gần đây, đến mức cả hai đều nằm trong số các thành phố lớn nhất trong khu vực. Đối với các thành phố cấp 1 của Trung Quốc như Bắc Kinh và Thượng Hải, việc tăng giá thuê đã khiến chúng trở thành một trong những thành phố đắt đỏ nhất trong khu vực, mặc dù chi phí lao động thấp hơn. Ngược lại, Tô Châu và Quảng Châu tương đối rẻ về giá thuê công nghiệp nhưng đắt hơn đối với lao động.

Mặt khác, ở Đông Nam Á, TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Manila có mức chênh lệch chi phí so với tất cả các thị trường Trung Quốc - cung cấp giá thuê đất và lao động rẻ hơn. Trên thực tế, Việt Nam đã tăng một vài bậc trong bảng xếp hạng toàn cầu của C&W về các trung tâm sản xuất cạnh tranh nhất về chi phí, lên vị trí thứ hai sau Trung Quốc. Ngoài ra, Jakarta và Bangkok đóng vai trò là những địa điểm thay thế cho sản xuất theo đơn đặt hàng cao hơn, do chi phí thuê và nhân công cao hơn tương ứng. Covid-19 và kết quả là sự gián đoạn trong hoạt động kinh tế trên toàn thế giới, đã khơi lại cuộc tranh luận về lợi ích của việc tái dịch chuyển sản xuất. Tuy nhiên, xét về tính khả thi và mong muốn, việc tái dịch chuyển trên quy mô lớn là không thực tế, sẽ không xảy ra trước mắt.

Thay vào đó, để xây dựng khả năng phục hồi trong trường hợp xảy ra đợt đại dịch thứ hai hoặc giai đoạn đóng cửa thứ hai, các nhà sản xuất có nhiều khả năng giải quyết hai lỗ hổng cấp bách nhất: Nguyên liệu, nguồn cung ứng linh kiện và sự gián đoạn chuỗi cung ứng. Các nhà sản xuất phản ứng ngay lập tức quay trở lại giữ nhiều hàng tồn kho hơn. Kiểm soát hàng tồn kho "đúng lúc" cho đến khi có thể tái cấu trúc chuỗi cung ứng, dây chuyền sản xuất mang lại sự linh hoạt hơn và ít bị tổn thương đối với những gián đoạn hơn trong trường hợp có đợt đại dịch thứ hai, hoặc thời gian đóng cửa kéo dài. Trước thách thức hiện tại, các hiệp định thương mại mới như BREXIT, NAFTA và chiến tranh thương mại đã làm tăng thuế quan thương mại đối với cả hàng hóa thành phẩm và nguyên liệu thô, tước bỏ một số lợi thế chi phí của việc gia công.

Với việc sản xuất toàn cầu bị gián đoạn đáng kể do đại dịch hiện nay, các điều kiện hiện đã chín muồi để những nhà sản xuất thành phẩm, phụ tùng toàn cầu tiến lên với các cuộc thảo luận và kế hoạch bán lại trước Covid-19 đang diễn ra. Tái dịch chuyển sẽ rút ngắn chuỗi cung ứng, giảm hiệu quả thời gian, do đó cho phép các nhà sản xuất kiểm soát nhiều hơn số lượng sản xuất, cho phép đáp ứng nhu cầu linh hoạt hơn. Hơn nữa, tự động hóa, robot và in 3D làm cho tái dịch chuyển, phân bổ trở thành một giải pháp khả thi cho các thị trường sản xuất tiên tiến như Singapore, Thái Lan trong việc giảm thiểu chi phí, một mối quan tâm trước đại dịch đối với các nhà sản xuất trước tình trạng tăng chi phí nhân công ở Trung Quốc, các nước châu Á khác. Rõ ràng, kể từ khi đại dịch Covid-19 xảy ra, câu chuyện gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu như một lời cảnh tỉnh cho các nhà sản xuất, chủ doanh nghiệp. Các sự kiện hiện tại nhấn mạnh nhu cầu đa dạng hóa rủi ro đang diễn ra, tạo cơ hội cho các nhà đầu tư, nhà phát triển tận dụng các chuyển động đó.

Lĩnh vực sản xuất là một trong những động lực tăng trưởng kinh tế chính của ASEAN. Khu vực này là một trung tâm sản xuất toàn cầu và ước tính sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 6,6% từ năm 2016 đến năm 2020. Yếu tố chính thúc đẩy nhu cầu trong lĩnh vực này là thị trường tiêu dùng mạnh mẽ trên toàn khu vực, với phân khúc thu nhập trung bình đang tăng lên. Thu nhập tăng làm thay đổi xu hướng tiêu dùng cũng góp phần thúc đẩy tăng trưởng trong lĩnh vực này. Bên cạnh đó, các nền kinh tế trong khu vực có chi phí hoạt động thấp nên thu hút các doanh nghiệp từ những cơ sở sản xuất lớn hơn. Sự tham gia của ASEAN vào các thỏa thuận thương mại ngoài khu vực đã cải thiện vị thế của ASEAN như một trung tâm sản xuất toàn cầu. Ví dụ, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình dung ASEAN như một thị trường chung và cơ sở sản xuất thống nhất. Trong khi đó, các hiệp định thương mại lớn như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) nếu thành công sẽ là một bước đi tích cực hướng tới một Khu vực Thương mại tự do rộng lớn hơn của châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP) có thể đóng vai trò là một diễn đàn liên chính phủ hữu ích về thương mại tự do. Do đó, các nhà sản xuất trong khu vực sẽ được hưởng chi phí giao dịch thấp hơn nhờ hội nhập kinh tế nhiều hơn, môi trường chính sách được điều phối và tự do hóa hơn.

Một vết nứt xảy ra trong khu vực sản xuất của ASEAN có thể là cuộc đọ sức thương mại gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc, vì ASEAN vẫn là trung tâm của chuỗi giá trị xuyên quốc gia với tư cách là các nhà xuất khẩu hàng hóa trung gian được sản xuất. Hiện tại, sản xuất vẫn là một lĩnh vực quan trọng đối với nền kinh tế ASEAN. Mặc dù các nhà phân tích đã đúng khi cảnh giác với cuộc chiến thương mại, nhưng cơ hội thị trường hiện tại và trong tương lai sẽ góp phần vào sự phát triển của khu vực này trong tương lai xa.

Việt Dũng