phòng vệ thương mại

Ngày 15/6/2021, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 1578/QĐ-BCT áp dụng thuế chống bán phá giá (CBPG) và thuế chống trợ cấp (CTC) chính thức đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Vương quốc Thái Lan.

Việc sử dụng và ứng phó các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của tiến trình thực thi cam kết trong các Hiệp định thương mại tự do (FTA) nói riêng và hội nhập kinh tế quốc tế nói chung của Việt Nam.

Ngày 1/6, Cơ quan Phòng vệ thương mại (TRA), một cơ quan độc lập mới có quyền hạn giúp bảo vệ các lợi ích kinh tế của Vương quốc Anh khỏi các hành vi thương mại quốc tế không công bằng, đã chính thức được ra mắt, ngay khi Anh bắt đầu đàm phán gia nhập Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Cùng với xu thế bảo hộ, dịch bệnh Covid-19 đang khiến thị trường tiêu thụ hàng hóa bị thu hẹp, vì vậy buộc các quốc gia đẩy mạnh hơn nữa công cụ phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.

Trước áp lực cạnh tranh không lành mạnh từ đường nhập khẩu, đường lậu, gian lận thương mại… đe dọa "hủy diệt" sản xuất trong nước, Bộ Công Thương đã quyết định điều tra phòng vệ thương mại (PVTM), áp thuế tạm thời chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường nhập khẩu từ Thái Lan. Đây là một quyết định đúng đắn, phù hợp pháp luật trong nước và thông lệ quốc tế, đã và đang tác động tích cực, góp phần giúp cho ngành mía đường Việt Nam hồi phục và phát triển trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Ngay sau khi Việt Nam chính thức thực thi cam kết tại Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), hàng rào hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đường từ ASEAN được dỡ bỏ, làn sóng đường nhập khẩu từ Thái Lan đã tràn vào Việt Nam như “thác đổ” với giá rẻ chỉ bằng giá sản xuất nguyên liệu mía, do được Chính phủ Thái Lan trợ cấp, bán phá giá, đã khiến cho ngành mía đường Việt Nam phải đứng trước nguy cơ bị “hủy diệt”.

Do chính sách bảo hộ của một số thị trường cũng như ảnh hưởng từ tình hình kinh tế thế giới vẫn gặp nhiều khó khăn, số lượng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại ở cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu dự kiến cũng sẽ lớn hơn trong giai đoạn sắp tới. Theo đó, các ngành sản xuất, doanh nghiệp (DN) xuất khẩu Việt Nam sẽ đứng trước những thách thức mới trong khi nguồn lực để ứng phó với các vụ điều tra còn rất hạn chế.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã bắt đầu chủ động sử dụng công cụ phòng vệ thương mại để thiết lập môi trường cạnh tranh công bằng và bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành sản xuất trong nước.

Nhiều mặt hàng xuất khẩu Việt Nam đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại, trong đó có mặt hàng thép trong thời gian qua là điều tất yếu, không thể tránh khỏi khi tham gia quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Đặc biệt, hiện đang có xu hướng kiện chùm, kiện domino với nhiều mặt hàng xuất khẩu.

Bộ Công Thương vừa ra thông báo đề nghị các doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện được miễn trừ nộp hồ sơ đề nghị miễn trừ áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại thuộc đối với các sản phẩm phân bón, thép nhập khẩu trong 3 vụ việc năm 2020.

Trước dự báo xu hướng bảo hộ thương mại trên thế giới gia tăng trong năm 2021, Bộ Công Thương sẽ đẩy mạnh các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) phù hợp với luật lệ và cam kết quốc tế. Đây là chia sẻ của ông Lê Triệu Dũng – Cục trưởng Cục PVTM - với phóng viên Báo Công Thương.

Thời gian qua, Việt Nam đã và đang phát huy vai trò của các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) như một công cụ để bảo đảm môi trường thương mại công bằng nhằm ngăn chặn tác động tiêu cực của hàng hóa xuất nhập khẩu. Bên cạnh những cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại, hiện doanh nghiệp đang phải đối diện nhiều hơn với các vụ kiện phòng vệ thương mại. Để hiểu hơn về vấn đề này, Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Luật sư Trần Xuân Tiền – Trưởng văn phòng Luật sư Đồng Đội.

Thời gian gần đây, số vụ việc về điều tra, áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại được Bộ Công Thương đẩy mạnh, qua đó đã tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, bảo vệ nhiều ngành sản xuất trong nước, người lao động, nông dân.

Thời gian gần đây, số lượng các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại đối (PVTM) với hàng xuất khẩu (XK) của Việt Nam nói chung và trong ngành gỗ nói riêng có xu hướng gia tăng. Đây là cuộc chơi buộc phải tham gia, do đó, các doanh nghiệp (DN) cần chuẩn bị tốt, cần có kiến thức về PVTM và hiểu rõ bản chất công cụ này để ứng phó.

Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực (RCEP) đã được ký kết sau 8 năm đàm phán, hứa hẹn mở ra một giai đoạn hợp tác và phát triển kinh tế thương mại mới giữa ASEAN và các nước đối tác. Tuy nhiên, do các nền kinh tế trong RCEP có mối tương đồng và cạnh tranh rất cao. Vì vậy, doanh nghiệp cần hiểu rõ nội dung phòng vệ thương mại (PVTM) trong RCEP để sẵn sàng ứng phó, bảo vệ thị trường nội địa, nhất là những đối thủ mạnh từ Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản.

Thực hiện cam kết theo các hiệp định thương mại đã ký, Việt Nam đã mở cửa thị trường và cắt giảm thuế nhập khẩu đối với nhiều mặt hàng từ các đối tác thương mại quan trọng. Điều này đặt các doanh nghiệp, ngành hàng Việt Nam trước sự cạnh tranh mạnh mẽ của hàng hoá nhập khẩu, đặc biệt là từ các nước trong khu vực.

Cánh cửa xuất khẩu rộng mở kéo theo nguy cơ gia tăng các vụ kiện phòng vệ thương mại (PVTM). Nếu không có chiến lược tổng thế, chủ động ứng phó sẽ dẫn đến hiệu ứng domino ảnh hưởng tiêu cực đến nền sản xuất trong nước. Đây là chia sẻ của bà Phan Thị Thanh Xuân - Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày – Túi xách Việt Nam - khi trao đổi với phóng viên Báo Công Thương.

Với việc năng lực sản xuất, xuất khẩu của nền kinh tế ngày càng phát triển và các hàng rào thuế quan được dỡ bỏ do cam kết trong các hiệp định thương mại tự do, như Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam có thể sẽ phải đối diện với nguy cơ lớn hơn từ các điều tra áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM).

Việt Nam đã xuất khẩu thép sang hơn 30 quốc gia trong khu vực và thế giới, như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, ASEAN. Sự gia tăng về xuất khẩu vừa qua đồng thời kèm theo tình trạng các doanh nghiệp cũng như mặt hàng thép đối diện nhiều vụ kiện phòng vệ thương mại do các nước áp dụng.

Ngày 21/12, Sở Công Thương Thừa Thiên Huế phối hợp với Chi nhánh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại Đà Nẵng tổ chức buổi tập huấn chuyên sâu về cam kết trong Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) cho cán bộ, công chức các sở, ban ngành trên địa bàn tỉnh.

Dù chịu nhiều tác động từ dịch Covid-19, rủi ro từ các quốc điều tra từ các thị trường xuất khẩu, thay đổi về cơ chế, chính sách của Việt Nam trong việc kiểm soát tính hợp pháp của nguồn gỗ nguyên liệu nhập khẩu. Tuy nhiên, xuất khẩu của cả năm 2020 sẽ cán mốc gần 12,5 tỷ USD, dẫn đầu trong việc kéo kim ngạch xuất khẩu của các mặt hàng nông – lâm sản trong cả nước lên trong thời gian vừa qua.

Áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại là một hành động đúng đắn, minh bạch và phù hợp thông lệ quốc tế để bảo vệ sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh của hàng hóa cùng loại nhập khẩu.

Theo Cục Phòng vệ thương mại (PVTM) – Bộ Công Thương, năm 2020, cùng với việc kim ngạch xuất khẩu (XK) tiếp tục tăng nhanh, số vụ việc điều tra PVTM mới đối với hàng hóa XK của Việt Nam cũng cao nhất từ trước đến nay với 37 vụ việc, tăng 2,3 lần so với năm 2019.

Thực hiện chủ trương chủ động xây dựng và triển khai các biện pháp phòng vệ thích hợp để bảo vệ sản xuất và lợi ích người tiêu dùng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, gần đây, công tác phòng vệ thương mại (PVTM) được đẩy mạnh triển khai đồng bộ, toàn diện.

Các chuyên gia kinh tế đưa ra cảnh báo, các doanh nghiệp Việt cần chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) của nước ngoài bằng cách không tham gia, không tiếp tay cho các hành vi gian lận xuất xứ, bất hợp pháp. Đây cũng là biện pháp an toàn hiệu quả nhất mà doanh nghiệp có thể tham gia để bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) đang được sử dụng ngày càng phổ biến do đây là các công cụ chính sách phù hợp để bảo vệ lợi ích của các ngành sản xuất trong nước được cho phép bởi Tổ chức thương mại Thế giới.

Việc sử dụng và ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là tham gia các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA của Việt Nam.

Xu thế gia tăng điều tra, áp dụng các biện pháp bảo hộ thương mại không có dấu hiệu giảm trên thế giới. Là cơ quan đại diện cho Chính phủ xử lý các vụ việc liên quan đến phòng vệ thương mại (PVTM), Bộ Công Thương thời gian qua đã tích cực chủ động thực hiện các biện pháp nhằm bảo hộ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu ra nước ngoài.