Tin Khu Vực
Không thêm thủ tục, không phát sinh giấy phép hay xác nhận mới
Ngày 9/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Một trong những nội dung quan trọng cần được cộng đồng doanh nghiệp nhận diện đầy đủ là: Nghị định hoàn toàn không phát sinh bất kỳ thủ tục hành chính, giấy phép hay xác nhận mới nào đối với doanh nghiệp.
Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương thông tin, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP quy định, Nhà nước không tổ chức cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) cho hàng hóa lưu thông trong nước; không thu phí, lệ phí và cũng không yêu cầu doanh nghiệp phải đến cơ quan quản lý để xin xác nhận xuất xứ. Điều này có nghĩa, doanh nghiệp không phải thực hiện thêm một quy trình xin cấp phép hay xác nhận hành chính mới khi muốn công bố hàng hóa có xuất xứ Việt Nam.
Nghị định số 384/2026/NĐ-CP quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.
Thay vào đó, Nghị định lựa chọn cơ chế “tự nguyện - tự kê khai - tự chịu trách nhiệm”. Căn cứ vào quy trình sản xuất thực tế, doanh nghiệp chủ động đối chiếu với các tiêu chí kỹ thuật được quy định để quyết định việc ghi nhãn Made in Vietnam. Khi đã công bố xuất xứ Việt Nam, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về thông tin đã công bố.
Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp, thay vì tạo thêm một tầng thủ tục hành chính trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp được chủ động xác định xuất xứ hàng hóa trên cơ sở thực tế sản xuất, đồng thời phải bảo đảm có đầy đủ căn cứ chứng minh cho nội dung đã công bố.
Cũng theo Cục Xuất nhập khẩu, việc không phát sinh thủ tục hành chính mới không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được tùy ý ghi nhãn xuất xứ. Nghị định thiết lập các tiêu chí kỹ thuật định lượng nhằm phân định rõ hàng hóa thực sự có xuất xứ Việt Nam, qua đó ngăn chặn tình trạng lợi dụng danh nghĩa Made in Vietnam.
Trong bối cảnh hàng giả, hàng nhái, hàng lậu và gian lận thương mại diễn biến phức tạp, đặc biệt là hành vi hàng hóa nhập khẩu nguyên chiếc chỉ trải qua những công đoạn gia công sơ sài rồi dán nhãn Made in Vietnam, việc xác lập căn cứ nhận diện xuất xứ có ý nghĩa thiết thực. Những hành vi này không chỉ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng đến uy tín hàng hóa thuần Việt, tạo ra sự cạnh tranh bất bình đẳng với doanh nghiệp thực sự đầu tư nhà xưởng, công nghệ và nguồn nhân lực tại Việt Nam.
Vì vậy, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP hướng tới hai mục tiêu song hành: không tạo thêm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời thiết lập khuôn khổ kỹ thuật minh bạch để bảo vệ giá trị thực chất của hàng hóa có xuất xứ Việt Nam.
Doanh nghiệp chủ động chứng minh xuất xứ, bảo vệ thương hiệu Made in Vietnam
Để bảo đảm việc công bố xuất xứ có căn cứ, Nghị định quy định cụ thể các tiêu chí kỹ thuật đối với hàng hóa không thuần túy. Theo đó, sản phẩm phải đáp ứng tiêu chí Chuyển đổi mã số hàng hóa ở cấp 4 số (CTC) hoặc đạt Hàm lượng giá trị Việt Nam (VVC) tối thiểu 30% trên giá xuất xưởng.
Đây là những căn cứ để doanh nghiệp đối chiếu với quy trình sản xuất, nguồn nguyên liệu và giá trị được tạo ra trong nước. Việc xác định xuất xứ không chỉ dựa trên thông tin thể hiện trên nhãn hàng hóa mà phải gắn với bản chất và quá trình sản xuất thực tế.
Đặc biệt, Điều 7 của Nghị định quy định rõ các công đoạn gia công, đóng gói, dán nhãn, chia tách lô hàng, lắp ráp sơ sài và những công đoạn đơn giản khác không được công nhận là hoạt động tạo xuất xứ Việt Nam. Quy định này góp phần ngăn chặn việc lợi dụng những thao tác đơn giản để hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa nhập khẩu.
Nghị định cũng khuyến khích doanh nghiệp gia tăng giá trị được tạo ra tại Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, Nghị định cũng khuyến khích doanh nghiệp gia tăng giá trị được tạo ra tại Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực công nghệ. Theo Điều 6.4, các chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế bo mạch, phần mềm, tự động hóa và kiểm thử kỹ thuật thực hiện tại Việt Nam được phép cộng trực tiếp vào hàm lượng giá trị Việt Nam (VVC) nội địa.
Việc ghi nhận những khoản chi phí này tạo cơ sở khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu, thiết kế, phát triển công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất. Qua đó, giá trị nội địa không chỉ được nhìn nhận từ nguyên liệu hay công đoạn sản xuất vật chất mà còn bao gồm những hoạt động tạo ra giá trị tri thức và kỹ thuật tại Việt Nam.
Cùng với cơ chế tự kê khai, doanh nghiệp có trách nhiệm lập và lưu trữ hồ sơ, chứng từ chứng minh xuất xứ trong thời hạn 5 năm để phục vụ công tác thanh tra, hậu kiểm theo nguyên tắc quản lý rủi ro. Các tài liệu cần lưu giữ gồm hóa đơn đầu vào, bảng kê nguyên liệu, quy trình sản xuất; trong đó, việc lưu trữ điện tử được khuyến khích.
Đây là yêu cầu về trách nhiệm chứng minh xuất xứ, không phải một thủ tục xin cấp phép hay xác nhận mới. Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ ngay từ quá trình sản xuất để bảo đảm khả năng đối chiếu khi cần thiết, đồng thời hạn chế rủi ro từ việc công bố thông tin xuất xứ không chính xác.
Để tạo thuận lợi cho quá trình chuyển đổi, Điều 12 quy định cơ chế chuyển tiếp đối với hàng hóa và bao bì. Theo đó, hàng hóa đã dán nhãn cũ đúng quy định pháp luật được tiếp tục lưu thông đến hết hạn sử dụng. Bao bì, nhãn mác đã in sẵn và còn tồn kho được tiếp tục sử dụng để đóng gói sản phẩm tương ứng cho đến hết vòng đời sản phẩm kể từ ngày 1/1/2027. Quy định này góp phần tránh lãng phí tài sản của doanh nghiệp khi Nghị định bắt đầu có hiệu lực.
Để chuẩn bị cho thời điểm triển khai, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đề nghị các hiệp hội ngành hàng sản xuất chủ trì phổ biến, hướng dẫn hội viên rà soát quy trình sản xuất, công thức tính VVC và CTC; chủ động gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và liên kết chuỗi cung ứng trong nước.
Các hiệp hội bán lẻ, hệ thống phân phối được đề nghị hướng dẫn siêu thị, trung tâm thương mại rà soát nguồn gốc hàng hóa nhập kho, ưu tiên trưng bày và phân phối sản phẩm đạt chuẩn xuất xứ Việt Nam thực chất. Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn nhận diện hàng Made in Vietnam chân chính, đồng thời khuyến khích người tiêu dùng giám sát, phát hiện và phản ánh hành vi gian lận xuất xứ.
Về phía doanh nghiệp, nhiệm vụ trọng tâm là rà soát quy trình sản xuất trước ngày 1/1/2027, lập và lưu trữ hồ sơ chứng minh xuất xứ trong 5 năm, tuyệt đối không thực hiện hành vi mượn danh hoặc ghi nhãn sai quy định.
Nghị định số 384/2026/NĐ-CP không tạo thêm thủ tục để doanh nghiệp phải thực hiện, mà là thiết lập một cơ chế minh bạch để doanh nghiệp tự xác định, tự kê khai và chịu trách nhiệm về xuất xứ hàng hóa. Không phát sinh giấy phép, không cấp C/O nội địa, không yêu cầu xác nhận mới, nhưng trách nhiệm chứng minh xuất xứ phải được đặt trên nền tảng sản xuất thực chất. Đầu tư sản xuất thực chất tại Việt Nam, nâng cao tỷ lệ giá trị nội địa và tự hào khẳng định thương hiệu Made in Vietnam chính là con đường bảo vệ doanh nghiệp trước hàng giả, hàng nhái, đồng thời củng cố vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường.