Quy định bao bì mới của EU: Doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động thích ứng

Nắm rõ quy định để hạn chế rủi ro

EU là thị trường có tiềm năng lớn đối với nông sản, thực phẩm Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm chế biến. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu về an toàn thực phẩm và an toàn dịch bệnh, những quy định mới liên quan đến bao bì, chất thải bao bì và quản lý bao bì cũng đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải chủ động cập nhật thông tin, điều chỉnh hoạt động sản xuất để đáp ứng.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, EU đã lấy ý kiến các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về quy định bao bì từ năm 2024. Đến tháng 8/2026, quy định này chính thức có hiệu lực. Trong quá trình đó, doanh nghiệp Việt Nam đã có điều kiện tiếp cận thông tin từ giai đoạn dự thảo đến khi quy định được ban hành và áp dụng.

Theo ông Nam, thời gian qua, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm chế biến có liên quan đến bao bì nhìn chung đã tuân thủ khá tốt quy định của EU. Tuy nhiên, vẫn có một số hạn chế, nhất là ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa kịp tiếp cận đầy đủ thông tin về yêu cầu an toàn thực phẩm đối với bao bì, khả năng tái chế và tỷ lệ tái chế.

Bên cạnh đó, quy định về ghi nhãn trên bao bì cũng là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý. Đối với thực phẩm có chứa chất gây dị ứng, EU yêu cầu phải ghi rõ thành phần này trên nhãn sản phẩm. “Trứng là nguyên liệu phổ biến trong thực phẩm tại Việt Nam nhưng theo quy định an toàn thực phẩm của EU, đây là chất gây dị ứng. Vì vậy, sản phẩm có chứa trứng phải được ghi nhãn theo đúng yêu cầu”, ông Nam lấy ví dụ.

Một trường hợp khác được ông đề cập là thực phẩm chay xuất khẩu sang EU. "Mặc dù doanh nghiệp ghi nhãn sản phẩm chay, nhưng trong quá trình chế biến có thể xảy ra tình trạng lẫn protein động vật. Điều này cho thấy, nếu doanh nghiệp chỉ căn cứ vào thành phần chính của sản phẩm mà chưa kiểm soát đầy đủ các thành phần liên quan trong quá trình sản xuất vẫn có thể gặp vấn đề khi đáp ứng quy định của thị trường", ông Nam nhấn mạnh.

Cũng theo ông Ngô Xuân Nam, những trường hợp vi phạm như vậy không chiếm số lượng lớn, nhưng thiệt hại có thể đáng kể. Do đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ, tiếp cận đúng thông tin và tuân thủ các quy định của thị trường để giảm thiểu rủi ro.

Đối với yêu cầu về bao bì thân thiện môi trường, ông Nam lưu ý cần phân biệt rõ quy định bắt buộc và quy định khuyến nghị. Chẳng hạn, các quy định về an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh thuộc nhóm bắt buộc áp dụng; trong khi một số tiêu chí liên quan đến sản xuất theo hướng hữu cơ là lựa chọn để doanh nghiệp nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm.

Theo ông, khi nghiên cứu và thực hiện đúng các quy định, dù là bắt buộc hay khuyến nghị, doanh nghiệp có thể nâng cao giá trị sản phẩm, đa dạng hóa mặt hàng và mở rộng thị trường. Đây cũng là một yếu tố cạnh tranh bên cạnh giá cả.

Bốn nhóm chủ thể cùng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi

Để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu mới từ thị trường xuất khẩu, bên cạnh sự chủ động của từng đơn vị, hoạt động cập nhật thông tin, hỗ trợ tiếp cận công nghệ và tư vấn quy trình sản xuất cũng cần được chú trọng.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, Cục Xúc tiến thương mại đã phối hợp với các tổ chức quốc tế và cơ quan trong nước triển khai hoạt động nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về những quy định liên quan đến bao bì tại thị trường châu Âu, Mỹ.

Trong đó, Cục đã phối hợp với tổ chức SIPPO đưa các chuyên gia nước ngoài đến hỗ trợ, cập nhật thông tin cho doanh nghiệp Việt Nam. Thông qua hội nghị và các hoạt động triển lãm về bao bì, Bộ Công Thương và Cục Xúc tiến thương mại hướng đến giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn của EU.

Theo ông Lê Hoàng Tài, để các quy định được chuyển hóa vào thực tiễn, cần có sự tham gia của bốn nhóm chủ thể. Thứ nhất, doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời thông tin, quy định hiện hành của EU, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp. Đối với những quy định đã có lộ trình áp dụng, doanh nghiệp cần khẩn trương thực hiện để đáp ứng yêu cầu đối với sản phẩm xuất khẩu.

Thứ hai, các hiệp hội ngành hàng cần phát huy vai trò cầu nối, thường xuyên cập nhật kiến thức về quy định của thị trường, kết nối cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp và chuyển tải thông tin kịp thời đến các đơn vị.

Thứ ba, cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có Cục Xúc tiến thương mại và các bộ, ngành quản lý chuyên ngành, cần thường xuyên nắm bắt quy định mới, chuyển thông tin đến doanh nghiệp và địa phương. Ông Lê Hoàng Tài dẫn ví dụ về vai trò của Văn phòng SPS trong việc cập nhật thông tin liên quan đến các quy định vệ sinh an toàn thực phẩm cho cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp.

Thứ tư, các tổ chức hỗ trợ, đơn vị tư vấn cần tham gia tư vấn về mẫu mã bao bì, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận quy trình và công nghệ sản xuất phù hợp với quy định của EU cũng như các thị trường khó tính khác.

Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, việc chuyển đổi sớm sẽ giúp hàng hóa của doanh nghiệp có lợi thế về sức cạnh tranh và khả năng lựa chọn trên thị trường. Khi sản phẩm đã đáp ứng quy định của EU, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm vào thị trường sớm hơn so với những đơn vị chưa kịp thích ứng.

Ông cho rằng, dù quá trình chuyển đổi đặt ra thách thức, nhưng nếu doanh nghiệp kịp thời thực hiện, đây cũng là thuận lợi góp phần nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu.

Các yêu cầu về bao bì, tái chế, an toàn thực phẩm và ghi nhãn ngày càng được các thị trường xuất khẩu quan tâm. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định, xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò của hiệp hội ngành hàng, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tư vấn, hỗ trợ cũng rất cần thiết trong việc cung cấp thông tin, kết nối công nghệ và hỗ trợ quá trình chuyển đổi.