Làm rõ thêm về lộ trình nhiên liệu sinh học tại Việt Nam

Trong nỗ lực thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và hiện thực hóa cam kết giảm phát thải, Việt Nam xác định mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học là giải pháp quan trọng giúp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, từng bước giảm tỷ trọng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Cụ thể hóa chủ trương trên, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống.

Tại tọa đàm “Chủ động nguồn nguyên liệu, sẵn sàng cho lộ trình phối trộn và sử dụng nhiên liệu sinh học”do Báo Công Thương tổ chức chiều 14/3, ông Đỗ Minh Quân - chuyên viên chính Phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí (Bộ Công Thương) đã phân tích sâu về các nguyên tắc xây dựng lộ trình và đưa ra các nhóm giải pháp, bảo đảm nguồn cung và duy trì sự ổn định của thị trường trong quá trình triển khai thực tế.

Lộ trình E10 phải dựa trên năng lực thực tế của thị trường

- Thưa ông, Thông tư số 50/2025/TT-BCT đã đặt ra lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, việc xây dựng lộ trình này được Bộ Công Thương đặt trên những nguyên tắc nào?

Ông Đỗ Minh Quân: Xây dựng lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT được Bộ Công Thương thiết kế trên cơ sở một số nguyên tắc quan trọng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; từng bước tăng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học, lộ trình hướng tới mục tiêu giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tận dụng nguồn nguyên liệu sản xuất trong nước, phát triển năng lượng xanh và góp phần thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết của Việt Nam tại COP26.

Nguyên tắc đầu tiên là tính khả thi, được xây dựng dựa trên năng lực sản xuất và cung ứng ethanol nhiên liệu hiện có, đồng thời tính đến khả năng pha chế, phối trộn của các thương nhân đầu mối cũng như hệ thống tồn trữ, vận chuyển và phân phối xăng dầu trên thị trường, bảo đảm quá trình chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sinh học diễn ra ổn định, không gây xáo trộn lớn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như nguồn cung trên thị trường xăng dầu.

Nguyên tắc thứ hai, triển khai từng bước và linh hoạt. Lộ trình được thiết kế theo từng giai đoạn cụ thể, có thời gian chuyển tiếp để doanh nghiệp chủ động đầu tư, nâng cấp hạ tầng và chuẩn bị nguồn nguyên liệu.

Việc áp dụng tỷ lệ phối trộn cũng được tính toán trên cơ sở phù hợp với thực tiễn, bao gồm các tiêu chuẩn kỹ thuật, khả năng tương thích với phương tiện đang lưu hành và điều kiện thị trường hiện nay, bảo đảm chất lượng nhiên liệu, an toàn cho động cơ và quyền lợi của người tiêu dùng, đồng thời hài hòa giữa mục tiêu phát triển nhiên liệu sinh học với yêu cầu ổn định thị trường xăng dầu.

- Bộ Công Thương đánh giá như thế nào về năng lực sản xuất và khả năng bảo đảm nguồn nguyên liệu etanol trong nước để đáp ứng đúng lộ trình này, thưa ông?

Ông Đỗ Minh Quân: Theo báo cáo của các thương nhân kinh doanh xăng dầu, năm 2025 tổng sản lượng tiêu thụ xăng đạt khoảng 11,37 triệu m³, bao gồm cả xăng sinh học E5RON92 và các loại xăng không chì. Khi áp dụng xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6, nhu cầu ethanol (E100) dự kiến vào khoảng 1,1 triệu m³ mỗi năm..

Hiện nay Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất ethanol với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000 m³ mỗi năm, tương đương hơn 40% nhu cầu ethanol cho việc pha chế xăng sinh học trên toàn quốc.

Trong quá trình xây dựng lộ trình tại Thông tư 50, Bộ Công Thương đã tính toán trên cơ sở cân đối giữa khả năng sản xuất trong nước và khả năng bổ sung nguồn ethanol từ nhập khẩu khi cần thiết.

Việt Nam có thể nhập khẩu ethanol trực tiếp từ Hoa Kỳ và Brazil, hai quốc gia cung cấp hơn 80% sản lượng ethanol của thế giới. Mỗi năm, các quốc gia này sản xuất vượt nhu cầu nội địa khoảng 30 - 40 triệu m³, hoàn toàn có khả năng đáp ứng nhu cầu bổ sung cho thị trường Việt Nam.

Ngoài ra, ethanol cũng có thể được nhập khẩu thông qua các trung tâm phân phối khu vực như Singapore hoặc Hàn Quốc. Hệ thống cảng và kho hiện có tại Quảng Ninh, Nhà Bè (TP. Hồ Chí Minh), Vân Phong (Khánh Hòa) hay Đà Nẵng đều đủ năng lực tiếp nhận tàu ethanol cỡ lớn, bảo đảm khả năng tiếp nhận lượng ethanol cần thiết cho hoạt động pha chế xăng sinh học.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai các giải pháp, khôi phục và nâng cao hiệu quả hoạt động của các nhà máy ethanol, đồng thời phát triển vùng nguyên liệu để sản xuất ethanol ổn định, từng bước nâng cao tỷ lệ tự chủ nguồn cung trong nước.

Để lộ trình đi được đường dài

- Hiện nay, nguồn nguyên liệu trong nước chưa thể đáp ứng đủ theo yêu cầu phối trộn bắt buộc, Bộ Công Thương có giải pháp gì cân đối giữa nhập khẩu nguyên liệu, phát triển vùng nguyên liệu nội địa và bảo đảm ổn định thị trường xăng dầu, thưa ông?

Ông Đỗ Minh Quân:Để bảo đảm triển khai lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học một cách ổn định và hiệu quả, Bộ Công Thương định hướng thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp theo các giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Trong ngắn hạn, cơ chế nhập khẩu ethanol sẽ tiếp tục được duy trì linh hoạt nhằm bảo đảm đủ nguồn cung cho hoạt động pha chế xăng sinh học trong trường hợp sản xuất trong nước chưa đáp ứng kịp nhu cầu thị trường.

Ở trung hạn, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan, từng bước tái khởi động các nhà máy ethanol đã được đầu tư nhưng phải dừng hoạt động trước đây do chưa có thị trường tiêu thụ ổn định, đồng thời nâng cao công suất sản xuất của các nhà máy đang vận hành. Bên cạnh đó, các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sản xuất ethanol hiệu suất cao cũng sẽ được nghiên cứu, xây dựng.

Về dài hạn, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu trong nước, đặc biệt là các vùng trồng sắn và ngô, những loại cây trồng có khả năng cung cấp nguyên liệu cho sản xuất ethanol. Thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với các cơ sở sản xuất ethanol, hình thành chuỗi cung ứng ổn định cho ngành nhiên liệu sinh học.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp bảo đảm nguồn nguyên liệu cho sản xuất ethanol, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp, giảm chi phí sản xuất ethanol trong nước, nâng cao tính cạnh tranh so với ethanol nhập khẩu, từng bước tăng tính tự chủ về năng lượng.

- Khi triển khai lộ trình theo Thông tư 50, bộ đã tính toán như thế nào để hạn chế tác động đến giá bán lẻ và tâm lý thị trường, đồng thời có kịch bản điều hành nào để bảo đảm tuân thủ tỷ lệ phối trộn mà không gây xáo trộn nguồn cung?

Ông Đỗ Minh Quân: Trong quá trình xây dựng và triển khai Thông tư số 50/2025/TT-BCT, Bộ Công Thương đặc biệt chú trọng đến việc bảo đảm thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học và duy trì sự ổn định của thị trường xăng dầu.

Lộ trình phối trộn được thiết kế theo từng giai đoạn và có thời gian chuyển tiếp để các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, các nhà sản xuất ethanol chủ động chuẩn bị nguồn cung, nâng cấp hạ tầng phối trộn và hoàn thiện hệ thống phân phối.

Việc triển khai cũng được tính toán trên cơ sở không làm thay đổi đột ngột cấu trúc chi phí của doanh nghiệp, tận dụng tối đa hạ tầng pha chế và phân phối hiện có, hạn chế phát sinh chi phí trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Trong quá trình xây dựng lộ trình, Bộ Công Thương đã phối hợp với các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, các nhà máy sản xuất ethanol và các cơ quan liên quan để đánh giá khả năng cung ứng nguyên liệu cho hoạt động phối trộn. Cân đối giữa nguồn ethanol trong nước và nhập khẩu khi cần thiết, bảo đảm nguồn cung ổn định, tránh tình trạng thiếu hụt dẫn đến biến động giá.

Bộ Công Thương cũng tăng cường phối hợp với các địa phương, các cơ quan truyền thông và doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu để đẩy mạnh công tác tuyên truyền về lộ trình và lợi ích của nhiên liệu sinh học, qua đó ổn định tâm lý thị trường.

Trong trường hợp thị trường có biến động mạnh, Bộ Công Thương đã xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt, bao gồm việc cân đối nguồn cung ethanol, điều phối nguồn xăng nền và tăng cường dự trữ thương mại, bảo đảm thực hiện lộ trình nhiên liệu sinh học, duy trì sự ổn định của thị trường xăng dầu và an ninh năng lượng quốc gia.

- Xin cảm ơn ông!

Chỉ thị số 07/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học và Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam của Bộ Công Thương đã tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, thúc đẩy thị trường nhiên liệu sinh học phát triển, đánh dấu bước ngoặt lớn, đưa các cam kết về giảm phát thải vào thực tiễn thông qua lộ trình bài bản, minh bạch và có trách nhiệm thực thi.