Tin Khu Vực
Khẳng định sức bền của nền kinh tế
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa đánh giá, 1.010,6 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam vừa chính thức đạt được theo con số công bố của Bộ Công Thương chiều 29/10 là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt đối với nền kinh tế. Đây là lần đầu tiên Việt Nam gia nhập nhóm các quốc gia có quy mô thương mại hàng hóa đạt nghìn tỷ USD.
Theo đại biểu Phan Thị Thùy Linh, để nhìn nhận đầy đủ ý nghĩa của kết quả này, cần đặt con số trên hành trình phát triển thương mại của đất nước trong gần hai thập kỷ qua.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa.
Theo số liệu của Cục Hải quan, Bộ Tài chính, năm 2007, thời điểm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu đạt 100 tỷ USD. Đến năm 2011, con số này tăng lên 200 tỷ USD; năm 2015 đạt 300 tỷ USD; năm 2017 đạt 400 tỷ USD; năm 2019 đạt 500 tỷ USD; năm 2021 đạt 600 tỷ USD; năm 2022 đạt 700 tỷ USD và năm 2025 chạm mốc 900 tỷ USD.
Như vậy, chưa đầy 20 năm, quy mô thương mại của Việt Nam đã tăng gấp 10 lần. Riêng giai đoạn 2016 - 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 6.120 tỷ USD, bình quân 612 tỷ USD mỗi năm.
Vị thế thương mại quốc tế của Việt Nam cũng ngày càng được củng cố. Hiện nước ta đứng thứ 18 thế giới về xuất khẩu, thứ 20 về nhập khẩu và đứng thứ 2 trong ASEAN, chỉ sau Singapore. Việt Nam có quan hệ thương mại với 237 nước và vùng lãnh thổ, trong đó có 36 thị trường xuất khẩu và 31 thị trường nhập khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh cho rằng, kết quả trên càng có ý nghĩa khi thương mại toàn cầu còn nhiều khó khăn. Chính sách thuế quan của các nền kinh tế lớn liên tục thay đổi, chuỗi cung ứng có những thời điểm đứt gãy cục bộ, trong khi xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng.
Theo đó, kết quả xuất nhập khẩu của Việt Nam là thành quả từ nhiều yếu tố. Đó là sự kiên trì của Chính phủ, Bộ Công Thương và các Bộ, ngành trong đàm phán thương mại với các đối tác lớn; điều hành tỷ giá, tín dụng và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô; cùng với nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại của ngành hải quan thông qua việc vận hành Cổng một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN.
Đặc biệt, không thể thiếu sức bền và khả năng thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp trong duy trì sản xuất, tìm kiếm thị trường và tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu.
Theo đại biểu, đây cũng là thành quả chung của cả hệ thống chính trị, trong đó có đóng góp của Quốc hội thông qua các quyết sách về thể chế, ngân sách và việc ban hành các luật liên quan đến thương mại, đầu tư trong thời gian qua.
Nâng giá trị nội địa, tăng thực lực doanh nghiệp Việt
Dấu mốc 1.010,6 tỷ USD là kết quả đáng ghi nhận nhưng theo đại biểu Phan Thị Thuỳ Linh, vẫn còn những vấn đề về cơ cấu xuất nhập khẩu cần lưu ý, trong đó có mức độ tập trung vào một số nhóm ngành chủ lực. Do đó, Việt Nam cần chủ động hơn trong đa dạng hóa thị trường, mặt hàng và nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Bởi những thay đổi về chính sách thuế quan tại các thị trường lớn hoặc sự dịch chuyển đơn hàng có thể tác động đáng kể đến bức tranh xuất nhập khẩu chung.
Việt Nam chính thức cán mốc 1.010,6 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh cũng đề nghị Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội nghiên cứu bổ sung những chỉ tiêu phản ánh chất lượng thương mại, bên cạnh các chỉ tiêu về tổng kim ngạch và tốc độ tăng trưởng vốn đã được theo dõi thường xuyên.
Cụ thể, cần định kỳ báo cáo Quốc hội về tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa trong hàng xuất khẩu; tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các dự án FDI lớn; mức độ đa dạng hóa thị trường và mặt hàng. Đây là những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá thực chất hơn hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu, thay vì chỉ nhìn vào quy mô kim ngạch.
Cùng với việc bổ sung các chỉ tiêu đánh giá, đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp bán dẫn, logistics và hạ tầng cửa khẩu với những mục tiêu cụ thể, có thể đo đếm được. Trong đó, mục tiêu quan trọng là từng bước nâng tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp Việt Nam trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu nghìn tỷ USD qua từng năm. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng mà còn tạo nền tảng để nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Các chỉ tiêu về giá trị gia tăng nội địa, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước và khả năng đa dạng hóa thị trường, mặt hàng cũng cần trở thành cơ sở để Chính phủ điều hành, Quốc hội giám sát và quyết định chính sách trên cùng một thước đo.
Nhìn nhận về chặng đường phía trước, đại biểu Phan Thị Thùy Linh khẳng định, thành tựu 1.010,6 tỷ USD là kết quả xứng đáng để tự hào, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng hai con số.
Tuy nhiên, thách thức tiếp theo không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng hay tiếp tục nâng quy mô kim ngạch, mà phải chuyển từ thước đo quy mô sang thước đo thực lực. Trong đó, chất lượng tăng trưởng, giá trị gia tăng trong nước và vai trò của doanh nghiệp Việt Nam cần được đặt ở vị trí trung tâm.
Đây là chặng đường đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Chính phủ, Quốc hội và cộng đồng doanh nghiệp. Nếu thống nhất được mục tiêu và phương thức đo lường ngay từ đầu, Việt Nam có cơ sở để nâng cao chất lượng tăng trưởng thương mại, phát huy tốt hơn nội lực doanh nghiệp và tận dụng hiệu quả các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.
Theo số liệu Bộ Công Thương công bố, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 10, kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 122,2 tỷ USD, tăng 47,6% so với cùng kỳ năm trước.