Xăng E10 ra thị trường trước thời hạn: 'Nước cờ sớm' giữa biến động năng lượng toàn cầu

Từ biến động năng lượng đến yêu cầu điều hành thực tế

Từ ngày 30/4/2026, xăng E10 đã chính thức được đưa ra thị trường, sớm hơn 1 tháng so với mục tiêu ban đầu (1/6/2026). Động thái này cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nỗ lực lớn của các cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có Bộ Công Thương và các doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường năng lượng còn tiềm ẩn nhiều khó khăn. 

Nhìn lại bức tranh thị trường xăng dầu, có thể thấy, biến động địa chính trị tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đến nay đã và đang tiếp tục gây sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng rủi ro về nguồn cung và giá xăng dầu. Với Việt Nam, nơi nguồn cung trong nước mới đáp ứng một phần nhu cầu, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng là rất quan trọng.

Trong bối cảnh đó, khung chính sách cho nhiên liệu sinh học đã được thiết lập từ sớm. Ngày 7/11/2025, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 50/2025/TT-BCT, quy định đưa xăng E10 vào kinh doanh từ ngày 1/6/2026, đồng thời xác lập tỷ lệ phối trộn ethanol bắt buộc trong xăng. Ngay sau khi lộ trình được ban hành, từ cuối năm 2025, Bộ Công Thương làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp đầu mối, doanh nghiệp sản xuất nhiên liệu sinh học và tổ chức hội nghị tại ba miền để thống nhất phương án triển khai. Trọng tâm là rà soát các điều kiện cụ thể của thị trường, từ nguồn ethanol, cân đối xăng nền đến hạ tầng kỹ thuật tại cửa hàng và phương án phân phối.

Đến ngày 26/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 07/CT-TTg, yêu cầu các bộ, ngành và doanh nghiệp bảo đảm nguồn cung, hoàn thiện hệ thống phân phối và đẩy nhanh triển khai xăng E10 trên toàn thị trường. Yêu cầu này tiếp tục siết lại tiến độ và phạm vi thực hiện lộ trình đã được Bộ Công Thương khởi động trước đó. Khi các điều kiện được hoàn thiện, hệ thống chuyển sang vận hành thực tế, cho phép đưa xăng E10 ra thị trường trước thời điểm lộ trình chính thức có hiệu lực.

Thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã trực tiếp làm việc với các đơn vị sản xuất để nắm và điều tiết sản lượng. Cuối tháng 3/2026, đoàn công tác do Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng (thời điểm đó là Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương) làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc tại Công ty cổ phần - Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) và Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn nhằm rà soát toàn bộ kế hoạch cung ứng trong giai đoạn triển khai xăng E10.

Tại các buổi làm việc, Bộ yêu cầu các nhà máy chốt kế hoạch sản xuất theo từng giai đoạn, bảo đảm duy trì công suất ổn định, đồng thời xây dựng phương án dự phòng nguồn dầu thô và kịch bản vận hành khi có biến động. Kế hoạch giao hàng phải được thông báo trước cho doanh nghiệp đầu mối để chủ động phối trộn và phân phối. 

Ở khâu trung gian, các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ phương án phối trộn, tổ chức hệ thống phân phối sẵn sàng tiếp nhận xăng E10 ngay khi nguồn hàng được đưa về. Vụ Dầu khí và Than theo dõi sản lượng, cân đối nguồn xăng nền phục vụ phối trộn; lực lượng Quản lý thị trường bám sát diễn biến hệ thống bán lẻ, kiểm tra việc triển khai tại cửa hàng, kịp thời xử lý các phát sinh.

Việc phân công cụ thể cho từng khâu cho thấy nguồn cung xăng dầu không vận hành theo từng mắt xích riêng lẻ, mà được đặt trong một kế hoạch điều hành thống nhất, từ sản xuất, giao hàng đến phân phối trên thị trường.

Tại Hội nghị triển khai chỉ đạo của Thủ tướng về lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học (E10) do Bộ Công Thương tổ chức cuối tháng 3/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: “Tinh thần chung là phải quyết tâm cao nhất để đẩy sớm lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học… Không chỉ đúng tiến độ thời gian từ ngày 1/6/2026, các đơn vị còn được yêu cầu chủ động phấn đấu thực hiện sớm hơn, ngay trong tháng 4/2026 nếu đủ điều kiện”.

Thực tế cho thấy, dù nguồn cung còn gặp khó khăn, song quyết tâm chính trị này đã được thể hiện bằng hành động cụ thể. Theo đó, ngay từ ngày 30/4, trước lộ trình hơn 1 tháng, xăng E10 đã được nhiều doanh nghiệp đồng loạt đưa ra thị trường và nhận được sự ủng hộ lớn của người tiêu dùng. 

Điều hành thể hiện qua khả năng vận hành ổn định

Ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, khi xăng E10 được đưa vào bán từ ngày 30/4/2026, tại các cửa hàng, hoạt động tiếp nhận và bán lẻ diễn ra bình thường, người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm mới mà không có thay đổi đột ngột trong hành vi. Diễn biến này cho thấy, quá trình tổ chức triển khai đã được chuẩn bị từ trước, trong đó vai trò điều phối của Bộ Công Thương được thể hiện qua việc nguồn cung được đảm bảo, công tác tuyên truyền được thực thi và quá trình đưa xăng E10 thử nghiệm ra thị trường từ ngày 1/8/2025 đã phát huy hiệu quả.

Tại hệ thống phân phối, công tác chuẩn bị cho xăng E10 đã được triển khai từ sớm, không chỉ ở khâu tiếp nhận hàng mà cả trong xử lý kỹ thuật tại cửa hàng. Ông Vũ Tuyên Huấn - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Petrolimex Hà Nội cho biết, ngay khi có chỉ đạo từ Bộ Công Thương và Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), đơn vị đã xây dựng phương án từ cơ sở vật chất, bể chứa, hệ thống cột bơm đến việc tiếp nhận nguồn hàng từ tổng kho. Trước khi nhập xăng E10, các bể chứa được xúc rửa, kiểm tra kỹ thuật; sau khi hàng về, cửa hàng tiếp tục kiểm tra chất lượng trước khi xuất bán.

“Ngay trong ngày triển khai, các cửa hàng tiếp nhận xe bồn với sản lượng lớn, sau đó kiểm tra chất lượng trước khi xuất bán, bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi đưa vào kinh doanh”, ông Huấn nói.

Theo ông Huấn, việc triển khai mặt hàng mới còn kéo theo điều chỉnh trên hệ thống quản lý, từ cập nhật mã sản phẩm, kiểm soát dữ liệu đến hiển thị thông số trên cột bơm. Sau khi nhập hàng, mẫu xăng tiếp tục được lấy gửi kiểm định theo quy trình, nhằm bảo đảm chất lượng ổn định trước khi kinh doanh chính thức.

“Các khâu được thực hiện theo đúng quy trình để khi xăng về có thể đưa vào bán ngay, không làm gián đoạn hoạt động phục vụ khách hàng”, ông Huấn nhấn mạnh.

Những ghi nhận từ thực tế cho thấy việc đưa xăng E10 ra thị trường là kết quả của quá trình chuẩn bị đồng bộ từ kỹ thuật, hệ thống đến tổ chức vận hành. Ở góc độ điều hành, đây là điểm đáng chú ý, bởi một sản phẩm mới có thể được đưa vào hệ thống mà không gây biến động, qua đó phản ánh năng lực tổ chức và điều phối thị trường đã được thực hiện từ sớm, thay vì xử lý bị động khi phát sinh.

Trong trường hợp này, vai trò của Bộ Công Thương không chỉ dừng lại ở việc ban hành lộ trình, mà còn thể hiện ở việc qua sự chủ động tổ chức thị trường ở trạng thái sẵn sàng, qua đó bảo đảm quá trình triển khai diễn ra thông suốt và hiệu quả. 

Mốc áp dụng xăng E10 được xác định từ đầu tháng 6/2026, nhưng thực tế sản phẩm đã được đưa vào bán từ cuối tháng 4. Khoảng thời gian triển khai sớm cho thấy hệ thống phân phối đã sẵn sàng, cho phép thị trường bước vào vận hành trước khi bước sang giai đoạn áp dụng toàn diện theo lộ trình.