Tư tưởng Hồ Chí Minh và định hướng văn hóa của Đảng
Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Người khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”; đồng thời chỉ rõ văn hóa “không thể đứng ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính trị”. Những luận điểm đó thể hiện tầm nhìn sâu sắc về vai trò dẫn dắt của văn hóa đối với sự phát triển của đất nước.
Văn hóa, theo đó, không phải là kết quả thụ động của tăng trưởng kinh tế, mà là yếu tố chủ động kiến tạo và điều tiết phát triển. Văn hóa thấm vào con người, định hình nhân cách, điều chỉnh hành vi; đồng thời chi phối cách thức tổ chức, vận hành của bộ máy công quyền. Khi văn hóa được xây dựng đúng hướng, con người sẽ có bản lĩnh, có trách nhiệm; bộ máy sẽ vận hành có kỷ luật, hiệu quả. Ngược lại, nếu xem nhẹ văn hóa, dễ dẫn đến lệch chuẩn hành vi, suy giảm hiệu lực quản lý và niềm tin xã hội.

Bộ Công Thương tổ chức họp Ban Chỉ đạo Phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương vào ngày 26/2/2026.
Quan điểm đó tiếp tục được Đảng ta khẳng định và phát triển trong các nghị quyết mới. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị đã xác định xây dựng và phát triển văn hóa là “nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước”; đồng thời nhấn mạnh văn hóa, con người là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột” của phát triển.
Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW yêu cầu các giá trị văn hóa phải “thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại”. Điều này đặt ra yêu cầu phải tích hợp văn hóa vào mọi lĩnh vực của đời sống, trong đó có hoạt động công vụ và quản lý nhà nước.
Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu phát triển không chỉ là tăng nhanh mà còn phải bền vững, hiệu quả và có chất lượng. Điều đó đòi hỏi một nền tảng tinh thần vững chắc, một hệ giá trị rõ ràng để điều chỉnh hành vi của đội ngũ cán bộ, công chức.
Chuẩn mực công vụ quyết định hiệu lực quản trị
Văn hóa công vụ là sự cụ thể hóa các giá trị văn hóa trong hoạt động của bộ máy nhà nước. Sinh thời, Hồ Chí Minh đã đặt nền móng tư tưởng cho văn hóa công vụ bằng những yêu cầu rất giản dị, nhưng có sức ràng buộc nghiêm khắc. Người khẳng định cán bộ là “công bộc của dân”, phải lấy dân làm gốc; việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh. Đồng thời, Người nhấn mạnh các chuẩn mực “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, kiên quyết chống quan liêu, xa dân, hách dịch, cửa quyền.
Những tư tưởng đó không dừng lại ở đạo đức cá nhân, mà trở thành nguyên tắc vận hành của nền công vụ hiện đại. Các quy định về văn hóa công vụ ngày nay chính là sự kế thừa và thể chế hóa trực tiếp tư tưởng của Người, chuyển hóa từ lời dạy thành kỷ cương, từ chuẩn mực đạo đức thành quy tắc bắt buộc trong hoạt động của bộ máy nhà nước.
Quyết định số 1847/QĐ-TTg ngày 27/12/2018, về việc phê duyệt Đề án Văn hóa công vụ của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rõ mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ “chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả”; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao đạo đức công vụ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, đề cao trách nhiệm người đứng đầu.
Các nội dung của Đề án không chỉ dừng lại ở những nguyên tắc chung, mà đi vào những yêu cầu cụ thể. “Cán bộ, công chức phải sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được phân công; không kén chọn vị trí công tác; không gây phiền hà, vòi vĩnh; không thờ ơ, vô cảm trước khó khăn của người dân và doanh nghiệp…”, Quyết số 1847/QĐ-TTg nêu rõ.
Đối với ngành Công Thương, Quyết định số 1239/QĐ-BCT ngày 25/5/2023 của Bộ trưởng Bộ Công Thương, ban hành Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đã cụ thể hóa các chuẩn mực này, hướng tới xây dựng đội ngũ “chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, sáng tạo, liêm chính, hiệu quả”. Đây không chỉ là những yêu cầu về thái độ hay hành vi ứng xử, mà là khuôn khổ định hình cách thức thực thi công vụ, thiết lập kỷ luật hành chính và tạo cơ chế tự điều chỉnh trong từng vị trí công tác.
Trên nền tảng đó, văn hóa công vụ trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng quản trị. Trong tham mưu chính sách, văn hóa công vụ bảo đảm cán bộ đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân, từ đó nâng cao chất lượng và tính khách quan của quyết định. Trong tổ chức thực thi, văn hóa công vụ giúp hạn chế tình trạng trì trệ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, bảo đảm tiến độ và hiệu quả công việc. Trong phối hợp, văn hóa công vụ tạo sự đồng thuận, tăng cường liên kết giữa các đơn vị. Quan trọng hơn, văn hóa công vụ góp phần củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với bộ máy nhà nước, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.
Văn hóa công vụ là “gốc rễ”, tạo nền tảng phát triển bền vững
Ngành Công Thương giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế, quản lý các lĩnh vực thiết yếu như năng lượng, công nghiệp, thương mại, xuất nhập khẩu... Do đó, yêu cầu xây dựng văn hóa công vụ trong ngành không chỉ mang tính cấp thiết, mà còn có ý nghĩa chiến lược, gắn trực tiếp với năng lực quản trị và hiệu lực điều hành.
Nhận thức rõ điều này, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng và phát triển văn hóa công vụ ngành. Quyết định số 103/QĐ-BCT ngày 19/1/2026 về việc thành lập Ban Chỉ đạo Phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương là một bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị trong việc đưa văn hóa công vụ trở thành yếu tố cốt lõi của quản trị ngành.
Các nội dung triển khai được lồng ghép với cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng Chính phủ số, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là cách tiếp cận phù hợp, bảo đảm văn hóa công vụ không dừng lại ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa trong từng hoạt động thực tiễn.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo ngày 26/2/2026, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã nhấn mạnh vai trò của văn hóa như “gốc rễ” của năng lực con người và ví như “chất keo” gắn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững. Văn hóa công vụ cũng được Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đề cao tại Hội nghị cán bộ, công chức, viên chức, người lao động năm 2025 diễn ra ngày 19/3/2026, khi kêu gọi toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động chung sức, đồng lòng, tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, đổi mới tư duy, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, để đưa năm 2026 thực sự trở thành năm “Chuẩn hóa - Nâng tầm - Phát triển”, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới của ngành.
Những chỉ đạo này cho thấy rõ định hướng xuyên suốt, xây dựng văn hóa công vụ không dừng ở nhận thức hay khẩu hiệu, mà phải được chuyển hóa thành kỷ luật vận hành, chuẩn hóa trong quy trình, cụ thể hóa trong trách nhiệm và được kiểm chứng bằng hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Đây cũng chính là sự vận dụng nhất quán tư tưởng của Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, lấy đạo đức làm gốc, lấy kỷ luật làm nền, lấy kết quả công việc làm thước đo.
Trong bối cảnh ngành Công Thương đang phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ quan trọng, từ bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp, đến thúc đẩy xuất khẩu và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, yêu cầu xây dựng văn hóa công vụ càng trở nên cấp thiết. Những nhiệm vụ đó không chỉ đòi hỏi cơ chế, chính sách đúng, mà trước hết đòi hỏi một bộ máy đủ năng lực thực thi, vận hành bằng kỷ luật, trách nhiệm và liêm chính.
Năng lực ấy không chỉ được quyết định bởi trình độ chuyên môn, mà còn bởi nền tảng văn hóa công vụ. Một bộ máy thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm, thiếu liêm chính sẽ không thể đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Ngược lại, khi văn hóa công vụ được xây dựng vững chắc, sẽ tạo ra động lực nội sinh mạnh mẽ, nâng cao chất lượng tham mưu, tăng hiệu quả thực thi, siết chặt kỷ cương và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với bộ máy nhà nước.
Ở tầm vĩ mô, những chuyển biến đó sẽ góp phần hình thành môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững. Đây không chỉ là kết quả của quản lý, mà là thước đo năng lực quản trị. Nói cho cùng, xây dựng văn hóa công vụ trong ngành Công Thương chính là xây dựng “cái gốc” của bộ máy, nơi quyết định hiệu lực điều hành, kỷ cương thị trường và sức bền của tăng trưởng.
Quyết định số 103/QĐ-BCT ngày 19/1/2026 về việc thành lập Ban Chỉ đạo Phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương là một bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị trong việc đưa văn hóa công vụ trở thành yếu tố cốt lõi của quản trị ngành.




