Tự lực, tự cường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia

Trong suốt hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, ngành năng lượng đã từng bước tự lực, tự chủ, có những đóng góp quan trọng trong quá trình phát triển KT-XH.
Đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia: Xây dựng nền tảng vững chắc Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia

Không chỉ gắn liền với từng giai đoạn lịch sử, quá trình giải phóng dân tộc trước đây, thời kỳ xây dựng đất nước hiện nay, đặc biệt trong suốt hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, ngành năng lượng đã từng bước tự lực, tự chủ, có những đóng góp quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Làm rõ hơn nội dung này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Anh hùng Lao động, TS. Thái Phụng Nê - nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng.

Tự lực, tự cường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia
Anh hùng Lao động, TS. Thái Phụng Nê - nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng

Thưa ông, với tư cách là Bộ trưởng Bộ Năng lượng giai đoạn 1992-1995, ông có nhận xét gì về những bước tiến của ngành năng lượng Việt Nam và đóng góp của ngành đối với sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước?

Bộ Năng lượng được thành lập từ ngày 1/1/1989 theo Quyết định số 1379NL/TCCB-LĐ ngày 5/12/1988 của Bộ Năng lượng (nay là Bộ Công Thương) trên cơ sở hợp nhất hai Viện: Viện Năng lượng và Điện khí hóa với Viện Nghiên cứu khoa học kỹ thuật điện.

Khi đó, Bộ Năng lượng quản lý 2 ngành là điện lực và than; ngành dầu khí khi đó là Tổng cục Dầu khí trực thuộc Chính phủ. Sau này, thành lập Bộ Công nghiệp thì lĩnh vực dầu khí được chuyển về Bộ Công nghiệp.

Như chúng ta đã biết, ngành điện và than của Việt Nam được hình thành từ rất sớm, năm 1894 Việt Nam đã có nhà máy điện đầu tiên đó là Nhà đèn Vườn hoa Hải Phòng, còn ngành than cũng đã có lịch sử khai thác gần 180 năm. Trải qua khoảng 60 năm Pháp thuộc, 30 năm cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc (chống Pháp, chống Mỹ) và sau 19 năm kể từ ngày đất nước được giải phóng thì Mỹ mới bãi bỏ lệnh cấm vận với Việt Nam.

Tôi liệt kê như vậy để thấy rằng mặc dù ngành than và điện của Việt Nam được hình thành từ rất sớm, nhưng để ngành than và điện phát triển có một kết quả vượt bậc thì phải kể đến thời kỳ đất nước được giải phóng, nhất là sau khi Mỹ bãi bỏ cấm vận với Việt Nam.

Theo Nghị quyết của Ban Bí thư Trung ương thì việc trọng yếu là phải phát triển năng lượng, điện phải đi trước một bước. Với tinh thần như vậy, thì phải nâng cao công suất khai thác than để cung ứng cho sản xuất điện, các ngành công nghiệp khác và phục vụ xuất khẩu để có nguồn ngoại tệ.

Trước đây, quy mô ngành than rất nhỏ, nhưng vào đầu những năm 90 của thế kỷ XX, khai thác và chế biến than đã bắt đầu khởi sắc với sản lượng gần 10 triệu tấn/năm và đến nay đã đạt khoảng 40 triệu tấn/năm.

Đối với ngành điện, mặc dù có lịch sử gần 126 năm, tuy nhiên trong thời gian Pháp thuộc và chiến tranh chúng ta hầu như không có gì. Năm 1954, công suất nhiệt điện ở miền Bắc vào khoảng 32,5 MW. Sau 1954 ở miền Bắc có thêm nhiều nhà máy điện như Thủy điện Thác Bà (1964), Nhiệt điện Uông Bí (1961) với sự giúp đỡ của Liên Xô (Nga). Đây là sự phát triển mạnh mẽ ở phía Bắc trước khi Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc. Sau năm 1975, Liên Xô tiếp tục giúp đỡ Việt Nam xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình với công suất 1.920 MW (năm 1979), Nhiệt điện Phả Lại 440 MW (năm 1980).

Từ nền tảng đó, trong 15 năm trở lại đây, chúng ta đã có bước phát triển mạnh mẽ với hàng loạt công trình nguồn điện lớn như Thủy điện Sơn La, Lai Châu và nhiều thủy điện nhỏ; hình thành các trung tâm điện lực như: Quảng Ninh, Vĩnh Tân, Duyên Hải… Đặc biệt, chúng ta đã tự chủ từ khảo sát, thiết kế, tư vấn, thi công, lắp đặt và quản lý vận hành. Chúng ta còn sang cả Lào để xây dựng các nhà máy thủy điện để đưa điện về Việt Nam. Cùng với đó là hệ thống truyền tải có quy mô lớn, rộng khắp, liên kết khu vực.

Đến nay, hệ thống điện đã lớn mạnh, đảm bảo cung cấp điện cho phát triển kinh tế đất nước. Hơn 99,25% hộ dân trên cả nước đã có điện, tỷ lệ này cao hơn rất nhiều nước trong khu vực. Điều đó cho thấy ngành năng lượng, trong đó có điện đã phát triển nhanh chóng và đóng góp to lớn vào sự nghiệp công nghiệp hóa -hiện đại hóa đất nước.

Vậy những mốc son của ngành điện là gì? Và bài học kinh nghiệm từ những kết quả đó, thưa ông?

Lịch sử ngành điện có nhiều tự hào, trong đó phải kể đến 2 điểm son sáng chói đó là Thủy điện Hoà Bình năm 1979 và đường dây 500kV Bắc Nam mạch 1 năm 1992.

Có thể khẳng định, khi có Thủy điện Hòa Bình thì chất lượng điện miền Bắc tốt hơn rất nhiều. Điện được đưa về đến các vùng nông thôn, phục vụ đắc lực cho sản xuất nông nghiệp, thực hiện thành công chống lũ cho hệ thống sông Hồng, không còn tình trạng lũ lụt; điều tiết nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh kế người dân phát triển.

Tự lực, tự cường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia
Đến nay, hệ thống điện đã lớn mạnh

Từ năm 1992, Nhà máy Thủy điện Hòa Bình phát điện thừa, miền Bắc không sử dụng hết trong khi miền Nam lại thiếu điện. Lúc đó Bộ Năng lượng đề xuất xây dựng đường dây 500 kV Bắc - Nam nhằm giải quyết thiếu điện cho miền Nam.

Dư luận trái chiều rất nhiều, xây dựng một công trình với chiều dài 1.487 km đi qua rừng núi mà lại tuyên bố hoàn thành trong 2 năm, điều mà chưa nước nào trên thế giới đã làm, chứ nói gì Việt Nam vừa khôi phục sau chiến tranh, vẫn đang bị Mỹ cấm vận.

Lúc đó, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt nói rằng: Kỹ thuật là do Bộ Năng lượng chịu trách nhiệm, quyết định xây dựng đường dây 500kV là của Thủ tướng. Tôi quyết định nếu không làm được hoặc thất bại tôi sẽ từ chức trước và không để ai cách chức tôi.

Vượt qua nhiều thách thức, khó khăn, và sự quyết liệt chỉ đạo của Chính phủ, sự vào cuộc của ngành năng lượng, sau 2 năm công trình hoàn thành đã tạo trục xương sống cho hệ thống điện Việt Nam, giải quyết được tình trạng thiếu điện ở miền Trung và miền Nam, phục vụ đắc lực phát triển kinh tế đất nước. Và giờ chúng ta đã có tiếp mạch 2 và mạch 3.

Rồi sau này, với Thủy điện Sơn La, Lai Châu, lúc đó với vai trò là đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng ban chỉ đạo Nhà nước Thủy điện Sơn La - Lai Châu, sau khi các đơn vị báo cáo đảm bảo yếu tố kỹ thuật, đảm bảo chất lượng, nhiều vấn đề đã được tôi quyết định tại chỗ. Nhờ thế mà Thủy điện Sơn La đã về đích sớm 3 năm, Thủy điện Lai Châu 1 năm.

Theo tôi, để đạt được những kết quả như trên, bài học kinh nghiệm ở đây là tầm nhìn chiến lược, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu và sự quyết đoán, quyết tâm vì lợi ích chung của đất nước, dân tộc.

Theo ông, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến đổi, Việt Nam cần làm gì để duy trì, phát triển ngành năng lượng nói chung và ngành điện bền vững, tự chủ?

Hiện cuộc khủng hoảng năng lượng đã và đang diễn ra, ảnh hưởng đến Việt Nam, do đó cần phải phát triển mạnh mẽ hơn nữa hệ thống năng lượng, đặc biệt là điện, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đất nước bền vững gắn với mục tiêu tại Hội nghị COP26.

Theo tôi, trước hết chúng ta cần sớm phê duyệt các quy hoạch năng lượng, trong đó có Quy hoạch điện VIII để làm cơ sở triển khai sớm, nhất là những công trình cho đến năm 2025. Tập trung tháo gỡ những khó khăn về thủ tục hành chính; áp dụng khoa học - công nghệ, phát triển năng lượng tái tạo, gắn liền với hệ thống truyền tải, gắn liền với hệ thống lưu trữ; nghiên cứu mở rộng các thủy điện lớn hiện hữu, phát triển thêm các thủy điện tích năng; khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên để đáp ứng nhu cầu điện trước mắt vì hiện nguồn điện không còn dự phòng. Đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật khác.

Trân trọng cảm ơn ông!

Thu Hường - Đình Dũng (thực hiện)
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Năng lượng

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

‘Nếu không thay đổi, phát triển công nghiệp của Thanh Hóa sẽ sớm bị Hà Tĩnh, Nghệ An vượt lên’

‘Nếu không thay đổi, phát triển công nghiệp của Thanh Hóa sẽ sớm bị Hà Tĩnh, Nghệ An vượt lên’

Nếu Thanh Hoá không cải thiện chất lượng các dự án đầu tư thì sẽ bị Hà Tĩnh, Nghệ An vượt qua, không thể đứng đầu khu vực Bắc Trung bộ mãi được.
Việt Nam tự tin với tăng trưởng GDP 8% trong năm 2022

Việt Nam tự tin với tăng trưởng GDP 8% trong năm 2022

Tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2022 có thể đạt 8%. Đó là khẳng định của bà Nguyễn Thị Hương – Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê.
PGS.TS Ngô Trí Long: TP Hồ Chí Minh nên phát triển công nghiệp, thương mại theo hướng nào?

PGS.TS Ngô Trí Long: TP Hồ Chí Minh nên phát triển công nghiệp, thương mại theo hướng nào?

Theo PGS.TS Ngô Trí Long - Chuyên gia kinh tế để TP Hồ Chí Minh thực sự là đầu tàu kinh tế của cả nước, không thể xem nhẹ lĩnh vực công nghiệp, thương mại.
Thái Bình: Khi Chủ tịch tỉnh nhìn thẳng, nói thật để đổi mới và phát triển

Thái Bình: Khi Chủ tịch tỉnh nhìn thẳng, nói thật để đổi mới và phát triển

UBND tỉnh Thái Bình vừa công bố Bộ chỉ số năng lực cạnh tranh sở, ban, ngành, huyện, thành phố (DDCI) năm 2022. Bộ chỉ số khiến lãnh đạo tỉnh không khỏi lo lắng
Dự báo thị trường hàng hóa 4 tháng cuối năm và cả năm 2022

Dự báo thị trường hàng hóa 4 tháng cuối năm và cả năm 2022

Mặc dù thị trường hoá sau đại dịch có sự chuyển biến nhưng sức mua còn yếu, cơ cấu tiêu dùng thay đổi theo hướng tập trung chủ yếu vào mặt hàng thiết yếu.

Tin cùng chuyên mục

Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2022 có thể vượt 700 tỷ USD

Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2022 có thể vượt 700 tỷ USD

Với tốc độ tăng trưởng ấn tượng như thời gian vừa qua, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả năm 2022 có thể vượt 700 tỷ USD.
PGS, TS Ngô Trí Long: Đã đến lúc Bộ Tài chính rà soát lại định mức chi phí kinh doanh xăng dầu

PGS, TS Ngô Trí Long: Đã đến lúc Bộ Tài chính rà soát lại định mức chi phí kinh doanh xăng dầu

Theo PGS, TS Ngô Trí Long, trong bối cảnh hiện nay các chi phí của doanh nghiệp đã đội lên, Bộ Tài chính cần rà soát lại định mức chi phí kinh doanh xăng dầu.
Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Bộ Tài chính cần thay thế các chi phí kinh doanh xăng dầu không còn phù hợp

Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Bộ Tài chính cần thay thế các chi phí kinh doanh xăng dầu không còn phù hợp

Chuyên gia Vũ Vinh Phú cho biết, Bộ Tài chính cần khảo sát thực tế tại cơ sở, đề xuất thay thế các định mức chi phí kinh doanh xăng dầu không còn phù hợp.
Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: Nhiều nguy cơ bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại

Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: Nhiều nguy cơ bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại

“Nguy cơ bị kiện PVTM tại Hoa Kỳ có thể xảy ra với hàng hóa xuất khẩu của bất kỳ quốc gia nào”- bà Nguyễn Thị Thu Trang - Trung tâm WTO và Hội nhập cho biết.
Phòng vệ thương mại: Không tiếp tay cho gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp

Phòng vệ thương mại: Không tiếp tay cho gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp

Nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam có thể đối diện với nguy cơ bị gia tăng điều tra phòng vệ thương mại, đặc biệt là điều tra chống lẩn tránh thuế.
TS. Vũ Đình Ánh: Bộ Công Thương và Bộ Tài chính cần làm gì để thiết lập lại thị trường xăng dầu?

TS. Vũ Đình Ánh: Bộ Công Thương và Bộ Tài chính cần làm gì để thiết lập lại thị trường xăng dầu?

TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, Bộ Công Thương cần thiết lập lại thị trường xăng dầu, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu trong nước chiếm 70-75% như hiện nay
TS Lương Văn Khôi: Việt Nam nên học hỏi các nước ứng phó giá xăng dầu tăng như thế nào?

TS Lương Văn Khôi: Việt Nam nên học hỏi các nước ứng phó giá xăng dầu tăng như thế nào?

Theo TS Lương Văn Khôi: Trước những diễn biến bất thường của thị trường xăng dầu, cần tăng cường giám sát, học hỏi kinh nghiệm quốc tế...
Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh: Giải pháp ngắn hạn và dài hạn cho thị trường xăng dầu

Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh: Giải pháp ngắn hạn và dài hạn cho thị trường xăng dầu

Trước những khó khăn về thị trường xăng dầu, làm thế nào để thị trường đi đúng quỹ đạo đang là một vấn đề cần xem xét thấu đáo.
Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh “hiến kế” gỡ khó cho thị trường xăng dầu

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh “hiến kế” gỡ khó cho thị trường xăng dầu

Để ổn định thị trường xăng dầu, cần thay đổi cách điều chỉnh giá xăng, dầu trong nước so với giá thế giới với tần suất liên tục hơn thay vì 3 lần mỗi tháng.
TS Lê Xuân Nghĩa: Tăng trưởng GDP quý III/2022 dự báo tăng 11%

TS Lê Xuân Nghĩa: Tăng trưởng GDP quý III/2022 dự báo tăng 11%

Theo chuyên gia kinh tế, TS Lê Xuân Nghĩa, tăng trưởng GDP quý III/2022 dự báo tăng 11% so với cùng kỳ năm 2021.
Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Thử bàn giải pháp ổn định giá xăng dầu hiện nay

Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Thử bàn giải pháp ổn định giá xăng dầu hiện nay

Sau khi điều chỉnh giá xăng dầu ngày 5/9, hiện một số mặt hàng dầu đang có giá bán trên 25.000 đồng/lít và cao hơn giá 2 loại xăng hiện nay.
Đăng ký thương hiệu cho hàng hoá xuất khẩu: Gia tăng lợi thế cạnh tranh và uy tín trên thị trường

Đăng ký thương hiệu cho hàng hoá xuất khẩu: Gia tăng lợi thế cạnh tranh và uy tín trên thị trường

Thương hiệu là linh hồn của doanh nghiệp. Nếu mất thương hiệu, không chỉ mất đi lợi thế cạnh tranh mà còn mất uy tín, mất thị trường.
Đại sứ Lương Thanh Nghị: Doanh nghiệp Đan Mạch hào hứng và kỳ vọng lớn vào thị trường Việt Nam

Đại sứ Lương Thanh Nghị: Doanh nghiệp Đan Mạch hào hứng và kỳ vọng lớn vào thị trường Việt Nam

Đại sứ Việt Nam tại Đan Mạch Lương Thanh Nghị chia sẻ với phóng viên báo Công Thương trước thềm Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Đan Mạch tổ chức ngày 5/9 tới.
Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã nhanh chóng, sát sao trong điều hành mặt hàng xăng dầu

Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã nhanh chóng, sát sao trong điều hành mặt hàng xăng dầu

Chuyên gia Vũ Vinh Phú đánh giá cao sự sát sao, nhanh chóng của Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên trong việc điều hành xăng dầu, đảm bảo nguồn cung không bị thiếu hụt.
Hà Nội: Cần chính sách để công nghiệp hỗ trợ ‘cất cánh’

Hà Nội: Cần chính sách để công nghiệp hỗ trợ ‘cất cánh’

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tại Hà Nội có sự tăng lên cả về lượng và chất. Tuy nhiên, vẫn cần những chính sách cụ thể để thúc đẩy ngành này phát triển.
Vốn FDI đăng ký tăng thêm, tín hiệu tích cực từ môi trường đầu tư

Vốn FDI đăng ký tăng thêm, tín hiệu tích cực từ môi trường đầu tư

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng thêm tăng 59,3% là tín hiệu tốt, chứng tỏ nhà đầu tư nước ngoài đang tin tưởng vào triển vọng môi trường đầu tư Việt Nam.
TS. Lương Văn Khôi: Hội nghị thương vụ có ý nghĩa hơn trong bối cảnh nền kinh tế thế giới nhiều bất định

TS. Lương Văn Khôi: Hội nghị thương vụ có ý nghĩa hơn trong bối cảnh nền kinh tế thế giới nhiều bất định

Tổ chức Hội nghị trực tuyến với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài thời điểm này rất có ý nghĩa trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang nhiều bất định.
Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam: Cần kéo dài thời hạn nhiệm kỳ tham tán thương mại Việt Nam tại nước ngoài

Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam: Cần kéo dài thời hạn nhiệm kỳ tham tán thương mại Việt Nam tại nước ngoài

TS. Tô Hoài Nam - Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam kiến nghị cần kéo dài thời hạn nhiệm kỳ chức danh tham tán thương mại tại nước ngoài.
Quyết định 1514/QĐ-BCT áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại: Bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành mía đường

Quyết định 1514/QĐ-BCT áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại: Bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành mía đường

Ngày 1/8/2022, Bộ Công Thương Việt Nam đã ban hành Quyết định 1514/QĐ-BCT áp dụng biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.
Tạo nền tảng vững chắc để phát triển công nghiệp

Tạo nền tảng vững chắc để phát triển công nghiệp

Trước đòi hỏi thực tiễn, hệ thống pháp luật về công nghiệp trong giai đoạn tới cần đảm bảo thể chế hóa, khẳng định vai trò nhà nước, tạo dựng nền tảng vững chắc
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động