Dư địa mới của công nghiệp văn hóa
Tháng 8/2024, trò chơi "Black Myth: Wukong" của Trung Quốc ra mắt và nhanh chóng tạo sức hút trên thị trường quốc tế. Không chỉ thành công về thương mại, trò chơi còn tạo hiệu ứng lan tỏa đến các điểm đến xuất hiện trong bối cảnh game. Dịp nghỉ Quốc khánh năm 2024, 27 di tích liên quan tại tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc) đón khoảng 1,88 triệu lượt khách; riêng di tích Tiểu Tây Thiên ghi nhận khoảng 687.000 lượt khách trong năm, tăng mạnh so với mức khoảng 30.000 lượt mỗi năm trước đó. Lượng khách tăng do nhiều yếu tố, nhưng trường hợp này cho thấy một sản phẩm game có thể tạo sức lan tỏa vượt khỏi phạm vi giải trí.
Giá trị của trò chơi điện tử không chỉ nằm ở lượt tải hay vật phẩm trong trò chơi. Một sản phẩm thành công có thể phát triển thành thương hiệu, nội dung truyền thông, hoạt động thể thao điện tử và sản phẩm du lịch. Trường hợp Audition do Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện (VTC) phát hành là một ví dụ. Theo TS. Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên VTC, trò chơi đã bổ sung nhiều bộ vật phẩm mang đặc trưng văn hóa Việt Nam, đưa chất liệu văn hóa đến gần hơn với người chơi trẻ thông qua không gian tương tác số.
Năng lực sản xuất và xuất khẩu game của Việt Nam đã có bước tiến đáng kể. Theo các chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh, năm 2025, các trò chơi do người Việt phát triển đạt khoảng 4,9 tỷ lượt tải, đứng thứ hai thế giới. Gần 95% lượt tải đến từ người dùng nước ngoài, doanh thu toàn ngành ước khoảng 650 triệu USD. Trong nước, hiện có khoảng 210 studio hoạt động tích cực.

Rất đông bạn trẻ tham gia Ngày hội Game Việt Nam - Vietnam GameVerse 2026.
Tuy nhiên, khoảng 80% vốn đầu tư dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển game đang dịch chuyển sang Singapore. Các studio trong nước còn phải đối mặt với chi phí thu hút người dùng tăng, vòng đời sản phẩm ngắn và yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, dữ liệu, vận hành. Một số studio trẻ đã phải đóng cửa hoặc tái cấu trúc sau giai đoạn tăng trưởng nóng.
Thách thức của ngành vì thế không chỉ là tạo ra nhiều trò chơi, mà còn phải nâng cao năng lực phát triển sản phẩm, sở hữu thương hiệu và giữ lại những khâu có giá trị cao. Nếu doanh nghiệp trong nước chủ yếu đảm nhiệm khâu sản xuất, trong khi quyền sở hữu trí tuệ, phát hành và dòng vốn dịch chuyển ra nước ngoài, giá trị đóng góp cho nền kinh tế sẽ chưa tương xứng với năng lực đã hình thành.
Với TP. Hồ Chí Minh, đây là vấn đề cần được đặt ra trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa. Năm 2025, lĩnh vực này đóng góp khoảng 5,7% GRDP Thành phố, với khoảng 17.670 doanh nghiệp và gần 97.000 lao động. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ trọng đóng góp lên 7-7,2%. Trò chơi điện tử được xác định là một trong những lĩnh vực có tiềm năng đóng góp vào mục tiêu đó.
Chính sách phải đi cùng hệ sinh thái doanh nghiệp
Để biến tiềm năng thành năng lực cạnh tranh, TP. Hồ Chí Minh cần cụ thể hóa định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, bằng chính sách phù hợp với đặc thù ngành game. Một đề xuất của nhóm nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh là thiết kế chính sách ưu đãi theo hai tầng.
Tầng thứ nhất hỗ trợ các dự án có hoạt động nghiên cứu và phát triển, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, sử dụng lao động tại Thành phố và tuân thủ quy định bảo vệ người chơi. Tầng thứ hai ưu tiên trò chơi có nội dung văn hóa, lịch sử Việt Nam thông qua đặt hàng và hỗ trợ quảng bá.

Game Việt hướng đến việc tạo dấu ấn bằng văn hóa bản địa.
Cùng với ưu đãi, Thành phố có thể hình thành cụm sáng tạo trò chơi điện tử, tận dụng một số trụ sở công dôi dư làm không gian làm việc và cung cấp dịch vụ dùng chung. Các hạng mục như phòng thu chuyển động, kiểm thử thiết bị, bản địa hóa, tư vấn sở hữu trí tuệ và hỗ trợ phát hành quốc tế sẽ giúp studio nhỏ giảm chi phí đầu tư, tiếp cận những dịch vụ chuyên môn mà nếu hoạt động riêng lẻ khó có đủ nguồn lực. Mục tiêu không chỉ là tạo mặt bằng, mà là kết nối các khâu sáng tạo, sản xuất và thương mại hóa.
Nhân lực cũng cần được đặt trong cấu trúc phát triển này. Thiết kế trò chơi, nghệ thuật số và vận hành trò chơi trực tuyến đòi hỏi kỹ năng chuyên biệt. Thành phố cần thúc đẩy phối hợp giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, gắn chương trình đào tạo với nhu cầu thực tế để cung cấp nhân lực đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Ở góc độ thị trường, kinh nghiệm từ Audition và đề xuất của TS. Chu Tiến Đạt, cho thấy có thể kết hợp trò chơi điện tử với nội dung văn hóa và thể thao điện tử. TP. Hồ Chí Minh có thể tổ chức các giải đấu thường niên, gắn với không gian văn hóa, thương mại và kinh tế ban đêm; đồng thời đặt hàng trò chơi khai thác câu chuyện, bản sắc đô thị và quảng bá du lịch. Việc đặt hàng cần hướng đến sản phẩm có khả năng tiếp cận người chơi thực tế, thay vì chỉ hoàn thành về mặt nội dung.
Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội và khu vực tư nhân là động lực quan trọng trong phát triển văn hóa. Với ngành game, Thành phố cần tạo môi trường, cơ chế và hạ tầng để doanh nghiệp phát huy năng lực, thay vì làm thay doanh nghiệp. Trò chơi điện tử đã chứng minh khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu. Với TP. Hồ Chí Minh, yêu cầu đặt ra không chỉ là thu hút thêm studio, mà là hình thành hệ sinh thái giúp doanh nghiệp làm chủ công nghệ, nội dung, tài sản trí tuệ và thị trường. Đây cũng là cách để cụ thể hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa theo Nghị quyết 80-NQ/TW, đưa tiềm năng của ngành game thành đóng góp thực chất cho tăng trưởng Thành phố.
Báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW trong 9 tháng đầu năm 2026, được UBND TP. Hồ Chí Minh gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề cập: Thành phố xác định 4 ngành mũi nhọn tạo đột phá gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa và trò chơi điện tử, gắn với 3 cụm không gian phát triển liên ngành: sản xuất nội dung; sự kiện - trình diễn; sáng tạo - giao dịch tài sản số.