Tăng cường truyền thông, giúp người tiêu dùng nhận diện sản phẩm đồ uống an toàn

Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Văn Chương, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Đồ uống tại phiên thảo luận “Từ nhà máy đến bàn ăn - Làm thế nào để đảm bảo an toàn thực phẩm” trong khuôn khổ tọa đàm “An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp - niềm tin người tiêu dùng” do Báo Công Thương tổ chức, ngày 4/11/2026.

Kiểm soát chặt từ nguyên liệu đến phân phối

Thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc, vì thế, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đồ uống cần đặt kiểm soát chất lượng ở tất cả các công đoạn trong chuỗi sản xuất, từ lựa chọn nguyên liệu, chế biến, đóng gói đến bảo quản và phân phối sản phẩm. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ quy định mà còn là giải pháp chủ động phòng ngừa những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Chia sẻ về thực trạng kiểm soát an toàn thực phẩm trong ngành đồ uống, ông Nguyễn Văn Chương cho biết, đối với các doanh nghiệp sản xuất bia, rượu, nước giải khát chính thống tại Việt Nam luôn chú trọng tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm và mẫu mã. Các doanh nghiệp đã tiên phong đầu tư hệ thống tự động hóa khép kín, ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất nhằm kiểm soát chất lượng, loại bỏ sản phẩm lỗi và bảo đảm tính đồng đều của sản phẩm đầu ra.

Theo ông Nguyễn Văn Chương, việc đầu tư công nghệ, thiết bị không chỉ góp phần nâng cao năng lực sản xuất mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn các nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ bên trong quy trình. Mặt khác, khâu nguyên liệu và vật tư đầu vào cần được đặc biệt quan tâm. Doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ nguồn cung nguyên liệu ngay từ đầu, đồng thời duy trì quy trình kiểm soát khép kín tại đơn vị. Việc lựa chọn nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu chất lượng là cơ sở quan trọng để hạn chế nguy cơ phát sinh các yếu tố không bảo đảm an toàn trong quá trình chế biến.

Bên cạnh nguyên liệu và công nghệ chế biến, đóng gói, bảo quản và phân phối cũng là những khâu không thể xem nhẹ. Ông Nguyễn Văn Chương nhấn mạnh, bao bì phải bảo đảm giữ nguyên trạng chất lượng sản phẩm trong quá trình lưu thông. Với hàng nhập khẩu chính hãng, doanh nghiệp cần tuân thủ nguyên trạng bao bì, bảo đảm thông tin nguồn gốc rõ ràng và có đầy đủ hồ sơ phục vụ truy xuất khi cần thiết.

Đề cập đến an toàn thực phẩm liên quan đến đồ uống, ông Nguyễn Văn Chương cho rằng, những nguy cơ đáng lo ngại chủ yếu đến từ các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc, đặc biệt là rượu pha chế bằng cồn công nghiệp hoặc methanol; rượu nấu thủ công của các hộ gia đình không có tem nhãn, rượu ngâm tự do và tình trạng bia cỏ, bia giá rẻ.

Thực trạng này cho thấy, bên cạnh việc nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng tại nhà máy, cần tăng cường quản lý thị trường, ngăn chặn sản phẩm không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm lưu thông đến người tiêu dùng. "Nếu chỉ tập trung kiểm soát ở các doanh nghiệp sản xuất chính thống mà chưa kiểm soát hiệu quả nguồn hàng trôi nổi, nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn có thể phát sinh trong quá trình tiêu thụ", ông Nguyễn Văn Chương nói.

Đối với nước giải khát, theo ông Nguyễn Văn Chương, các sản phẩm chính thống được sản xuất theo quy trình kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm. Vì vậy, việc đánh giá nguy cơ cần gắn với nguồn gốc sản phẩm và thói quen tiêu dùng, tránh đánh đồng giữa sản phẩm được sản xuất, kiểm soát theo quy định với đồ uống không rõ thành phần, xuất xứ.

Chủ động phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa

Cùng với kiểm soát chất lượng trong sản xuất, minh bạch thông tin và hỗ trợ người tiêu dùng nhận diện sản phẩm là yêu cầu quan trọng trong phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Bởi trên thị trường, hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu và sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây khó khăn cho người tiêu dùng trong quá trình lựa chọn, nhất là khi hình thức bao bì, nhãn mác ngày càng dễ bị làm giả.

Theo ông Nguyễn Văn Chương, trước hết cần truyền thông, tuyên truyền về sản phẩm một cách rõ ràng, phù hợp để người tiêu dùng có thêm cơ sở nhận biết, phân biệt sản phẩm có chất lượng với hàng giả, hàng nhái và hàng không rõ nguồn gốc. Một trong những giải pháp có thể thực hiện là áp dụng tem và mã định danh riêng đối với sản phẩm chính thống. Việc sản phẩm chính thống có tem thuế và mã định danh riêng nhằm hỗ trợ người tiêu dùng nhận diện, xác thực nguồn gốc chính xác.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần tích hợp các công nghệ xác thực như mã cào, tin nhắn hoặc mã QR, hướng dẫn người tiêu dùng kiểm tra trực tuyến thông qua website chính thức của doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ xác thực không chỉ giúp người tiêu dùng có thêm công cụ kiểm tra sản phẩm mà còn góp phần tăng tính minh bạch trong hoạt động phân phối. Tuy nhiên, để những giải pháp này phát huy hiệu quả, thông tin về mã định danh, cách thức kiểm tra và địa chỉ xác thực cần được doanh nghiệp hướng dẫn rõ ràng, dễ tiếp cận.

Bên cạnh trách nhiệm của nhà sản xuất, việc tăng cường phối hợp giữa Hiệp hội, doanh nghiệp và các cơ quan chức năng cũng hết sức quan trọng, nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái, rượu lậu. Đây là nhiệm vụ cần sự tham gia đồng bộ của nhiều lực lượng, bởi hoạt động kinh doanh sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể diễn ra trên nhiều kênh phân phối khác nhau, kể cả môi trường mạng.

Về phía người tiêu dùng cũng được khuyến nghị là nâng cao nhận thức và hình thành thói quen lựa chọn sản phẩm có trách nhiệm cũng có ý nghĩa quan trọng. “Người tiêu dùng cần ưu tiên mua hàng tại các nhà bán lẻ, kênh phân phối minh bạch; đối với hàng nhập khẩu cần kiểm tra kỹ tem nhãn phụ và hồ sơ chứng minh nguồn gốc. Người tiêu dùng tuyệt đối không sử dụng sản phẩm khi phát hiện những dấu hiệu bất thường”, ông Chương khuyến nghị.

Đặc biệt, việc nhận biết sản phẩm an toàn không nên chỉ dựa vào hình thức bên ngoài hay giá bán mà cần quan tâm đến nguồn gốc, nhãn mác, đơn vị sản xuất và khả năng xác thực thông tin. Sự chủ động tìm hiểu, kiểm tra trước khi sử dụng được nhấn mạnh sẽ giúp người tiêu dùng hạn chế nguy cơ tiếp xúc với sản phẩm giả, kém chất lượng hoặc không bảo đảm an toàn thực phẩm.

Nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng, ông Nguyễn Văn Chương cho biết, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Y tế, các cơ quan truyền thông triển khai các chương trình tập huấn, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn thực phẩm và tiêu dùng có trách nhiệm. Hiệp hội cũng phối hợp với Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương để tuyên truyền, hướng dẫn người dân hình thành thói quen đọc kỹ nhãn mác, lựa chọn sản phẩm uy tín, sử dụng đồ uống phù hợp.

Ngoài ra, nhấn mạnh thêm về những đóng góp của lĩnh vực bia, rượu, nước giải khát Việt Nam đối với nền kinh tế, xã hội, theo ông Nguyễn Văn Chương, những đóng góp này càng đặt ra yêu cầu đối ngành đồ uống đó là tiếp tục phát triển gắn với trách nhiệm về chất lượng, an toàn thực phẩm và bảo vệ người tiêu dùng. Trong đó, việc kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, minh bạch thông tin sản phẩm, tăng cường phối hợp phòng chống hàng giả, nâng cao nhận thức cộng đồng cần được triển khai đồng bộ. 

Khi doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm kiểm soát chất lượng, cơ quan chức năng tăng cường quản lý và người tiêu dùng chủ động lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nguy cơ mất an toàn thực phẩm sẽ có thêm cơ sở để được phòng ngừa từ sớm, từ xa.