Chủ động phòng ngừa rủi ro, an toàn thực phẩm với bia, rượu, nước giải khát

Tại tọa đàm “An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp - Niềm tin người tiêu dùng”, do Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp với Báo Công Thương tổ chức sáng 4/11 tại Hà Nội, TS. Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã trình bày tham luận với chủ đề “Nâng cao nhận thức người tiêu dùng và phòng ngừa rủi ro mất an toàn thực phẩm đối với bia, rượu và nước giải khát”. Theo TS. Trần Thị Dung, muốn nâng cao nhận thức và giúp người tiêu dùng chủ động phòng ngừa rủi ro, trước hết cần nhận diện những nguy cơ liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm cũng như tác động của việc sử dụng rượu, bia và nước giải khát đối với sức khỏe.

Minh bạch nhãn sản phẩm để người tiêu dùng có quyền lựa chọn

Đề cập đến những nguy cơ mất an toàn thực phẩm, TS. Trần Thị Dung cho biết, đối với rượu, bia, methanol là một trong những mối nguy đáng chú ý nhất. Thời gian qua, truyền thông đã phản ánh nhiều vụ ngộ độc do sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, có trường hợp tử vong, có người được cứu chữa nhưng vẫn đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. 

Đối với nước giải khát, bà Dung đặc biệt quan tâm đến lượng đường trong sản phẩm và những nguy cơ khi sử dụng thường xuyên. Đồng thời, khuyến cáo người tiêu dùng về sử dụng đồ uống có đường vì nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường. Thời gian qua, Bộ Công Thương đã tham mưu các chính sách liên quan đến việc đánh thuế nước giải khát có đường nhằm hạn chế tiêu thụ những sản phẩm chứa nhiều đường. 

Bên cạnh các nguy cơ đối với sức khỏe, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh vấn đề minh bạch thông tin trên nhãn hàng hóa. Theo đó, trên thị trường hiện có những sản phẩm được chế biến từ nguyên liệu tự nhiên và những sản phẩm sử dụng hương liệu, phẩm màu nhân tạo. Tuy nhiên, cách ghi nhãn chưa thực sự giúp người tiêu dùng phân biệt rõ bản chất sản phẩm. Chẳng hạn, nước cam được chế biến từ trái cam ép, đóng gói, thanh trùng có thể được hiểu là nước cam tự nhiên. Trong khi đó, có những sản phẩm sử dụng hương cam nhưng vẫn ghi nhãn là nước cam thay vì nước hương cam. “Vậy điều này có công bằng với người tiêu dùng Việt Nam hay không?”, bà Dung đặt vấn đề.

Đối với rượu, bia, ngoài methanol, bà Dung lưu ý bản thân ethanol cũng có thể gây nguy hại nếu sử dụng nhiều và kéo dài. Việc thường xuyên sử dụng đồ uống có cồn có thể dẫn đến lệ thuộc, ảnh hưởng đến thần kinh, tư duy, hành vi và cảm xúc.

Một vấn đề cần được quan tâm là hiện nay các sản phẩm công bố nồng độ cồn, hàm lượng ethanol, methanol nhưng người tiêu dùng vẫn khó xác định lượng sử dụng phù hợp với bản thân. Vì vậy, bà đề nghị các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu, đưa ra những khuyến cáo cụ thể hơn, thay vì chỉ dừng lại ở các chỉ tiêu chung trong tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Đối với methanol, mức giới hạn trong tiêu chuẩn áp dụng cho từng loại rượu có sự khác biệt khá lớn. Do vậy, cần làm rõ hơn thông tin để người tiêu dùng nhận diện nguy cơ và biết cách phòng tránh.

Cùng với việc minh bạch thông tin, trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm trước hết thuộc về doanh nghiệp sản xuất, từ điều kiện nhà xưởng, trang thiết bị đến quy trình kiểm soát chất lượng. Đối với các cơ sở sản xuất nhỏ, dù chưa đủ điều kiện áp dụng hệ thống phân tích mối nguy vẫn phải tuân thủ các yêu cầu vệ sinh cơ bản nhằm bảo đảm sản phẩm an toàn khi đưa ra thị trường.

Truyền thông đúng đối tượng, tăng khả năng phòng ngừa rủi ro

Từ những nguy cơ trên, TS. Trần Thị Dung nhấn mạnh vai trò của công tác truyền thông trong nâng cao nhận thức và khả năng tự bảo vệ của người tiêu dùng.

Thời gian qua, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động phổ biến kiến thức về an toàn thực phẩm thông qua tập huấn, xây dựng cẩm nang, tài liệu hướng dẫn và video truyền thông. Để nâng cao hiệu quả truyền thông, Hội mong muốn tập hợp các chuyên gia có trình độ chuyên môn, kiến thức chuẩn để xây dựng những bộ tài liệu hướng dẫn riêng cho từng nhóm sản phẩm.

Đối với lĩnh vực rượu, bia và nước giải khát, Hội dự kiến phối hợp với Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam cùng các chuyên gia chuyên ngành để xây dựng tài liệu, trong đó chỉ rõ các mối nguy đối với sức khỏe, trách nhiệm của doanh nghiệp trong kiểm soát nguy cơ và những kiến thức người tiêu dùng cần có khi lựa chọn, sử dụng sản phẩm.

Bên cạnh xây dựng tài liệu, Hội tiếp tục triển khai phương thức tập huấn cho cán bộ bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương, qua đó phổ biến kiến thức đến cộng đồng.

Đặc biệt, hoạt động truyền thông cần tập trung vào những nhóm có nguy cơ cao khi sử dụng rượu, bia như thanh niên, người lao động, người dân vùng sâu, vùng xa và miền núi. Đối với nước giải khát, nhóm cần quan tâm là trẻ em, học sinh và thanh niên, nhất là khi các loại trà sữa, đồ uống có đường ngày càng phổ biến.

Theo bà Dung, truyền thông cần được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng, kết hợp cẩm nang, sổ tay, bài giảng và video để người tiêu dùng dễ tiếp cận, ghi nhớ và vận dụng. Ngoài ra, Hội mong muốn từng bước triển khai hoạt động giám sát thị trường, khảo sát, lấy mẫu và công bố thông tin theo chức năng nhằm góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thông qua các hình thức truyền thông đa phương tiện, có mục tiêu và hướng đến đúng nhóm đối tượng, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam kỳ vọng góp phần giúp người dân nhận diện nguy cơ, lựa chọn sản phẩm phù hợp và chủ động bảo vệ sức khỏe.