Không để khoảng trống trong kiểm soát an toàn thực phẩm học đường

Kiểm soát chặt bữa ăn bán trú

An toàn thực phẩm trong trường học luôn là vấn đề được phụ huynh quan tâm. Trong bối cảnh thực phẩm được cung ứng qua nhiều công đoạn, từ sản xuất, vận chuyển đến chế biến, việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu và điều kiện tổ chức bữa ăn bán trú đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các cơ sở giáo dục.

Theo thông tin được Sở Y tế Hà Nội công bố tháng 8/2026, toàn thành phố có 3.388 cơ sở giáo dục tổ chức bữa ăn bán trú, phục vụ hơn 1,26 triệu học sinh. Trong đó, 2.781 cơ sở tổ chức nấu ăn tại trường và 607 cơ sở sử dụng suất ăn sẵn từ bên ngoài. Quy mô này cho thấy công tác bảo đảm an toàn thực phẩm học đường không chỉ liên quan đến trách nhiệm của từng nhà trường mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị cung ứng và cơ quan quản lý.

Tại xã Kiều Phú (Hà Nội), công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học được địa phương chú trọng triển khai ngay từ đầu năm học, với nhiều hoạt động tuyên truyền, tập huấn và kiểm tra thực tế.

Trao đổi về vấn đề này, ông Trần Hùng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội (UBND xã Kiều Phú) cho biết, thời gian qua, địa phương đã tổ chức hội nghị tuyên truyền, tập huấn về an toàn thực phẩm cho ban giám hiệu, giáo viên và nhân viên nuôi dưỡng tại các cơ sở giáo dục.

Nội dung tập huấn tập trung vào những yêu cầu thiết yếu trong tổ chức bếp ăn bán trú, từ điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn gốc nguyên liệu đến quy trình chế biến, bảo quản và vệ sinh cá nhân của nhân viên. Trong đó, việc kiểm tra thực phẩm ngay khi tiếp nhận được đặc biệt chú trọng nhằm phát hiện, ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn trước khi nguyên liệu được đưa vào chế biến.

Cùng với nâng cao kiến thức cho đội ngũ trực tiếp tổ chức bữa ăn, xã Kiều Phú còn tăng cường công khai thông tin để phụ huynh tham gia giám sát. Ông Trần Hùng cũng cho biết thêm, thời gian qua, đơn vị đã phối hợp với Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã đẩy mạnh tuyên truyền trên trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội. Đồng thời, các cơ sở giáo dục được chỉ đạo công khai thực đơn, hình ảnh bữa ăn bán trú trên hệ thống HanoiCheck và các nhóm Zalo phụ huynh.

Việc công khai thông tin không chỉ giúp phụ huynh nắm bắt thực đơn hằng ngày mà còn tạo thêm kênh theo dõi hoạt động tổ chức bữa ăn tại trường. Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm nâng cao trách nhiệm của các đơn vị liên quan trong quá trình cung ứng, chế biến và phục vụ thực phẩm.

Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Kiều Phú đã chủ trì, phối hợp với Trạm Y tế và Công an xã tổ chức kiểm tra, giám sát đột xuất công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại điểm trường.

Từ thực tế triển khai tại xã Kiều Phú có thể thấy, việc bảo đảm an toàn thực phẩm học đường cần được thực hiện đồng thời bằng nhiều biện pháp, trong đó tuyên truyền nâng cao nhận thức phải gắn với kiểm tra, giám sát trực tiếp. Đặc biệt, việc minh bạch nguồn gốc thực phẩm và công khai thông tin bữa ăn là cơ sở quan trọng để tăng cường sự tham gia giám sát của phụ huynh.

Dưới góc độ chuyên môn, bác sĩ Hoàng Thị Minh Thu, nguyên Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội, nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ chất lượng thực phẩm trong trường học, nhất là đối với nhóm học sinh nhỏ tuổi. “Trẻ em sức đề kháng chưa cao, do đó công tác quản lý bữa ăn bán trú cần được đặc biệt chú trọng nhằm bảo đảm an toàn và dinh dưỡng cho học sinh”, bác sĩ Hoàng Thị Minh Thu nhấn mạnh.

Theo bác sĩ Thu, việc tổ chức bữa ăn bán trú phải được kiểm soát xuyên suốt, không chỉ ở khâu chế biến mà ngay từ quá trình lựa chọn đơn vị cung cấp, tiếp nhận nguyên liệu, vận chuyển và bảo quản. Các cơ sở giáo dục cần thực hiện đầy đủ, đồng bộ quy trình 10 bước tổ chức bữa ăn bán trú, tránh tình trạng chú trọng một công đoạn nhưng xem nhẹ những khâu còn lại.

Đặc biệt, khâu lựa chọn nhà cung cấp và kiểm soát nguyên liệu đầu vào có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro. Nhà trường cần kiểm tra kỹ hồ sơ, chứng từ, thông tin về nguồn gốc thực phẩm và đối chiếu với hàng hóa thực tế khi tiếp nhận.

“Các đơn vị cần kiểm tra chặt chẽ quá trình giao nhận thực phẩm; đối chiếu đầy đủ hồ sơ, chứng từ và giấy tờ liên quan; bảo đảm thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có khả năng truy xuất nguồn gốc trong suốt quá trình cung ứng”, bác sĩ Thu lưu ý.

Bên cạnh đó, điều kiện vận chuyển, bảo quản và chế biến cũng cần được giám sát thường xuyên. Việc phân tách thực phẩm sống, chín, vệ sinh dụng cụ, thực hiện kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn đúng quy định là những yêu cầu không thể xem nhẹ.

Theo bác sĩ Thu, đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên bếp ăn cần được hướng dẫn, thực hành thường xuyên các kỹ năng vệ sinh cá nhân, kiểm tra nhãn mác, bao gói thực phẩm và nhận diện nguy cơ mất an toàn. Công tác giám sát phải trở thành hoạt động thường xuyên trong từng công đoạn, thay vì chỉ tập trung kiểm tra khi phát sinh sự cố.

Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, nâng cao hiệu quả quản lý

Cùng với việc tăng cường kiểm soát bữa ăn bán trú, Hà Nội đang từng bước ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt trong hoạt động truy xuất nguồn gốc và giám sát chuỗi cung ứng. Theo đó, ngày 2/11/2026, UBND TP. Hà Nội ban hành Kế hoạch số 426/KH-UBND về triển khai thí điểm Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm trên địa bàn. Trước mắt, hệ thống tập trung vào chuỗi cung ứng thịt gia súc, gia cầm, trọng tâm là thịt lợn, nhằm kiểm soát nguồn gốc từ chăn nuôi, giết mổ đến phân phối, tiêu thụ.

Theo kế hoạch, thành phố hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, có khả năng liên thông và kiểm chứng thông tin giữa các công đoạn. Qua đó, cơ quan chức năng có thêm công cụ theo dõi quá trình lưu thông thực phẩm, phát hiện nguy cơ, truy xuất các lô hàng liên quan và hỗ trợ khoanh vùng, thu hồi sản phẩm khi xảy ra sự cố.

Trong giai đoạn thí điểm, Hà Nội dự kiến lựa chọn ít nhất 2 chuỗi liên kết hoàn chỉnh, bao gồm 2 cơ sở chăn nuôi, 2 cơ sở giết mổ tập trung, 2 đơn vị phân phối hoặc sơ chế, các đơn vị vận chuyển, 20 điểm bán và 5 bếp ăn tập thể. Phạm vi triển khai dự kiến tại 3-5 xã, phường có các mắt xích trong chuỗi cung ứng.

Điểm đáng chú ý là các cơ sở tham gia sẽ được định danh số duy nhất, thông tin được quản lý chi tiết đến từng lô hàng. Hệ thống dự kiến tích hợp chức năng tra cứu trên nền tảng web, ứng dụng Công dân số Thủ đô iHanoi và kết nối với các hệ thống dữ liệu hiện có của thành phố. Đặc biệt, khi phát hiện lô thực phẩm có nguy cơ mất an toàn, cơ quan quản lý có thể kích hoạt lệnh tạm dừng lưu thông hoặc tạm khóa mã QR của lô hàng để phục vụ kiểm tra, đối soát và xử lý theo thẩm quyền.

Việc triển khai hệ thống được kỳ vọng góp phần khắc phục tình trạng thông tin về nguồn gốc thực phẩm còn phân tán giữa các khâu cung ứng. Tuy nhiên, hiệu quả truy xuất không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn đòi hỏi các cơ sở sản xuất, kinh doanh cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác và có khả năng đối chiếu với chứng từ, hàng hóa thực tế.

Đối với các bếp ăn tập thể và trường học, thông tin truy xuất nguồn gốc có thể hỗ trợ việc kiểm tra nguyên liệu đầu vào, xác định đơn vị cung cấp và phục vụ xử lý khi phát sinh nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Đây cũng là cơ sở để tăng tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng.

Việc tăng cường kiểm tra, giám sát bếp ăn bán trú và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc đang góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm. Để các giải pháp phát huy hiệu quả thực chất, công tác kiểm soát cần được duy trì thường xuyên, gắn với minh bạch thông tin và nâng cao trách nhiệm của nhà trường, đơn vị cung ứng, qua đó bảo vệ sức khỏe học sinh và tạo sự yên tâm cho phụ huynh.