Những điều nghề báo mang lại

Nghề báo cho tôi cơ hội được đi nhiều nơi, gặp nhiều người và chứng kiến chuyển động phát triển ở những vùng đất khác nhau. Nếu như năm 2025, chuyến công tác tới Bintulu, bang Sarawak của Malaysia đưa tôi băng qua cánh rừng nhiệt đới để tìm hiểu tổ hợp sản xuất LNG của Petronas và câu chuyện về an ninh năng lượng, thì chuyến đi Thượng Hải đầu tháng 5 năm nay lại gợi lên suy ngẫm về hạ tầng đô thị, chuyển đổi số và hành trình phát triển của một nền kinh tế hiện đại.

Chiều xuống khá chậm trong tiết trời se lạnh của Thượng Hải. Rời khu triển lãm sau một ngày làm việc, tôi đi bộ ra ga tàu điện ngầm để vào trung tâm thành phố. Trên các tuyến đường, taxi, ô tô điện và những chiếc xe máy giao hàng cũng chạy bằng điện xuất hiện dày đặc. Thành phố vẫn đông đúc và nhộn nhịp, nhưng tiếng động cơ và khói bụi gần như không có. Giữa nhịp sống hối hả ấy, tôi phần nào cảm nhận được kết quả của quá trình chuyển đổi xanh mà thành phố này theo đuổi. Và từ nhà ga tàu điện ngầm hôm đó, hành trình khám phá một lát cắt khác của Thượng Hải bắt đầu.

Đô thị vận hành thông minh

Từ khi bước vào ga đến lúc kết thúc hành trình, tôi không phải sử dụng tiền mặt hay mua vé theo cách thông thường. Chỉ với mã QR trên ứng dụng Alipay, cánh cổng kiểm soát tự động mở ra. Khi đến nơi, hệ thống ghi nhận điểm đến và hoàn tất thanh toán. Mọi thao tác diễn ra nhanh gọn đến mức người dùng chỉ việc di chuyển, còn các khâu phụ trợ đã được hệ thống xử lý tự động.

Đặc biệt, điều để lại ấn tượng với tôi là khả năng kết nối của mạng lưới giao thông đô thị. Từ khu Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Quốc gia Thượng Hải, việc di chuyển tới sân bay Hồng Kiều chỉ mất thời gian ngắn bằng tàu điện ngầm. Nếu đi về phía sân bay quốc tế Phố Đông, hành khách cũng chỉ cần chuyển một tuyến tàu thuận tiện. Cũng từ các đầu mối giao thông này, hệ thống metro tiếp tục kết nối tới những điểm đến nổi tiếng của thành phố như Bến Thượng Hải hay các khu trung tâm thương mại, tài chính và du lịch. Toàn bộ mạng lưới vận hành như một chỉnh thể thống nhất.

Trong các nhà ga đông đúc, dòng người lên xuống liên tục nhưng vẫn trật tự. Các bảng chỉ dẫn điện tử cập nhật theo thời gian thực về hướng đi, thời gian chờ và các điểm chuyển tuyến. Trên điện thoại, ứng dụng bản đồ Amap dành riêng cho thị trường Trung Quốc hiển thị chính xác vị trí hiện tại, từ lối lên xuống nhà ga, tuyến cần di chuyển và từng điểm chuyển tàu. Ngay cả với một người lần đầu đến Thượng Hải, việc di chuyển trong mạng lưới giao thông rộng lớn của thành phố cũng không gặp nhiều trở ngại. Chính những trải nghiệm ấy giúp tôi hình dung rõ hơn cách hạ tầng giao thông và hạ tầng số đang hòa vào nhau để phục vụ đời sống thường nhật.

Là phóng viên theo dõi lĩnh vực công thương, tôi hiểu rằng phía sau những tiện ích ấy là một tầm nhìn dài hạn. Giá trị của một đô thị hiện đại không chỉ nằm ở những công trình quy mô lớn mà còn ở khả năng kết nối các khu vực chức năng, tối ưu hóa hoạt động kinh tế và nâng cao chất lượng sống của người dân. Thượng Hải đã cho tôi thấy điều đó.

Nếu những chuyến tàu điện ngầm giúp tôi hình dung về quy hoạch đô thị thì những chiếc xe điện giao hàng trên đường phố tiếp tục mở ra cho tôi một góc nhìn khác về nềnkinh tế số.

Tôi bắt gặp các shipper tấp nập trên các tuyến phố, họ chỉ di chuyển bằng xe điện, giao nhận hàng hóa với tốc độ rất nhanh. Tại nhiều khu chung cư, các tủ nhận hàng thông minh được bố trí ngay tầng trệt. Người giao hàng chỉ cần xác thực thông tin trên ứng dụng, đặt kiện hàng vào đúng ngăn chứa, hệ thống sẽ gửi thông báo để khách hàng chủ động đến nhận vào thời điểm phù hợp.

Đó là một chi tiết nhỏ trong đời sống hằng ngày nhưng phản ánh khá rõ cách công nghệ đang len vào từng mắt xích của nền kinh tế. Khi hàng triệu đơn hàng được xử lý mỗi ngày, những giải pháp tưởng chừng đơn giản ấy lại góp phần tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả cho toàn bộ chuỗi logistics.

Quan sát những điều diễn ra xung quanh mình, tôi nhận ra rằng sự phát triển hiện diện trong chính những tiện ích mà người dân sử dụng mỗi ngày, trong một chuyến tàu đúng giờ, một tuyến đường được quy hoạch hợp lý, kết nối từ sân bay tới khu dân cư, hay một đơn hàng được giao nhận thuận tiện.

Kỳ vọng về hành trình phát triển tại Việt Nam

Những câu chuyện nhìn thấy ở Thượng Hải khiến tôi nghĩ nhiều hơn về Việt Nam. Điều đáng tự hào là, trong lĩnh vực chuyển đổi số, khoảng cách giữa Việt Nam và nhiều đô thị phát triển trên thế giới đang dần được thu hẹp. Hiện nay, người dân tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã có thể sử dụng các ứng dụng như MoMo hoặc các hình thức thanh toán QR để mua vé và sử dụng một số tuyến giao thông công cộng, trong đó có đường sắt đô thị. Đây là một tín hiệu đáng chú ý trong quá trình đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, giúp các tiện ích số phục vụ đời sống người dân.

Những năm gần đây, đất nước cũng chứng kiến những bước chuyển mạnh mẽ về hạ tầng giao thông và phát triển logistics. Những tuyến đường cao tốc mới liên tục được đưa vào khai thác, các dự án đường sắt đô thị từng bước được triển khai, thương mại điện tử phát triển nhanh cùng với sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng.

Khoảng cách với những đô thị hàng đầu thế giới có thể vẫn còn, nhưng Việt Nam đang có khát vọng vươn lên và từng bước hiện thực hóa khát vọng đó bằng những chương trình, dự án và quyết sách cụ thể.

Trên chuyến bay trở về Hà Nội sau những ngày tác nghiệp, hình ảnh những đoàn tàu điện ngầm dưới lòng đất Thượng Hải vẫn còn đọng lại trong tâm trí tôi. Đó là câu chuyện về tầm nhìn, về quy hoạch và về sự kiên trì theo đuổi những mục tiêu dài hạn.

Có lẽ đó cũng là điều ý nghĩa mà nghề báo mang lại. Mỗi chuyến đi giúp chúng tôi ghi nhận những câu chuyện của thế giới, đồng thời nhìn rõ hơn con đường phát triển của chính đất nước mình. Và sau chuyến đi ấy, tôi càng tin rằng với khát vọng đổi mới và quyết tâm hành động, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng những đô thị hiện đại, những hệ thống giao thông thông minh và một nền kinh tế số năng động trong tương lai không xa.