Khi biển đêm cất “tiếng nói”
Giữa tháng 11/2025, nhận lời mời của Quân chủng Hải quân và Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, tôi có dịp cùng một số phóng viên các cơ quan báo chí đến thăm quân, dân tại các đảo và nhà giàn ở vùng biển phía Tây Nam của Tổ quốc.
Từ cảng Lữ đoàn 125, đoàn công tác vượt gần 1.000 hải lý, đến với Côn Đảo, Hòn Khoai, Hòn Chuối, Thổ Chu, Nam Du, Hòn Đốc, Phú Quốc và Nhà giàn DK1/10. Mỗi điểm dừng chân đều mang một câu chuyện, dấu ấn riêng về những con người đang ngày đêm gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Nhưng có lẽ, một trong những ký ức sâu đậm nhất của hành trình 8 ngày trên biển lại chính là hoạt động tác nghiệp của các nhà báo để chuẩn bị cho bản tin phát thanh được phát mỗi tối trên tàu phục vụ các đại biểu trong đoàn công tác.
Khi màn đêm buông xuống, biển cả chỉ còn lại tiếng sóng vỗ vào mạn tàu và tiếng máy đều đều giữa trùng khơi, đúng 20h loa phát thanh trên tàu lại vang lên.
“Đây là chương trình phát thanh của Đoàn công tác…”, chỉ một câu mở đầu quen thuộc ấy cũng đủ khiến nhiều người đang nằm nghỉ trong khoang bật dậy lắng nghe.
Tổ tuyên truyền họp tổng kết trong ngày cuối cùng của hải trình.
Bản tin kéo dài khoảng 30 phút, điểm lại những hoạt động nổi bật trong ngày, những câu chuyện bên lề hành trình; chia sẻ từ các đại biểu, văn nghệ sĩ, chiến sĩ hải quân và người dân trên đảo. Những nội dung tưởng chừng giản dị ấy lại trở thành sợi dây kết nối rất có ý nghĩa với mọi người trên tàu.
Mỗi bản tin giống như một cuốn nhật ký bằng âm thanh, ghi lại từng khoảnh khắc của chuyến đi để hôm sau, hôm sau nữa và cả nhiều năm sau, những người từng tham gia vẫn có thể nhớ về.
Những người giữ lửa giữa trùng khơi
Ít ai biết rằng, phía sau những bản tin phát thanh đều đặn vang lên mỗi tối trên tàu là rất nhiều công sức thầm lặng của Tổ tuyên truyền.
Ngay trước khi hải trình bắt đầu, các phóng viên, biên tập viên tham gia đoàn công tác đã ngồi lại với nhau để bàn bạc, phân công nhiệm vụ. Theo đó, mỗi tối vào khoảng 20 giờ, một bản tin phát thanh sẽ được thực hiện để chuyển tải tới các đại biểu những hoạt động nổi bật trong ngày và những câu chuyện đáng nhớ trên hành trình và cả những bài thơ, bài viết chia sẻ cảm xúc của các đại biểu trong đoàn.
Các thành viên trong tổ đến từ nhiều cơ quan báo chí khác nhau. Ban ngày, mỗi người một hướng, theo đoàn lên đảo tác nghiệp, ghi chép, phỏng vấn, chụp ảnh. Khi tàu nhổ neo rời đảo và màn đêm buông xuống, mọi người lại bận rộn, chọn lọc thông tin, viết lời dẫn, biên tập nội dung, chuẩn bị nhạc nền và hoàn thiện chương trình.
Không có phòng thu chuyên nghiệp giữa biển khơi, đối với phóng viên chúng tôi, sàn tàu, mũi tàu hay ở hành lang tàu đều được chọn làm nơi để tác nghiệp.
Các phóng viên chia sẻ cho nhau những bức ảnh đẹp trong quá trình tác nghiệp tại đảo.
Ở đó, may mắn, chúng tôi vẫn có thể bắt được sóng điện thoại, gửi nhanh text, bài viết, hay ảnh về tòa soạn để rồi lại tiếp tục dàn dựng cho bản tin tối phát trên tàu. Buồng lái tàu trở thành nơi thực hiện chương trình phát thanh, chiếc bộ đàm của tàu được sử dụng làm micro. Giữa tiếng sóng biển, những người làm báo lại kiêm luôn vai trò phát thanh viên, mang đến cho mọi người những bản tin ngắn gọn nhưng đong đầy cảm xúc.
Những ngày biển lặng, sau giờ tác nghiệp, các phóng viên còn tranh thủ chạy lên boong tàu tìm tín hiệu điện thoại, gửi tin bài, hình ảnh về tòa soạn. Có người vừa hoàn thành bản tin cho báo mình, lại tất bật quay về tổng hợp tư liệu để kịp chuẩn bị cho chương trình phát thanh buổi tối.
Nhưng biển không phải lúc nào cũng êm đềm, có những hôm gió chướng thổi mạnh, sóng lớn liên tục xô vào mạn tàu khiến con tàu chòng chành, say sóng là điều gần như không tránh khỏi. Nhiều người vừa tác nghiệp xong đã mệt lả, có người mặt tái đi vì sóng đánh. Thế nhưng đến giờ phát thanh, mọi người vẫn có mặt đầy đủ. Những câu chuyện của một ngày trên biển vẫn được kể lại bằng tất cả sự nhiệt tình và trách nhiệm của những người làm báo.
Các đại biểu lên thăm nhà giàn DK1/10.
Có lẽ vì vậy mà mỗi tối, khi tiếng phát thanh vang lên giữa biển trời Tây Nam, đó không chỉ đơn thuần là một bản tin. Đó còn là tình cảm, là tâm huyết và là những nỗ lực lặng thầm của những người làm nghề đang cùng nhau lưu giữ ký ức đẹp nhất của chuyến hải trình.
Kỷ niệm khó quên
Tôi được phân công thực hiện bản tin phát thanh vào ngày thứ tư của hành trình. Trước đó suốt ba ngày liền, tôi gần như vật lộn với những cơn say sóng. Có lúc chỉ muốn nằm yên trong khoang tàu để lấy lại sức nhưng khi đến giờ chuẩn bị chương trình, tôi lại cùng anh chị em trong Tổ tuyên truyền ngồi với nhau rà soát nội dung, lựa chọn những câu chuyện đáng nhớ nhất trong ngày để gửi tới các đại biểu.
Buồng lái trở thành một “phòng thu” đặc biệt giữa biển khơi. Trong không gian ấy, tiếng đọc phát thanh vẫn vang lên đều đặn, ấm áp và đầy cảm xúc. Khi ấy, tôi hiểu rằng, những bản tin phát thanh không đơn thuần là việc tổng hợp hoạt động trong ngày. Đó là cách những người làm báo lưu giữ ký ức của hành trình, là sự sẻ chia với những người cùng đi trên chuyến tàu và cũng là tình cảm của đất liền gửi tới những người đang ngày đêm canh giữ biển trời Tổ quốc.
Các phóng viên phỏng vấn người dân tại đảo Hòn Khoai.
Hành trình đến với vùng biển Tây Nam đã cho chúng tôi cơ hội gặp gỡ những người lính đang âm thầm giữ biển. Đó là những chiến sĩ radar trên đỉnh Hòn Khoai giữa cánh rừng nguyên sinh bạt ngàn; những cán bộ, chiến sĩ trên Hòn Chuối, Thổ Chu, Nam Du luôn chắc tay súng nơi đầu sóng hay những người lính nhà giàn DK1/10 kiên cường giữa biển khơi quanh năm gió lớn.
Tôi vẫn nhớ cảm giác lần đầu tiên bước từ xuồng lên nhà giàn DK1/10 trong điều kiện sóng cao, gió mạnh, từng đợt sóng táp vào mặt mỗi thành viên trên xuồng. Nhớ những bàn tay rám nắng, rắn chắc của các chiến sĩ đón từng đại biểu, cẩn thận dìu từng người bước lên những bậc thang của nhà giàn.
Mỗi điểm đến là một câu chuyện, mỗi người lính là một niềm cảm phục, nhưng những câu chuyện về sự hy sinh, cống hiến thầm lặng của các anh khiến chúng tôi hiểu hơn giá trị của hòa bình và càng thêm trân trọng chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Buồng lái trở thành một “phòng thu” đặc biệt của các phóng viên giữa biển khơi.
Có lẽ vì thế mà mỗi tối, khi bản tin phát thanh vang lên giữa biển đêm, trong đó là những câu chuyện được kể lại không chỉ có hoạt động của đoàn công tác, mà còn có hình ảnh của những người lính đảo, những người dân bám biển và tình cảm của hậu phương dành cho biển đảo quê hương.
Hành trình rồi sẽ khép lại. Nhưng tôi tin rằng, trong ký ức của nhiều đại biểu, những bản tin phát thanh giữa biển đêm sẽ còn ở lại rất lâu.