Giải pháp “xanh’ tạo dư địa tăng trưởng bền vững cho ngành giấy

Tiềm năng lớn áp dụng kinh tế tuần hoàn

Ngành giấy và bột giấy đóng vai trò không thể thiếu trong nền kinh tế toàn cầu, phục vụ nhu cầu từ sản xuất bao bì, in ấn, đến các sản phẩm tiêu dùng hàng ngày. 

Tại Việt Nam, trong 10 năm qua, ngành công nghiệp giấy và bột giấy Việt Nam đã có nhiều cơ hội phát triển nhanh, đạt mức tăng trưởng bình quân 2 con số mỗi năm. Tổng sản lượng sản xuất năm 2025 đạt 6,34 triệu tấn.

Dự báo đến năm 2030, tổng công suất giấy và bìa giấy Việt Nam tăng lên khoảng 10,9 triệu tấn. Bên cạnh đó, ngành bao bì giấy được dự báo đạt quy mô 3,5 tỷ USD vào năm 2026, nhờ xu hướng thay thế bao bì nhựa và sự phát triển của thương mại điện tử.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường ngày càng cấp thiết, ngành giấy đang đối mặt với không ít thách thức về sử dụng nguyên liệu, tiêu hao năng lượng và kiểm soát phát thải. Theo đó, các nhà sản xuất buộc phải từng bước giảm phụ thuộc vào bột giấy nguyên chất, tiết kiệm năng lượng, hạn chế hóa chất độc hại, cắt giảm phát thải carbon, đồng thời tối ưu chi phí để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Vì vậy, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu hướng tất yếu đối với ngành giấy trong bối cảnh yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm thiểu tác động đến môi trường ngày càng được đặt ra cấp thiết. Là ngành sử dụng lượng lớn nguyên liệu, nước và năng lượng, ngành giấy có nhiều tiềm năng để áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn thông qua việc tăng cường thu gom, tái chế giấy đã qua sử dụng, tận dụng phụ phẩm trong quá trình sản xuất và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.

Việc phát triển kinh tế tuần hoàn không chỉ góp phần giảm áp lực lên nguồn tài nguyên rừng, hạn chế lượng chất thải phát sinh và giảm phát thải khí nhà kính, mà còn giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra các tiêu chuẩn cao về phát triển bền vững và giảm phát thải carbon, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn được xem là giải pháp quan trọng để ngành giấy phát triển theo hướng xanh, bền vững và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Cao Văn Sơn, Viện trưởng Viện Công nghiệp Giấy và Xenluylô (Bộ Công Thương) khẳng định, phát triển kinh tế tuần hoàn đóng vai trò quan trọng trong ngành giấy vì giúp giảm thiểu khai thác tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Thông qua việc tái chế giấy đã qua sử dụng, ngành giấy có thể tiết kiệm gỗ, nước và năng lượng, đồng thời giảm lượng chất thải rắn và khí thải gây ô nhiễm. "Kinh tế tuần hoàn còn khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, kéo dài vòng đời sản phẩm và tối ưu hóa việc sử dụng nguyên liệu, từ đó giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh" - ông Cao Văn Sơn cho hay. 

Mô hình này sẽ góp phần thúc đẩy phát triển bền vững, cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội về tiêu dùng xanh và trách nhiệm môi trường trong ngành giấy.

"Kinh tế tuần hoàn là giải pháp tất yếu cho ngành giấy nhằm đạt được mục tiêu phát triển xanh và bền vững” - Viện trưởng Viện Công nghiệp Giấy và Xenluylô nói, đồng thời nhận định, ngành giấy có tiềm năng lớn trong việc áp dụng kinh tế tuần hoàn. Các mô hình tái chế giấy thành công trên thế giới minh chứng cho tiềm năng của kinh tế tuần hoàn trong ngành giấy.

Động lực từ đổi mới công nghệ

Theo các chuyên gia, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, ngành giấy cần ưu tiên đầu tư vào công nghệ hiện đại, số hóa quy trình sản xuất và áp dụng hệ thống quản trị theo tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị). Đây là những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả vận hành, vừa đáp ứng yêu cầu của thị trường toàn cầu đang ngày càng ưu tiên tính bền vững và minh bạch trong chuỗi cung ứng.

Việc ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại không chỉ giúp giảm tiêu hao tài nguyên như nước, điện, hóa chất… mà còn tối ưu hóa quy trình xử lý nước thải và chất thải rắn, từ đó giảm đáng kể chi phí vận hành và xử lý môi trường trong dài hạn. Các dây chuyền sản xuất giấy hiện đại từ các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc hay châu Âu sẽ cho phép tái sử dụng nước lên đến 90%, giảm lượng bùn thải và giảm phát thải khí nhà kính.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Văn Hiệp, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Miza Nghi Sơn cho biết, các doanh nghiệp trong ngành giấy, bao gồm cả Miza, đang nỗ lực xanh hóa quy trình sản xuất nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất bền vững. Việc tận dụng nguyên liệu tái chế không chỉ giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng mà còn giúp giảm lượng rác thải, tạo ra một chu trình sản xuất tuần hoàn, bền vững.

Hiện nay, toàn bộ công nghệ áp dụng tại nhà máy của Miza đều là công nghệ tiên tiến, hiện đại đến từ các nhà cung cấp hàng đầu của Đức, Áo, Thụy Điển, Trung Quốc... Nhà máy có tổng mức đầu tư khoảng 1.500 tỷ đồng, trong đó, mức đầu tư cho phần thiết bị khoảng 1.100 tỷ đồng. Công suất giai đoạn 1 của nhà máy đạt 120.000 tấn/năm, sản xuất sản phẩm giấy bao bì, bao gói chất lượng cao cung cấp cho các nhà máy bao bì trong và ngoài nước...

Việc ứng dụng công nghệ hiện đại giúp công ty tiết kiệm năng lượng như tiêu hao điện giảm 10% so với truyền thống. Công nghệ hiện đại cũng cho phép công ty linh hoạt trong việc lựa chọn nguyên liệu. "Chính sách của Miza từ khi vận hành đến nay đó là sử dụng 70-80% nguyên liệu trong nước và công nghệ giúp công ty giải quyết vấn đề này" - ông Lê Văn Hiệp nói. 

Bên cạnh đó, việc đầu tư ứng dụng công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp thiết lập được hệ thống sản xuất, kinh doanh có tính linh hoạt và hiệu quả cao, tối ưu chi phí vận hành, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và giúp lãnh đạo doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác và kịp thời.

Đặc biệt, từ năm 2010 đến nay, Miza đã xây dựng mô hình sản xuất dựa trên tái chế giấy phế liệu (OCC) để tạo ra các sản phẩm giấy công nghiệp như kraftliner, testliner, medium… Mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu chất thải rắn và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt về chi phí và khả năng mở rộng quy mô.

Tại các nhà máy của Miza, ngoài việc áp dụng công nghệ cao, hiện đại, tự động hóa hoàn toàn, còn được thiết kế để không bỏ đi thứ gì. Theo đó, chất thải rắn của quá trình tái chế giấy đạt tỷ lệ tái sử dụng lên đến 95%; với nước thải, 50% lượng nước này được xử lý và đưa quay lại phục vụ sản xuất.

Ước tính, mỗi năm khoảng 200.000 tấn giấy phế liệu được tái chế thành công, tiết kiệm khoảng 5,2 tỷ lít nước so với sản xuất giấy bằng bột nguyên sinh. Từ đó, góp phần cứu sống hơn 3,4 triệu cây xanh trưởng thành hàng năm; tái sử dụng đến 50% lượng nước trong quá trình sản xuất...

Những nỗ lực trong phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn hay quy trình, hệ thống xử lý rác thải ngành giấy của Miza đã được ghi nhận, khi vào tháng 6/2025, công ty đã được vinh danh và trao giải thưởng Top 10 doanh nghiệp ESG Việt Nam xanh 2025. Tiếp đó, tháng 12/2025, Miza được vinh danh ở hạng mục cao nhất Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng năm 2025 cho mô hình kinh tế tuần hoàn ngành giấy. 

Theo ông Lê Văn Hiệp, nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp hiện nay khá lớn. Bởi công nghệ là “chìa khóa” để tạo ra sản phẩm tốt, cạnh tranh trên thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như giành được vị thế cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, việc đầu tư và ứng dụng các công nghệ hiện đại đòi hỏi nguồn vốn lớn cùng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, tạo không ít khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng các cơ chế, chính sách hỗ trợ sẽ sớm được cụ thể hóa và triển khai hiệu quả nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi công nghệ.

Kinh tế tuần hoàn đang được coi là một giải pháp “xanh” cho các ngành công nghiệp, trong đó có ngành giấy, nhằm chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững hơn. Đặc biệt, với khả năng tái chế cao, ngành giấy có thể đóng vai trò tiên phong trong việc thực hiện những thay đổi cần thiết, giúp giảm thiểu tiêu hao tài nguyên, giảm phát thải và bảo vệ môi trường sống.