Tin Khu Vực
EVFTA giúp thủy sản Việt Nam giữ vững vị thế tại thị trường EU
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) đang tiếp tục phát huy hiệu quả đối với ngành thủy sản Việt Nam khi giúp duy trì ổn định xuất khẩu vào một trong những thị trường có yêu cầu khắt khe nhất thế giới. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, dù tốc độ tăng trưởng chưa cao nhưng việc giữ vững quy mô xuất khẩu trên 1 tỷ USD mỗi năm đã cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang tận dụng khá hiệu quả các ưu đãi từ Hiệp định.
Xuất khẩu thuỷ sản sang EU duy trì kim ngạch tỷ USD. Ảnh: TTXVN
Ông Nguyễn Hoài Nam chia sẻ, EVFTA đã mang lại những kết quả tích cực cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Hiện nay, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường Liên minh châu Âu (EU) vẫn duy trì ở mức từ 1,1 - 1,3 tỷ USD mỗi năm, qua đó giữ vững vị thế trong "câu lạc bộ tỷ USD". Mặc dù tốc độ tăng trưởng chưa thực sự cao, song việc duy trì được quy mô kim ngạch này có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, EU liên tục đa dạng hóa nguồn cung và Việt Nam vẫn đang chịu cảnh báo "thẻ vàng" IUU đối với khai thác hải sản.
"Việc giữ được đà tăng trưởng và duy trì kim ngạch xuất khẩu ở mức trên 1 tỷ USD cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng khá hiệu quả các cơ hội từ EVFTA. Đây cũng là minh chứng cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đã chủ động khai thác tốt những ưu đãi mà Hiệp định mang lại trong thời gian qua", ông Nguyễn Hoài Nam nhận định.
Không chỉ mang lại lợi thế về thuế quan, EVFTA còn tạo điều kiện để thủy sản Việt Nam từng bước nâng cao vị thế tại thị trường châu Âu. Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Việt Nam hiện sở hữu hệ thống nhà máy chế biến đạt tiêu chuẩn châu Âu, nhiều cơ sở được cấp mã số xuất khẩu vào EU. Đây là nền tảng quan trọng giúp sản phẩm, đặc biệt là tôm Việt Nam, đi sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các hệ thống siêu thị và các kênh phân phối tại thị trường này.
EU hiện là một trong năm thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là nhà cung cấp thủy sản lớn thứ hai của EU trong khu vực châu Á, chỉ sau Trung Quốc.
Hiện, nhu cầu nhập khẩu thủy sản của EU rất lớn, đạt trên 50 tỷ USD mỗi năm. Chính vì vậy, thủy sản là một trong những nhóm hàng được quan tâm trong quá trình đàm phán EVFTA nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng các cam kết ưu đãi thuế quan, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần tại EU.
Bên cạnh những thuận lợi, ông Nguyễn Hoài Nam cũng chỉ ra rằng, thẻ vàng IUU của EU vẫn chưa được gỡ bỏ, khiến nhóm hải sản khai thác tiếp tục gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp. Ngoài ra, biến động tỷ giá, chi phí logistics tăng trở lại cùng sự cạnh tranh từ các đối thủ như Ấn Độ, Ecuador và Indonesia đang tạo áp lực lớn lên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo ông, EU đã có những nới lỏng nhất định đối với một số rào cản kỹ thuật áp dụng cho thủy sản nuôi trồng của Việt Nam. Đây là cơ hội để các mặt hàng như tôm và cá tra tiếp tục mở rộng thị phần tại thị trường này.
Đồng hành tháo gỡ vướng mắc để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả EVFTA
Để khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do nói chung và EVFTA nói riêng, ông Nguyễn Hoài Nam cho rằng vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước là hết sức quan trọng.
Theo ông, trước hết cần có các cơ quan "gác cổng" để bảo đảm việc thực thi các FTA được thông suốt, đồng thời kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu cũng như các đối tác nhập khẩu trong quá trình thực hiện các cam kết.
Các FTA luôn là cơ chế được ưu tiên khai thác bởi đây là công cụ giúp gia tăng lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường. Ảnh minh họa
"Từ góc độ doanh nghiệp, các FTA luôn là cơ chế được ưu tiên khai thác bởi đây là công cụ giúp gia tăng lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường. Doanh nghiệp sẽ luôn chủ động tận dụng tối đa các ưu đãi mà các hiệp định mang lại", ông Nguyễn Hoài Nam chia sẻ.
Một ví dụ được ông dẫn chứng là việc Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc liên quan đến chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) theo EVFTA trong tháng 6/2026 vừa qua.
Cụ thể, vào tháng 6/2026, có thời điểm cơ quan hải quan EU chưa thống nhất trong cách hiểu về cơ quan cấp C/O của Việt Nam. C/O do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cấp được chấp nhận, trong khi C/O do đơn vị trực thuộc Cục Xuất nhập khẩu tại TP. Hồ Chí Minh cấp, dù hoàn toàn đúng quy định, lại bị hiểu nhầm là không hợp lệ. Điều này khiến một số lô hàng thủy sản xuất khẩu sang EU bị từ chối.
"Rất cảm ơn sự vào cuộc tích cực của Cục Xuất nhập khẩu. Những vướng mắc này đã được kịp thời khơi thông, giúp hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp không bị gián đoạn. Đây là một ví dụ cụ thể cho thấy vai trò rất quan trọng của cơ quan quản lý trong việc đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do", ông Nguyễn Hoài Nam nói.
Đánh giá về vai trò của Bộ Công Thương, ông Nguyễn Hoài Nam cho rằng, trong quá trình triển khai các FTA, trong đó có EVFTA luôn phát sinh những bất cập cần được xử lý kịp thời.
"Tôi đánh giá cao vai trò của Bộ Công Thương trong việc thực hiện chức năng "gác cổng" và thường xuyên đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp. Trong quá trình triển khai các FTA luôn phát sinh những bất cập, nhưng với sự hỗ trợ kịp thời của Bộ Công Thương, nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp", ông nhấn mạnh.
Theo Tổng Thư ký VASEP, việc duy trì hiệu quả thực thi EVFTA, cùng với sự đồng hành của các cơ quan quản lý và nỗ lực tận dụng ưu đãi từ phía doanh nghiệp, sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng giúp thủy sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng sự hiện diện tại thị trường EU trong thời gian tới.