Động lực quan trọng đưa chuyển đổi số bứt tốc

Chi ít nhất 1% ngân sách cho chuyển đổi số

Trong thời gian qua, Việt Nam đã triển khai chuyển đổi số với nhiều luật chuyên ngành như Luật Công nghệ thông tin, Luật Giao dịch điện tử, Luật Dữ liệu, Luật Công nghiệp công nghệ số. Đặc biệt, để có một khuôn khổ pháp lý thống nhất, mang tính hệ thống để định hình quan điểm và định hướng hình thành quốc gia số, Quốc hội đã thông qua Luật Chuyển đổi số, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. 

Chia sẻ tại buổi họp báo thường kỳ mới đây của Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Trần Quốc Tuấn - Trưởng phòng quản lý đầu tư, Cục Chuyển đổi số quốc gia cho biết, trong hệ thống pháp luật hiện hành đã có nhiều luật liên quan đến chuyển đổi số, song các quy định còn mang tính rời rạc.

Luật Chuyển đổi số đóng vai trò kết nối các luật chuyên ngành, bổ sung những nội dung còn thiếu như kinh tế số, xã hội số, hạ tầng cho chuyển đổi số, đồng thời thiết lập cơ chế điều phối ở tầm quốc gia để xử lý các vấn đề vượt ra ngoài phạm vi từng luật riêng lẻ. 

Luật này quy định các nguyên tắc, chính sách về chuyển đổi số; cơ chế điều phối quốc gia về chuyển đổi số; phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong chuyển đổi số.

Đáng chú ý, luật tập trung xử lý 6 nhóm vấn đề lớn. Một là, thiết lập hành lang pháp lý thống nhất cho quốc gia số trên cơ sở kết nối các luật chuyên ngành và bổ sung các nội dung còn thiếu. Hai là xác lập cơ chế phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số ở cấp luật. Ba là, hình thành cấu trúc quản trị quốc gia về chuyển đổi số để bảo đảm điều phối hiệu quả.

Bốn là, luật hóa các nguồn lực cho chuyển đổi số, đặc biệt là nhân lực và tài chính, trong đó quy định tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số. Năm là, quy định cơ chế đánh giá, công khai kết quả chuyển đổi số định kỳ. Sáu là, kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Công nghệ thông tin, bảo đảm tính liên tục của hệ thống pháp luật khi luật này hết hiệu lực.

Luật cũng bổ sung nhiều nội dung mới như hệ thống khái niệm thống nhất về chuyển đổi số; các công cụ điều phối quốc gia gồm chương trình chuyển đổi số quốc gia, kiến trúc tổng thể quốc gia số, khung quản trị dữ liệu, khung năng lực số và bộ chỉ số thống nhất; quy định rõ hoạt động chuyển đổi số và ngân sách cho hoạt động này; nguyên tắc thiết kế hệ thống số theo hướng thông minh, chủ động; cơ chế triển khai các dự án đầu tư hệ thống số chưa có tiền lệ; chính sách hỗ trợ chuyển đổi số cho khu vực nông thôn, vùng khó khăn và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế số nhanh và bền vững.

Đưa chuyển đổi số "phủ sóng"

Tại Thông báo số 4/TB-VPCP kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Diễn đàn quốc gia về phát triển kinh tế số và xã hội số lần thứ 3 nêu rõ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số thời gian qua có sự chuyển biến rõ nét về cả nhận thức, tư duy và hành động, lan tỏa đến "mọi nhà, mọi người" tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Thể chế, cơ chế, chính sách được hoàn thiện. Hạ tầng số đã có bước "đột phá" về năng lực, công nghệ và chất lượng. Phủ sóng 5G gần 59% dân số; Internet vào top 20 thế giới. Kinh tế số tăng trưởng nhanh. Số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng từ 58 nghìn năm 2020 lên khoảng 80 nghìn năm 2025; kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số năm 2025 ước đạt 172 tỷ USD, tăng gấp hơn 1,7 lần so với năm 2020; thương mại điện tử ước đạt 36 tỷ USD năm 2025, tăng 3 lần so với năm 2020, tăng trưởng 22-25%/năm.

Đến cuối năm 2025, ước giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 26 lần GDP với hơn 20,2 tỷ giao dịch/năm. Công tác quản lý thuế, hóa đơn điện tử được triển khai quyết liệt, hiệu quả, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước...

Thủ tướng cũng nêu các nhiệm vụ: Đẩy mạnh chuyển đổi số ở tất cả các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế và thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số bao trùm, nhân văn. Trong đó, về công nghiệp: Đẩy mạnh số hóa và tái cấu trúc các ngành công nghiệp; sớm hình thành các "Tổ hợp công nghiệp kỹ thuật số", "siêu trung tâm dữ liệu" có quy mô lớn, có giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn.

Về dịch vụ, thương mại: Tập trung xây dựng các hệ sinh thái dịch vụ số thông minh, hiện đại; kích cầu tiêu dùng trên môi trường số, phát triển mạnh mẽ thương mại điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt. Phát động, triển khai hiệu quả chương trình "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam trên không gian số".

Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, Bộ Công Thương đã rà soát, ban hành Công văn số 4134/BCT-ĐCK về việc công bố danh mục các bài toán lớn về chuyển đổi số của ngành CôngThương để các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tham gia giải quyết.

Cụ thể gồm: Xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoá chất phục vụ công tác quản lý nhà nước ngành Công Thương; nghiên cứu công nghệ môphỏng trong lĩnh vực hoá chất; hệ thống giám sát, quản lý điều hành thôngminh đối với mặt hàng xăng dầu, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia; hệ thống quản lý giám sát mạng lưới hạ tầng thương mại quốc gia.

Xây dựng và triển khai bản đồ công nghệ, lộ trình đổi mới công nghệ và kế hoạch phát triển công nghệ cho các ngành công nghiệp nền tảng của ngành Công Thương; ứng dụng công nghệ AI và dữ liệu lớn trong quản lý cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng và hoạt động bán hàng đa cấp. "Hiện nay, Bộ CôngThương đang tiếp tục rà soát để bổ sung những nội dung này" - Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho hay. 

Báo cáo về “Định hướng chuyển đổi số ngành Công Thương năm 2026” tại Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương năm 2025, diễn ra vào tháng 12/2025, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương khẳng định, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là nhiệm vụ chiến lược, gắn chặt với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, đồng thời là động lực quan trọng thúc đẩy tái cơ cấu toàn diện ngành Công Thương đến năm 2030.

Theo ông Hoàng Ninh, 3 trụ cột Chính phủ số - kinh tế số - xã hội số sẽ tiếp tục được triển khai nhất quán nhằm bảo đảm hiệu quả thực thi và mở rộng tác động của chuyển đổi số trên phạm vi toàn ngành.

Chuyển đổi số trong công nghiệp - sản xuất thông minh ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, với khoảng 90% doanh nghiệp chế biến, chế tạo đã triển khai một phần giải pháp số; 35% ứng dụng robot và cảm biến trong sản xuất, lắp ráp, đóng gói và giám sát chất lượng sản phẩm hàng hóa... Đồng thời, lĩnh vực năng lượng tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ với việc áp dụng đo đếm thông minh, dữ liệu vận hành thời gian thực, AI dự báo phụ tải, hệ thống EMS trong doanh nghiệp, cùng việc mở rộng các mô hình năng lượng tái tạo...