Dưới những dãy núi trùng điệp của Tuyên Quang, có những thôn, bản mà suốt nhiều năm liền, người dân sống trong cảnh “tối trời” khi màn đêm buông xuống. Không điện lưới quốc gia không chỉ là thiếu một điều kiện sinh hoạt tối thiểu, mà còn kéo theo hàng loạt giới hạn về học tập, sản xuất, tiếp cận thông tin, bảo đảm an ninh trật tự và cả khả năng vận hành của bộ máy chính quyền cơ sở trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được đẩy mạnh…
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), năm 2025, Công ty Điện lực Tuyên Quang đã khảo sát, lập phương án đầu tư và tổ chức triển khai cấp điện cho 24 thôn, bản “lõm điện, lõm sóng” với tổng mức đầu tư hơn 6,2 tỷ đồng.
Ông Trần Văn Bằng - Giám đốc Công ty Điện lực Tuyên Quang cho biết, thực hiện nhiệm vụ EVN, EVNNPC giao, Công ty Điện lực Tuyên Quang phải hoàn thành 24 điểm “lõm điện, lõm sóng”, với hai mục tiêu chính đó là cấp điện phục vụ phát sóng, internet và cấp điện sinh hoạt cho người dân tại các khu vực chưa có điện.
Để đảm bảo tiến độ, trên cơ sở tham mưu, đề xuất với EVNNPC, Công ty Điện lực Tuyên Quang đã thực hiện hai nhóm giải pháp: Thứ nhất, với những khu vực đủ điều kiện triển khai đầu tư, công ty lập phương án đầu tư và tổ chức thi công theo hình thức vừa thiết kế, vừa thi công để rút ngắn thời gian, đảm bảo tiến độ.
Thứ hai, đối với các điểm đặc biệt khó khăn, địa hình phức tạp, không thể triển khai kịp lưới điện trong thời gian ngắn, công ty xin ý kiến chỉ đạo và thực hiện giải pháp lắp đặt máy phát điện dự phòng công suất lớn, đảm bảo điện phục vụ phát sóng, internet và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của người dân.
Với tinh thần triển khai quyết liệt “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm”, hay “vừa chạy, vừa xếp hàng”, vừa thiết kế, vừa mua sắm, vừa thi công, đồng thời đẩy nhanh đấu thầu, chỉ định thầu theo đúng quy định để kịp tiến độ, ông Trần Văn Bằng cho hay: “Chúng tôi không chờ khó khăn tự tháo gỡ mà chủ động phối hợp với các chủ đầu tư vốn địa phương, đôn đốc nhà thầu, thúc tiến độ nghiệm thu, đóng điện, bảo đảm công trình hoàn thành đúng kế hoạch”.
Đến với thôn Ngọc Sơn thuộc xã Bạch Ngọc vào đúng ngày thời tiết mưa phùn, con đường trước đó khô ráo là vậy, chỉ sau một đêm mặt đường trở lên trơn trượt, những hố sâu trên đường theo vệt bánh xe tải chở gỗ càng khiến đi lại của người dân khó khăn hơn.
9h30 sáng, nhóm phóng viên chúng tôi bắt đầu từ trụ sở UBND xã Bạch Ngọc để đến thôn Ngọc Sơn, quãng đường khoảng trên 15km, nhưng có đến 12 km là đường đất. Để lại xe ô tô ở UBND xã, chúng tôi được những người thợ điện chở vào Ngọc Sơn bằng xe máy, trải qua những đoạn đường trơn trượt, bị ngã xe, nhiều đoạn đường phải đi bộ. Theo anh Lê Nhật Tân - Đội Quản lý điện lực khu vực Vị Xuyên - chia sẻ: “Đây là cung đường gian khó nhất tôi từng trải qua trong suốt 19 năm gắn bó với ngành điện. Có thời điểm thi công dự án chúng tôi ở lại bản cả tuần do trời mưa, đường trơn không đi được”.
Sau 1,5 giờ, chúng tôi cũng đến được Ngọc Sơn. Gặp chúng tôi, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Ngọc Sơn Đặng Văn Lưu không giấu được niềm vui và cho biết, người dân đã mong có điện từ rất lâu. Có điện, trước hết là ánh sáng sinh hoạt, kế đó là điều kiện để bà con sử dụng thiết bị điện phục vụ đời sống thuận lợi hơn. Và quan trọng không kém, điện lưới mở ra cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và mang lại niềm tin cho người dân.
Ông Vũ Đức Thắng - Đội phó Đội Quản lý điện lực Vị Xuyên - cho biết, dự án đưa điện lưới quốc gia về hai điểm dân cư Khuổi Dò và Ngọc Sơn (xã Bạch Ngọc) được đầu tư 21km đường dây trung thế 35kV với khoảng 13km tuyến Khuổi Dò và 8km tuyến Ngọc Sơn (rẽ nhánh từ Khuổi Dò), cùng đường dây hạ thế 0,4kV cấp điện đến hộ dân với tổng chiều dài khoảng 4km. Toàn tuyến có khoảng 80-84 vị trí cột, triển khai từ tháng 3/2025 và hoàn thành tháng 10/2025.
“Khó khăn lớn nhất là vận chuyển vật tư, thiết bị và kéo dây qua địa hình dốc cao, khiến máy móc khó tiếp cận, phần lớn phải dựa vào sức người. Có thời điểm, địa phương huy động 60-70 người dân tham gia mở đường tạm, hỗ trợ kéo vật tư, thiết bị phục vụ thi công. Việc vận chuyển chủ yếu bằng xe máy, xe bánh lốp kéo cột, kết hợp tời kéo tại các vị trí dốc cao,... Địa chất chủ yếu là đất sét pha nên khi mưa lũ, sạt lở trong mùa thi công đã làm gián đoạn tiến độ, có thời điểm chúng tôi phải dừng thi công gần nửa tháng để đảm bảo an toàn cho người lao động”- ông Thắng cho hay.
Trở lại xã Bạch Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Quốc Cường cho biết, do địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, xã vẫn còn những thôn đặc biệt khó khăn, trong đó có Ngọc Sơn, Khuổi Dò, Khuổi Vải… nơi chủ yếu đồng bào dân tộc Mông và Dao sinh sống. Riêng tuyến đường từ trung tâm xã vào trung tâm thôn Khuổi Dò hay Ngọc Sơn là khoảng 18km, chủ yếu là đường đất. Giai đoạn 2023-2024, xã mới triển khai được khoảng 3km đường bê tông nông thôn, dự kiến năm 2026 xã sẽ triển khai làm đường giao thông đến 2 thôn này với tổng chiều dài hơn 22km.
Theo đó, tiểu dự án cấp điện cho hai thôn Ngọc Sơn và Khuổi Dò được đầu tư từ nguồn Chương trình mục tiêu quốc gia, với tổng mức hơn 23 tỷ đồng. Đáng mừng hơn, việc hoàn thành đưa điện lưới quốc gia vào sử dụng diễn ra đúng dịp hướng tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng, tết Nguyên đán Bính Ngọ, bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, tạo sự phấn khởi lớn trong Nhân dân, củng cố niềm tin của đồng bào dân tộc thiểu số đối với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước.
Về lâu dài, điện lưới quốc gia cũng là nền tảng để xã Bạch Ngọc thực hiện chủ trương xóa vùng lõm sóng, thúc đẩy chuyển đổi số. Khi có điện, chính quyền xã phối hợp với doanh nghiệp viễn thông như Viettel, MobiPhone khảo sát, triển khai xây dựng các điểm phát sóng, phục vụ mục tiêu xây dựng chính quyền số, xã hội số, công dân số. Kỳ vọng trong năm 2026, người dân tại các thôn khó khăn sẽ tiếp cận đầy đủ dịch vụ hành chính công trực tuyến, từng bước rút ngắn khoảng cách giữa vùng cao và vùng thuận lợi.
Nếu như ở Ngọc Sơn, lực lượng thi công chỉ gặp khó về giao thông, thì ở thôn Nhìa Lũng Phìn, xã Đồng Văn lại là phép thử của sự bền bỉ của nhà thầu và chủ đầu tư trước những “điều kiện thi công không tưởng”.
Theo ông Sùng Lý Nô - Trưởng thôn Nhìa Lũng Phìn cho biết, thôn có 45 hộ, 187 nhân khẩu, trước đây chưa có điện, mọi việc chủ yếu làm thủ công, nặng nhọc. Từ ngày có điện, bà con bắt đầu mua sắm máy xay ngô, máy băm rau, đun nước… giảm nhiều công sức, nhất là với phụ nữ và trẻ em. Có điện, có đèn chiếu sáng, việc đi lại ban đêm thuận lợi và an toàn hơn, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, làm cho thôn bản khang trang hơn.
Theo ông Thắng, khó khăn lớn nhất là địa hình toàn đá, thi công móng cột không thể dùng máy móc hay nổ mìn, buộc phải đào, khoan thủ công hoàn toàn. Vật tư như cột điện, cát, đá phải vận chuyển bằng xe nhỏ, xe kéo hoặc sức người. Nguồn nước phục vụ thi công hạn chế, phải vận chuyển từ nơi khác vào, thậm chí, rào cản ngôn ngữ giữa công nhân thi công và người dân địa phương cũng khiến quá trình phối hợp ban đầu không ít lúng túng.
Tại Nhìa Lũng Phìn, đơn vị đã thi công 1 trạm biến áp, tuyến đường dây hạ thế 0,4 kV dài hơn 2km với khoảng 60 vị trí cột, đồng thời triển khai gần 20 vị trí cột đường dây trung thế 35kV dài khoảng 1,5km. “Khối lượng ấy, nếu đặt ở nơi thuận lợi có thể tính bằng tiến độ, nhưng ở đây phải tính bằng mồ hôi, cơ bắp và sự kiên nhẫn”- ông Thắng nhấn mạnh.
Chia sẻ thêm với phóng viên, ông Dương Mạnh Hùng - Đội phó Đội Quản lý vận hành điện lực Đồng Văn cho biết, thực hiện chỉ đạo của EVNNPC và Công ty Điện lực Tuyên Quang, hướng tới mục tiêu xóa vùng lõm điện chào mừng Đại hội XIV và tết Nguyên đán 2026, đơn vị đã triển khai đồng bộ giải pháp, đưa điện lưới quốc gia đến 100% thôn bản. Đến nay, 11/11 điểm lõm điện trên địa bàn đã được cấp điện, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và tiếp cận thông tin của người dân.
Nhìa Lũng Phìn hôm nay có ánh sáng. Nhưng điều đáng giá hơn là, ánh sáng đó đã “bật” được niềm tin của người dân vào sự quan tâm của Nhà nước và vào một tương lai không còn bị cách biệt bởi địa hình.
Theo ông Giàng Mí Say, chính quyền xã xác định điện không chỉ đáp ứng nhu cầu dân sinh mà còn mở đường cho thông tin, công nghệ số và công tác tuyên truyền của Đảng, Nhà nước đến tận thôn bản. Đồng thời, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin và phục vụ hiệu quả hoạt động chính quyền hai cấp, nhất là giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số.
Không chỉ thắp sáng từng ngôi nhà, chương trình xóa vùng lõm điện ở Tuyên Quang còn cấp điện cho 11 trạm BTS, tạo nền tảng để người dân tiếp cận thông tin, liên lạc và thực hiện thủ tục hành chính công trên môi trường điện tử. Với hơn 1.000 hộ dân được hưởng lợi, ánh sáng điện hôm nay trở thành “cánh cửa” mở ra cơ hội mới cho vùng cao.
