Diễn biến thị trường xe điện biến động ra sao năm 2026?

Khi BYD vượt Tesla và trật tự thị trường xe điện thay đổi

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của ngành công nghiệp xe điện toàn cầu khi Tesla chính thức đánh mất vị trí nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới vào tay BYD của Trung Quốc. Lần đầu tiên, BYD vượt Tesla về doanh số bán xe điện tính theo năm, trong bối cảnh thị trường toàn cầu tiếp tục mở rộng nhưng cấu trúc cạnh tranh ngày càng phân hóa rõ nét hơn giữa các khu vực.

Theo số liệu công bố, doanh số xe điện toàn cầu tăng khoảng 28% trong năm 2025, phản ánh xu hướng điện hóa phương tiện vẫn duy trì đà tăng trưởng bất chấp môi trường kinh tế nhiều biến động. Tuy nhiên, mức tăng này không phân bổ đồng đều.

BYD tận dụng tốt làn sóng mở rộng tại châu Âu và các thị trường ngoài Trung Quốc, trong khi Tesla chịu sức ép ngày càng lớn từ cạnh tranh, chính sách và sự thay đổi trong chiến lược kinh doanh.

Doanh số của Tesla giảm khoảng 8,6% trong năm 2025, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp sụt giảm. Tại Mỹ, thị trường cốt lõi của hãng cũng bị ảnh hưởng từ việc chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định chấm dứt ưu đãi thuế liên bang 7.500 USD cho xe điện từ tháng 9/2025 đã tạo ra cú sốc rõ rệt đối với nhu cầu. Làn sóng mua sắm “chạy ưu đãi” trong quý III/2025 giúp Tesla duy trì giao xe trong ngắn hạn, nhưng sang quý IV/2025, tác động tiêu cực nhanh chóng bộc lộ khi lượng xe giao giảm hơn 15% so với cùng kỳ.

Không chỉ chính sách, Tesla còn phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng quyết liệt từ các hãng xe Trung Quốc và châu Âu.

Tại châu Âu, BYD, Volkswagen, BMW và nhiều thương hiệu khác đang mở rộng danh mục sản phẩm, từ xe phổ thông đến cao cấp, với mức giá và cấu hình linh hoạt hơn. Trong khi đó, Tesla vẫn phụ thuộc lớn vào Model 3 và Model Y, hai mẫu xe từng tạo lợi thế vượt trội nhưng nay đã bước vào giai đoạn cạnh tranh gay gắt về giá và công nghệ.

Việc Tesla tung ra các phiên bản tiêu chuẩn giá thấp hơn của Model 3 và Model Y vào cuối năm 2025 cho thấy nỗ lực bảo vệ sản lượng và thị phần. Tuy nhiên, động thái này cũng làm dấy lên lo ngại về biên lợi nhuận và cho thấy hãng chưa sẵn sàng tung ra một mẫu xe điện phổ thông hoàn toàn mới như kỳ vọng của thị trường.

Ở chiều ngược lại, BYD ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ ngoài Trung Quốc, với doanh số quốc tế đạt khoảng 1 triệu xe trong năm 2025, tăng 150% so với năm trước. Lợi thế chuỗi cung ứng, khả năng kiểm soát chi phí pin và danh mục sản phẩm rộng giúp BYD mở rộng nhanh tại châu Âu, Đông Nam Á và Mỹ Latinh, qua đó củng cố vị thế trong cuộc đua toàn cầu.

Thị trường xe điện năm 2026 tăng trưởng tiếp diễn nhưng cạnh tranh 

Bước sang năm 2026, thị trường xe điện toàn cầu được dự báo vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng, song tốc độ và động lực sẽ có sự phân hóa rõ ràng hơn. Thay vì tăng trưởng “nóng” dựa trên ưu đãi và kỳ vọng chính sách như giai đoạn trước, thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc, nơi năng lực cạnh tranh về giá, công nghệ và quy mô sản xuất trở thành yếu tố quyết định.

Tại Mỹ, việc ưu đãi thuế xe điện đã kết thúc khiến thị trường phải tự điều chỉnh về mặt cung - cầu. Tỷ lệ xe điện trong tổng doanh số bán lẻ đã giảm trong quý IV/2025, trong khi giá giao dịch trung bình tăng mạnh, phản ánh chi phí đầu vào cao và áp lực lạm phát. Năm 2026, nhu cầu xe điện tại Mỹ nhiều khả năng tăng chậm hơn, tập trung vào nhóm khách hàng có thu nhập cao và các doanh nghiệp, trong khi phân khúc phổ thông sẽ chịu cạnh tranh gay gắt về giá.

Ở châu Âu, dù các chính sách giảm phát thải vẫn là động lực dài hạn, người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với giá bán và chi phí sở hữu; tạo điều kiện cho các hãng xe Trung Quốc, trong đó có BYD, tiếp tục mở rộng thị phần nếu vượt qua được các rào cản thương mại và quy định kỹ thuật. Các hãng châu Âu truyền thống như Volkswagen hay BMW cũng đẩy mạnh điện hóa để bảo vệ “sân nhà”, khiến mức độ cạnh tranh trong khu vực này được dự báo sẽ khốc liệt nhất toàn cầu.

Đối với Tesla, năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề. Một mặt, mảng kinh doanh xe điện cốt lõi cần được củng cố thông qua cải tiến sản phẩm, kiểm soát chi phí và mở rộng các lựa chọn giá thấp. Mặt khác, chiến lược dài hạn của công ty đang dần dịch chuyển sang các lĩnh vực mới như robotaxi, robot hình người và trí tuệ nhân tạo vật lý; giúp Tesla duy trì sức hút với nhà đầu tư, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về mức độ ưu tiên dành cho hoạt động sản xuất ô tô truyền thống trong ngắn hạn.

Theo các chuyên gia, các doanh nghiệp xe điện toàn cầu năm 2026 sẽ phải thích nghi với ba xu hướng chính. Thứ nhất là cạnh tranh giá ngày càng gay gắt khi công suất sản xuất tăng nhanh hơn nhu cầu tại một số thị trường. Thứ hai là cuộc đua công nghệ tập trung vào pin, phần mềm và khả năng tích hợp hệ sinh thái. Thứ ba là sự tái định hình chuỗi cung ứng, trong đó yếu tố địa chính trị và chính sách thương mại tiếp tục ảnh hưởng đến chiến lược mở rộng của các hãng xe.

Việc Tesla mất ngôi vương vào tay BYD không chỉ là sự thay đổi về thứ hạng doanh số, mà còn phản ánh giai đoạn chuyển mình của toàn ngành xe điện. Năm 2026 được kỳ vọng sẽ là năm tăng trưởng có chọn lọc, nơi các doanh nghiệp không chỉ chạy theo sản lượng, mà phải chứng minh năng lực cạnh tranh bền vững trong một thị trường đã trưởng thành hơn và khắt khe hơn.