Địa phương hiến kế phát triển logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh

Ngày 24/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Công Thương đã tổ chức Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực với chủ đề "Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu – Cơ hội mới cho logistics Việt Nam". Sự kiện là diễn đàn đối thoại giữa các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế nhằm trao đổi về xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chia sẻ kinh nghiệm phát triển logistics và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của logistics Việt Nam trong giai đoạn mới.

Tăng cường liên kết vùng

Tại diễn đàn, các tham luận tại đã mang đến góc nhìn đa chiều từ các cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và đối tác quốc tế về xu hướng phát triển logistics trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh đã chia sẻ những định hướng của thành phố trong việc phát triển hệ thống logistics hiện đại gắn với vai trò trung tâm kinh tế, thương mại và cửa ngõ giao thương của khu vực phía Nam.

Nhấn mạnh tính liên vùng của logistics, ông Nguyễn Lộc Hà khẳng định, đây là lĩnh vực không một địa phương nào có thể phát triển riêng lẻ. Do đó, bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, đầu tư và khai thác hiệu quả các hành lang vận tải, trung tâm logistics và đầu mối giao thông chiến lược và tăng cường chia sẻ dữ liệu.

Ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đã trình bày định hướng phát triển logistics gắn với Hành lang Kinh tế Đông – Tây, phát huy vai trò cửa ngõ kết nối với các nước Tiểu vùng Mekong mở rộng. Thế giới đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ chuỗi cung ứng toàn cầu. Thực tiễn từ Rotterdam, Singapore hay Dubai cho thấy, trước khi trở thành trung tâm tài chính hay công nghiệp, họ đều bắt đầu bằng việc xây dựng thành công các trung tâm logistics hiện đại. Do đó, logistics không chỉ là dịch vụ hỗ trợ vận tải mà là nền tảng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trên bản đồ địa kinh tế khu vực, Quảng Trị là điểm hội tụ giữa hai hành lang kinh tế quan trọng là: Đông Tây (EWEC) và trục hành lang Bắc – Nam, là cửa ngõ ngắn nhất kết nối không gian nội lục Tiểu vùng Mê Kông mở rộng ra Biển Đông. Đó là lợi thế để Quảng Trị tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Thực hiện ý tưởng: Quảng Trị - Trung tâm logistics và cửa ngõ giao thương quốc tế, địa phương đã xác định tầm nhìn chiến lược “Vươn Đông - Toả Tây”, với tư duy phát triển dựa trên 4 trụ cột: Hạ tầng tạo ra dòng lưu chuyển; logistics tạo ra dòng thương mại; công nghiệp tạo ra chuỗi giá trị; thể chế tạo ra dòng vốn đầu tư.

Theo ông Lê Đức Tiến, khi 4 dòng chảy này hội tụ trong một hệ sinh thái thống nhất, Quảng Trị sẽ chuyển hóa mạng lưới giao thông đường sắt - đường bộ, 2 cảng biển, 2 sân bay, 3 cửa khẩu quốc tế, quỹ đất rộng lớn hàng chục ngàn héc-ta thành động lực tăng trưởng mới, đưa hàng hóa không chỉ đi qua mà được lưu kho, trung chuyển, chế biến và tạo ra giá trị gia tăng cao trên các khu FTZ và khu kinh tế ven biển – nơi có các cơ chế vượt trội.

Để nơi "dòng chảy hàng hóa đi qua" thực sự trở thành "trung tâm tạo giá trị", lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đề nghị Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương, các hiệp hội doanh nghiệp hỗ trợ và đồng hành cùng địa phương 5 đề xuất, kiến nghị chiến lược:

Thứ nhất, hoàn thiện hạ tầng chiến lược với ưu tiên đầu tư đồng bộ các tuyến đường bộ cao tốc, đường sắt liên vận Mỹ Thủy – Savannakhet và hạ tầng kết nối đa phương thức.

Thứ hai, uỷ quyền cơ chế đột phá: Cho phép Quảng Trị nghiên cứu, triển khai Đề án Khu kinh tế mở Biển Đông với thể chế vượt trội, đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Thứ ba, tăng tốc dự án trọng điểm: Đẩy nhanh tiến độ Khu thương mại tự do (FTZ) gắn với Cảng Mỹ Thủy, Sân bay cấp 4E Cargo City và Mô hình thương mại xuyên biên giới Lao Bảo – Densavan.

Thứ tư, thúc đẩy liên kết vùng: Kết nối chuỗi cung ứng giữa Quảng Trị với các tỉnh Bắc Trung Bộ, Lào, Thái Lan và các nước khu vực Tiểu vùng Mê Kông mở rộng.

Thứ năm, đổi mới thể chế và chuyển đổi số: Hỗ trợ thí điểm chính sách (Sandbox), số hóa vận đơn (e-B/L), phát triển hạ tầng chuỗi cung ứng số, trục dữ liệu logistics xuyên suốt các hành lang và đào tạo nhân lực chuyên nghiệp tiêu chuẩn thế giới.

Nâng cao năng lực cạnh tranh từ các trung tâm logistics

Tại diễn đàn, ông Phạm Tuấn Hải, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hải Phòng đã nhấn mạnh định hướng xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm logistics và cảng biển quốc tế của khu vực phía Bắc, phát triển đồng bộ hệ thống cảng biển, trung tâm logistics và hạ tầng kết nối nhằm nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Theo đó, để hiện thực hoá mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trung tâm dịch vụ logistics tầm cỡ quốc tế, Sở Công Thương TP. Hải Phòng đề xuất một số giải pháp trọng tâm.

Một là, tiếp tục tập trung nguồn lực đầu tư các dự án trọng điểm nhằm hoàn thiện hạ tầng logistics và tăng hiệu quả kết nối vận tải đa phương thức bằng cả 5 loại hình giao thông; phối hợp kiến nghị thúc đẩy dự án giao thông qua trọng; đầu tư mở rộng cảng hàng không, sân bay, cảng thủy nội địa để phát huy lợi thế tự nhiên, đẩy mạnh phát triển vận tải thủy, giảm chi phí vận tải.

Hai là, tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp vận tải biển/cảng biển hàng đầu trên thế giới để tăng tần suất các tuyến tàu container trực tiếp đi châu Âu và châu Mỹ; mở rộng các tuyến tàu container trực tiếp xuyên lục địa, đưa Hải Phòng trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Xúc tiến, kêu gọi các tập đoàn cảng biển, logistics lớn cả trong và ngoài nước trên thế giới đến đặt trụ sở hoặc liên kết đầu tư phát triển các trung tâm logistics, cảng biển đã được quy hoạch. Tăng cường kết nối giữa các nhà sản xuất, xuất nhập khẩu và cung cấp dịch vụ logistics.

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, xây dựng mô hình cảng biển số - logistics số, nền tảng logistics liên ngành, ứng dụng AI, IoT, tự động hóa và dữ liệu lớn trong quản lý. Đồng thời, phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối giữa cảng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước; triển khai mạnh mẽ chiến lược chuyển đổi xanh, phát triển mô hình cảng xanh, logistics xanh và hạ tầng năng lượng sạch, góp phần giảm phát thải, bảo vệ môi trường biển.

Bốn là, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo hướng quốc tế hóa, gắn đào tạo với thực tiễn quản trị cảng biển, logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu; thu hút chuyên gia trong nước và quốc tế, hình thành cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia hàng hải – logistics có năng lực dẫn dắt.

Năm là, tập trung xây dựng Khu thương mại tự do có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, áp dụng cơ chế ưu đãi đặc biệt, tạo môi trường đầu tư vượt trội để thu hút các tập đoàn lớn, có năng lực trên thế giới tới thành phố đầu tư, phát triển dịch vụ logistics hiện đại. Đồng thời, tại đây, thành phố hướng tới hình thành các khu phức hợp tích hợp dịch vụ logistics, hệ sinh thái phục vụ trung tâm logistics, trung tâm tài chính, ngân hàng và nghiên cứu phát triển (R&D), tạo giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sáu là, phối hợp xây dựng và triển khai cơ chế liên kết vùng hiệu quả, bao gồm hệ thống thông tin dùng chung và cơ chế chia sẻ lợi ích tài chính nhằm huy động nguồn lực đầu tư cho các dự án hạ tầng liên tỉnh, bảo đảm tổ chức không gian hợp lý, hiệu quả, thống nhất, liên kết nội vùng, liên vùng, khu vực và quốc tế, trong đó chú trọng việc kết nối các hành lang kinh tế trong nước với các hành lang kinh tế của khu vực và quốc tế.

Đại diện Sở Công Thương Hải Phòng cũng cam kết, sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối, đồng hành cùng các doanh nghiệp, phối hợp chặt chẽ với các ban ngành để hiện thực hóa mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành một mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng logistics toàn cầu.

Tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng khẳng định, Bộ Công Thương luôn mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hợp tác và những ý kiến đóng góp thiết thực từ các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế để cùng xây dựng ngành logistics Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.