Dệt may Việt Nam: Bài toán thị trường và chuỗi cung ứng

Biến động thị trường, yêu cầu về xuất xứ và áp lực đơn hàng đặt ra yêu cầu với doanh nghiệp dệt may trong đa dạng hóa thị trường, chủ động nguồn cung và nâng cao năng lực.

Trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế ngành Công nghiệp Dệt và May tại Việt Nam 2026 (VTG 2026), ngày 15/10, tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn, TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Tọa đàm “Xây dựng chuỗi cung ứng dệt may bền vững trong bối cảnh biến động địa chính trị và thuế quan”. Sự kiện do Hiệp hội Dệt may Thêu đan TP. Hồ Chí Minh và Trung tâm Hội nhập Quốc tế TP. Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức.

Quang cảnh sự kiện.

Quang cảnh sự kiện.

Nhiều áp lực và tiêu chí tuân thủ

Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia hội nhập kinh tế quốc tế, những biến động địa chính trị, chính sách thuế quan, lãi suất và tỷ giá quốc tế đang tạo thêm sức ép đối với ngành dệt may Việt Nam. Các yếu tố này có thể làm tăng chi phí nguyên liệu, vận tải, tài chính, đồng thời gây áp lực lên giá bán và biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng chú trọng yêu cầu về xuất xứ, môi trường, lao động và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

“Trước bối cảnh này, doanh nghiệp cần đa dạng hóa khách hàng, thị trường xuất khẩu, đồng thời kiểm soát chặt hàng tồn kho, công nợ và dòng tiền. Bên cạnh duy trì các thị trường chủ lực như Mỹ, EU, ngành cần mở rộng cơ hội tại Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN”, TS. Điền chia sẻ.

Cùng với đó, từng bước chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng, giá thành sang nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Việc phát triển sản phẩm có giá trị cao, tăng cường tự động hóa và chủ động nguồn nguyên phụ liệu cũng là những giải pháp được đặt ra nhằm nâng cao sức chống chịu trước biến động thị trường.

Dây chuyền thêu kỹ thuật số với công nghệ hiện đại.

Dây chuyền thêu kỹ thuật số với công nghệ hiện đại.

Bên cạnh đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động nguồn nguyên phụ liệu, xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt cũng là yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp dệt may trong bối cảnh hiện nay.

Bà Nguyễn Thị Thúy, chuyên gia về dịch vụ chuỗi cung ứng của Tập đoàn SGS Việt Nam nhấn mạnh, doanh nghiệp cần xây dựng mạng lưới cung ứng linh hoạt, ưu tiên nguồn nguyên liệu trong nước khi phù hợp, đồng thời tận dụng các Hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP và RCEP để đáp ứng quy tắc xuất xứ theo từng thị trường.

Theo bà Thúy, việc lựa chọn nhà cung cấp cần gắn với đánh giá chất lượng, khả năng truy xuất nguyên liệu và mức độ đáp ứng các yêu cầu về môi trường, trách nhiệm xã hội. Doanh nghiệp cũng cần chuẩn hóa dữ liệu, hồ sơ sản xuất và nguồn gốc nguyên liệu để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các nhà mua hàng quốc tế.

Ưu tiên đơn hàng, từng bước đổi mới công nghệ

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thêu đan TP. Hồ Chí Minh cho biết, doanh nghiệp dệt may đang ưu tiên tìm kiếm đơn hàng, duy trì việc làm và thu nhập cho người lao động, đồng thời từng bước đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thêu đan TP. Hồ Chí Minh.

Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thêu đan TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Hồng, trong 9 tháng qua, dù đối mặt nhiều khó khăn, doanh nghiệp dệt may trong nước đã nỗ lực duy trì ổn định sản xuất, đạt kim ngạch xuất khẩu trên 35 tỷ USD, tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, thị trường xuất khẩu biến động liên tục, trong khi yêu cầu về chất lượng, mẫu mã ngày càng cao, quy mô đơn hàng có xu hướng nhỏ và phức tạp hơn. Doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm khách hàng, đơn hàng nhỏ lẻ, đồng thời tìm kiếm thị trường ngách để bù đắp sự biến động tại các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông.

“Hiện nay, các doanh nghiệp chưa quan tâm nhiều đến lợi nhuận mà ưu tiên hàng đầu là làm sao có đơn hàng, có việc làm cho người lao động và bảo đảm thu nhập để người lao động gắn bó với doanh nghiệp”, ông Hồng chia sẻ.

Các doanh nghiệp sản xuất đang nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về chất lượng, tốc độ của đơn hàng.

Các doanh nghiệp sản xuất đang nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về chất lượng, tốc độ của đơn hàng.

Cũng theo ông Hồng, ngành dệt may sử dụng nhiều lao động nên việc duy trì việc làm, chăm lo đời sống và giữ chân công nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp có đủ nhân lực nắm bắt cơ hội khi thị trường phục hồi.

Về đổi mới công nghệ, doanh nghiệp đang từng bước cải tiến quản lý, đầu tư thiết bị tự động hóa, tiếp cận công nghệ xanh và chuyển đổi số. Tuy nhiên, do chi phí đầu tư không nhỏ, trong khi thị trường chưa ổn định, việc đổi mới cần phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu sản xuất. “Trước mắt, kết nối thị trường, bảo đảm đơn hàng vẫn là ưu tiên hàng đầu”, ông Hồng nói.

Bên cạnh đó, nguồn cung nguyên phụ liệu tiếp tục là vấn đề cần quan tâm. Ông Hồng cho rằng đầu tư sản xuất nguyên phụ liệu trong nước còn chậm, và cần có chính sách hỗ trợ phù hợp để thu hút đầu tư, phát triển nguồn cung. Khi chủ động hơn về nguyên phụ liệu, doanh nghiệp dệt may sẽ thuận lợi hơn trong sản xuất và xuất khẩu.

Có thể thấy, doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang phải đồng thời giải quyết nhiều bài toán, từ tìm kiếm đơn hàng, đa dạng hóa thị trường, bảo đảm nguồn nguyên phụ liệu đến đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao. Sự chủ động và linh hoạt trong điều hành, sản xuất và tổ chức chuỗi cung ứng là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp thích ứng với tình hình mới.

Thừa Ngọc

Có thể bạn quan tâm