Đà Nẵng: Kinh tế tuần hoàn từ rác thải tại chợ

Biến rác thành sản phẩm thương mại

Chợ Quán Hộ là một trong những chợ dân sinh lớn trên địa bàn phường Thanh Khê (TP. Đà Nẵng). Chợ có khoảng 150 tiểu thương kinh doanh mặt hàng thực phẩm tươi sống, rau, củ, quả. Mỗi ngày, lượng rác phát sinh tại chợ khoảng 2,7 m3. Trong đó, phần lớn là rác thải hữu cơ từ rau, củ, quả, thực phẩm tươi sống và các phụ phẩm trong quá trình kinh doanh.

Trước đây, rác sẽ được thu gom, tập kết và đưa về bãi rác thành phố (bãi rác Khánh Sơn) để chôn lấp. Trong số này, có cả rác hữu cơ và rác vô cơ.

Tuy nhiên, từ tháng 4/2026, toàn bộ rác hữu cơ đã được phân loại và xử lý ngay tại chỗ, trở thành đầu vào cho sản xuất nông nghiệp.

Ông Trương Tử Long, Giám đốc Công ty CP Năng lượng sạch Hải Vân, đơn vị thí điểm mô hình xử lý rác tại chợ Quán Hộ cho biết, các loại rác hữu cơ sau khi bị thải bỏ trong quá trình mua bán tại chợ sẽ có người đi thu gom 2 lần/ngày, đưa về ki-ốt xử lý rác ngay tại chợ.

“Rác hữu cơ sẽ được nghiền nhỏ và xử lý sinh học. Sau khi ủ vi sinh, sẽ tạo thành nguồn thức ăn cho sâu canxi. Thành phẩm là sâu canxi sau khi thu hoạch sẽ cung cấp cho các đơn vị làm thức ăn chăn nuôi; phân sâu canxi cũng được sử dụng làm phân bón hữu cơ. Toàn bộ quy trình khép kín chuyển hóa rác thành sản phẩm thương mại, đầu vào cho chuỗi sản xuất khác”, ông Long nói.

Theo ông Long, hiện nay, đầu ra cho sâu canxi và phân bón hữu cơ rất lớn. Hiện, đơn vị đang nỗ lực để thử nghiệm thêm các loại vi sinh, tăng hiệu quả xử lý rác, nhất là hướng đến khắc phục triệt để mùi hôi trong quá trình xử lý rác.

Thay đổi nhận thức của tiểu thương về tiêu dùng bền vững

Mô hình xử lý rác hữu cơ tại chợ Quán Hộ không chỉ góp phần giảm áp lực thu gom rác, mà ý nghĩa lớn hơn đó là đã dần hình thành thói quen phân loại rác cũng như thay đổi nhận thức của tiểu thương tại chợ về tiêu dùng bền vững.

Đã kinh doanh tại chợ hơn 10 năm, mỗi ngày, quầy hàng của tiểu thương Lê Thị Gái (hàng rau, củ chợ Quán Hộ) thải ra hàng chục kg rác hữu cơ. “Trước đây, tất cả các loại rác đều bỏ chung rồi họ đến đưa đi bãi rác. Nhưng một năm nay, chúng tôi đã được tuyên truyền, hướng dẫn để phân loại rác. Các hành động này cũng không mất thời gian, lại bảo vệ môi trường nên tiểu thương chúng tôi hoàn toàn ủng hộ.”

Đang phân loại từng mớ gốc rau muống, gốc cải, vỏ dứa… ra khỏi các bao nilon, ống hút, và bỏ vào thùng chứa rác hữu cơ, tiểu thương Nguyễn Thị Liên (tiểu thương hàng rau hành chợ Quán Hộ) vui vẻ chia sẻ: “Ban Quản lý chợ rất quan tâm, tuyên truyền cho tiểu thương phân loại rác. Như bao nilon, chai lọ thì bỏ riêng, còn rau, củ, quả hỏng hay thải ra sau khi bán hàng thì bỏ vào thùng rác hữu cơ. Chúng tôi cũng được hướng dẫn và đặt các vật dụng để thuận tiện phân loại rác. Phân loại thế này sẽ làm môi trường chợ sạch sẽ, khách đến chợ cũng hài lòng hơn”.

Gắn bó với chợ Quán Hộ đã gần 20 năm, ông Hồ Kháng, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ Quán Hộ luôn trăn trở tìm các giải pháp để xây dựng chợ văn minh thương mại, nhất là trong bối cảnh hiện tại, khi chợ truyền thống đang bị lép vế trong cuộc đua với thương mại điện tử và các mô hình bán lẻ hiện đại.

Từ sự nỗ lực của Tổ quản lý, chợ Quán Hộ đã được chọn để thí điểm mô hình sản xuất phân compost từ rác hữu cơ và hiện tại là mô hình xử lý rác hữu cơ ngay tại chợ. “Môi trường luôn là yếu tố được lãnh đạo phường Thanh Khê đặc biệt quan tâm tại các chợ dân sinh. Tổ quản lý chợ cũng tích cực, thường xuyên tìm kiếm các giải pháp để xây dựng chợ xanh - sạch - đẹp trong mắt người tiêu dùng”, ông Kháng chia sẻ. Từ những hoạt động của các dự án này, nhận thức của tiểu thương về tiêu dùng bền vững được nâng cao, việc xử lý rác hữu cơ cũng bước đầu mang lại hiệu quả. “Việc xử lý rác hữu cơ tại chợ tạo cho tiểu thương thói quen tốt là phân loại rác ngay trong quá trình mua bán. Chúng tôi kỳ vọng mô hình xử lý rác hữu cơ tại chợ sẽ thành công, góp phần giảm áp lực cho việc thu gom. Xử lý triệt để được vấn đề rác sau khi phân loại sẽ xử lý ra sao, thay vì chỉ chôn lấp”, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ Quán Hộ Hồ Kháng nói.

Nỗ lực giảm áp lực rác thải, hướng tới tiêu dùng bền vững

Bà Lê Thị Thanh Huyên, Phó Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Thanh Khê cho hay, trên địa bàn phường hiện có 9 chợ dân sinh. Trong thời gian qua, phường Thanh Khê đã triển khai nhiều hoạt động nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân, tiểu thương trong công tác bảo vệ môi trường như: Thí điểm thực hiện mô hình “Tái chế chất thải thực phẩm làm phân compost” tại chợ Quán Hộ, triển khai mô hình “Chợ dân sinh giảm thiểu rác thải nhựa”, tuyên truyền phân loại rác tại nguồn, vận động hạn chế sử dụng túi ni lông và sản phẩm nhựa dùng một lần; Thực hiện tuyên truyền, vận động người dân mang giỏ đi chợ, đồng thời tiến hành trợ giá túi ni lông phân hủy sinh học cho các tiểu thương trên địa bàn…

“Việc lựa chọn chợ Quán Hộ để triển khai thí điểm mô hình xử lý rác thải hữu cơ tại chỗ nhằm tìm kiếm giải pháp xử lý hiệu quả lượng rác hữu cơ phát sinh hằng ngày, giảm mùi hôi, nước rỉ rác và chi phí thu gom, vận chuyển, xử lý”, bà Huyên thông tin và nói thêm: “Thông qua mô hình này, phường Thanh Khê kỳ vọng sẽ giảm lượng rác phải vận chuyển đến khu xử lý tập trung, tiết kiệm chi phí, cải thiện vệ sinh môi trường, xây dựng hình ảnh “Chợ xanh - sạch - văn minh”. Đồng thời, đánh giá hiệu quả để nghiên cứu nhân rộng tại các chợ dân sinh khác trên địa bàn trong thời gian tới”.

Đại diện phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Thanh Khê cho biết thêm, trong thời gian tới, phường sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững; khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, tăng cường phân loại chất thải tại nguồn và nhân rộng các mô hình giảm thiểu, tái chế, tái sử dụng chất thải hiệu quả. “Phường sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp nghiên cứu và triển khai các giải pháp kinh tế tuần hoàn phù hợp, góp phần xây dựng môi trường sống xanh, sạch, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thực hiện mục tiêu xây dựng “Thanh Khê - phường Môi trường””, bà Huyên nhấn mạnh.

TP. Đà Nẵng đang kiên trì mục tiêu trở thành "Thành phố môi trường". Những mô hình tiên phong như mô hình xử lý rác hữu cơ tại chợ Quán Hộ không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu này mà còn thúc đẩy thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030.

Mô hình thí điểm xử lý rác hữu cơ tại chỗ ở chợ Quán Hộ (TP. Đà Nẵng) giúp chuyển hóa hàng tram kg rác hữu cơ mỗi ngày thành sâu canxi và phân bón thương mại. Quy trình khép kín này không chỉ giảm áp lực thu gom, chi phí vận chuyển và ô nhiễm môi trường, mà còn thay đổi tích cực nhận thức phân loại rác của tiểu thương, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tiêu dùng bền vững chợ Quán Hộ nói riêng và rộng hơn là tại các chợ dân sinh trên địa bàn TP. Đà Nẵng.