Công nghệ ‘mở đường’ cho dệt may Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu

Đổi mới công nghệ là yêu cầu sống còn

Năm 2025 đánh dấu sự phục hồi ấn tượng của ngành dệt may với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024. Xuất siêu đạt khoảng 21 tỷ USD, khẳng định vai trò trụ cột trong cán cân thương mại quốc gia.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, ở góc độ công nghệ, thách thức của ngành dệt may Việt Nam khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu càng rõ nét. Phần lớn doanh nghiệp vẫn ở mức tự động hóa cục bộ, thiếu hệ thống quản trị số tích hợp dẫn đến dữ liệu rời rạc, phản ứng chậm trước biến động đơn hàng. Năng suất lao động vì vậy còn thấp so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

Việc đầu tư robot hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), dây chuyền thông minh đòi hỏi vốn lớn, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa hạn chế về tài chính và nhân lực công nghệ cao.

Chia sẻ tại hội nghị "Ngành dệt may và chuỗi cung ứng" do Ngân hàng Á Châu (ACB) tổ chức hồi tháng 10/2025, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho biết, việc đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng các công nghệ mới đang là yếu tố sống còn thúc đẩy sự phát triển của ngành dệt may Việt Nam. Hiện nay, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh áp dụng công nghệ, AI để tiết kiệm chi phí nhân lực và nâng cao năng suất.

Ở góc độ doanh nghiệp, trao đổi với báo chí, ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam cho rằng, để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung 10% của đất nước, thặng dư xuất khẩu ngành dệt may cần đạt trên 24 tỷ USD vào năm 2026. “Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành dệt may cần thực hiện nhiều nhóm giải pháp. Trong đó, có việc chuyển đổi mô hình theo hưởng tự động hóa, tăng năng suất lao động. Các công nghệ mới cần được ứng dụng một cách triệt để”, ông Lê Tiến Trường cho hay.

Chuyển đổi số toàn diện

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Đồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Hà Nội cũng cho rằng, để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của đất nước, ngành dệt may được xác định là một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng.

Ngành dệt may cần triển khai chuyển đổi số toàn diện trên toàn bộ chuỗi giá trị từ sợi - dệt - nhuộm may - logistics - xuất khẩu. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp mới dùng ở mức tự động hóa cục bộ, thiếu kết nối dữ liệu xuyên suốt.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp quy mô lớn có thể triển khai số hóa dữ liệu và phân tích bằng công nghệ Big Data để dự báo chính xác hơn nhu cầu từ các thị trường trọng điểm, qua đó giảm tồn kho, rút ngắn vòng quay vốn và tiết kiệm chi phí vận hành.

Đột phá về tự động hóa và robot hóa trong khâu may là yêu cầu cấp thiết. Việc đầu tư dây chuyền may treo tự động, máy may lập trình, ứng dụng AI để nhận diện lỗi vải, giúp tăng năng suất.

“Một trụ cột không thể thiếu là công nghệ dệt - nhuộm xanh. Các thị trường xuất khẩu lớn đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon. Nếu không chuyển đổi, doanh nghiệp Việt Nam có nguy cơ mất đơn hàng. Do đó, ngành cần đầu tư công nghệ nhuộm tiết kiệm nước, tái sử dụng nước sản xuất, ứng dụng năng lượng tái tạo và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn quốc tế”, ông Nguyễn Văn Đồng nhấn mạnh.

Trong Quyết định số 1643/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2035, Chính phủ giao Bộ Công Thương hàng năm bố trí nguồn kinh phi khuyến công quốc gia hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp dệt may, da giày trong đào tạo nghề, ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến vào sản xuất.