Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Ngày 22 tháng 1 năm 2019, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 30-CT/TW về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và nâng cao trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Chỉ thị số 30 là một dấu mốc quan trọng, thể hiện rõ chủ trương nhất quán và định hướng chiến lược của Đảng trong việc xây dựng và hoàn thiện cơ chế bảo vệ người tiêu dùng. Đồng thời, khẳng định vai trò trung tâm, chủ động của Đảng trong chỉ đạo, giám sát và triển khai thực hiện nhiệm vụ này trong toàn hệ thống chính trị.
Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW hệ thống chính sách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từng bước hoàn thiện
Để cụ thể hóa Chỉ thị số 30, ngày 26 tháng 5 năm 2020, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP, triển khai chương trình hành động đồng bộ, toàn diện, thể hiện quyết tâm chính trị trong việc đưa chỉ thị của Đảng vào cuộc sống một cách thiết thực và hiệu quả.
Ngay sau khi Chỉ thị số 30 được ban hành, các cấp ủy, tổ chức đảng từ Trung ương đến địa phương đã chủ động quán triệt, triển khai thực hiện một cách nghiêm túc, quyết liệt và bài bản.
Theo ông Cao Xuân Thao, Trưởng ban Công tác xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chỉ thị số 30 đưa ra những nhiệm vụ, giải pháp rất đồng bộ. Thứ nhất, nâng cao trách nhiệm của tổ chức đảng và đảng viên. Thứ hai, hoàn thiện thể chế pháp luật nhà nước và nâng cao năng lực thực thi của cơ quan nhà nước. Thứ ba, đồng bộ các giải pháp về tuyên truyền.
Cũng theo các chuyên gia nhìn nhận, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đánh giá là triển khai có hiệu quả, có chiều sâu trong quá trình thực hiện Chỉ thị số 30 chính là công tác hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, kiện toàn tổ chức bộ máy chuyên trách, đồng thời nâng cao năng lực thực thi pháp luật, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2024, công tác hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và kiện toàn tổ chức bộ máy chuyên trách về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, thể hiện rõ tinh thần chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả từ Trung ương đến địa phương.
Chỉ thị số 30 đã được triển khai một cách nghiêm túc, quyết liệt và bài bản từ trung ương đến địa phương và cộng đồng doanh nghiệp
Một dấu ấn quan trọng mang tính chiến lược là việc Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào ngày 20 tháng 6 năm 2023 với tỷ lệ tán thành cao. Đây là văn bản pháp lý có ý nghĩa đặc biệt, cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng, thể chế hóa nội dung Chỉ thị số 30, khẳng định rõ sự tham gia chủ động, toàn diện của cả hệ thống chính trị trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã bao quát tất cả các đối tượng trong công tác bảo vệ người tiêu dùng. Luật khẳng định và làm rõ các quyền cơ bản của người tiêu dùng theo đúng hướng dẫn của Liên hợp quốc. Đồng thời, luật đã quy định rất rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong công tác bảo vệ người tiêu dùng.
"Luật cũng quy định rất rõ vai trò, trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương và đặc biệt là giao các quyền mạnh mẽ nhất cho các tổ chức ở địa phương, đặc biệt là cấp xã, để người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận", ông Trịnh Anh Tuấn nhấn mạnh.
Bộ Công Thương chủ động xây dựng, tổ chức triển khai các kế hoạch
Thực tiễn cho thấy, trong thời gian qua, quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Ban Bí thư tại Chỉ thị số 30, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành đã chủ động, nghiêm túc xây dựng và ban hành kế hoạch hành động, đồng thời tích cực lồng ghép các nội dung chỉ đạo của chỉ thị vào các hoạt động chính trị, chuyên môn của từng đơn vị, bảo đảm triển khai toàn diện, bài bản, đồng bộ và có chiều sâu.
Tại địa phương, các tỉnh ủy, thành ủy và Ủy ban nhân dân các cấp đã kịp thời ban hành các kế hoạch triển khai Chỉ thị số 30 trên địa bàn, trong đó nổi bật là kế hoạch bảo vệ người tiêu dùng giai đoạn 2021 - 2025 và kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam 15 tháng 3 hằng năm.
Đặc biệt, sự kiện Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam 15 tháng 3 hàng năm đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên, sâu sát và quyết liệt của các cấp ủy, chính quyền, cơ quan chuyên môn, tạo hiệu ứng lan tỏa rộng khắp và đạt nhiều kết quả nổi bật trên phạm vi cả nước.
Bám sát tinh thần chỉ đạo của Chỉ thị số 30, Bộ Công Thương tích cực đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, truyền thông nhằm nâng cao nhận thức toàn xã hội về công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tiêu biểu là việc triển khai Đề án Tăng cường tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật cho người tiêu dùng yếu thế giai đoạn 2021 - 2025.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương tiếp tục tổ chức thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2023 - 2030 với nhiều hoạt động định kỳ có tính định hướng tiêu dùng tích cực.
Trong công tác ứng dụng công nghệ, Bộ đã xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo vệ người tiêu dùng, đồng thời mở rộng quy mô hoạt động của Tổng đài tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng miễn phí 1800.6838, kết nối đồng bộ với 522 đầu mối tại các địa phương trên toàn quốc.
Kết quả, riêng trong năm 2025, tổng đài 1800.6838 tiếp nhận 14.868 cuộc gọi, trong đó 9.513 cuộc được tổng đài viên trực tiếp xử lý; Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng tiếp nhận 896 đơn, thư phản ánh, yêu cầu, kiến nghị của người tiêu dùng.
Chỉ thị số 30 đã phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần lan tỏa tinh thần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tới mọi cấp, mọi ngành, mọi tầng lớp
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam tiếp tục thể hiện vai trò chủ động, trách nhiệm trong việc tham gia các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tiêu biểu Bộ Công Thương tích cực tham gia các hoạt động của Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng ASEAN và Mạng lưới thực thi pháp luật bảo vệ người tiêu dùng quốc tế.
Có thể thấy, qua 5 năm triển khai thực hiện, Chỉ thị số 30 đã phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần tạo nên những chuyển biến sâu sắc, toàn diện và bền vững, lan tỏa tinh thần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tới mọi cấp, mọi ngành và mọi tầng lớp.
Chỉ thị số 30 của Ban Bí thư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược, sự chỉ đạo toàn diện, sâu sát và kịp thời của Đảng đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đây không chỉ là kim chỉ nam định hướng hành động cho toàn hệ thống chính trị mà còn là cơ sở vững chắc để cụ thể hóa trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và các lực lượng trong xã hội.