Tin Khu Vực
Giá gạo phục hồi, thị trường xuất khẩu mở thêm dư địa
Theo số liệu mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ước xuất khẩu trên 6 triệu tấn gạo, với giá trị xuất khẩu ước đạt gần 2,91 tỷ USD.
Đáng chú ý, tháng 7/2026, giá xuất khẩu gạo bình quân đạt 511 USD/tấn, lần đầu tiên trong năm tăng so với cùng kỳ năm trước, với mức tăng 5,8%. Diễn biến này được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy mặt bằng giá gạo đang có sự chuyển biến theo hướng thuận lợi hơn.
Dự báo cả năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt khoảng 3,94 tỷ USD, giảm 4% so với cùng kỳ năm 2025. Dù vậy, sự phục hồi về giá từ tháng 7 được kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp mức suy giảm trong những tháng cuối năm.
Triển vọng của xuất khẩu gạo Việt Nam còn được hỗ trợ bởi những biến động trên thị trường quốc tế. Tại châu Á, giá gạo xuất khẩu của Ấn Độ tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong một năm qua. Giá gạo đồ 5% tấm của nước này ở mức 366-371 USD/tấn. Trong khi đó, tại Thái Lan, giá gạo 5% tấm đạt 465 USD/tấn, tăng so với mức 450-460 USD/tấn trước đó.
Nhiều thị trường vẫn mở ra dư địa đáng kể cho gạo Việt Nam.
Trong khi đó, nhiều thị trường vẫn mở ra dư địa đáng kể cho gạo Việt Nam. Philippines - thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam khẳng định không áp dụng lệnh tạm dừng nhập khẩu trong năm 2026 và tiếp tục nhập khẩu để tăng dự trữ. Philippines dự kiến nhập khẩu khoảng 5,6 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026/2027, mức lớn nhất thế giới. Riêng 7 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu gạo của nước này tăng khoảng 27% so với cùng kỳ.
Tại Trung Quốc, nhập khẩu gạo cũng ghi nhận mức tăng trưởng đột phá về lượng, đặc biệt đối với gạo tấm làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Đây là dư địa đáng chú ý đối với gạo nguyên liệu, gạo tấm và gạo nếp của Việt Nam.
Nigeria dự kiến thiếu hụt khoảng 3,5 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026/2027, tạo thêm cơ hội cho Việt Nam nếu cải thiện được năng lực cạnh tranh về giá. Tại Kenya, nước này miễn thuế nhập khẩu gạo trắng theo hạn ngạch đến hết tháng 11/2026.
Chủ động tháo gỡ vướng mắc, giữ ổn định chuỗi cung ứng
Để tháo gỡ kịp thời khó khăn và tạo điều kiện tốt nhất cho xuất khẩu gạo, Đoàn công tác liên ngành do Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines và Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân làm Trưởng đoàn, đã làm việc với Bộ Công Thương Philippines (DTI), Ủy ban Thuế quan Philippines (TC) và Bộ Nông nghiệp Philippines (DA). Nội dung làm việc tập trung trao đổi về vụ việc điều tra tự vệ đối với gạo nhập khẩu, những vướng mắc trong hoạt động thương mại gạo và việc triển khai các khuôn khổ hợp tác song phương.
Tại DTI, hai bên khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường Việt Nam - Philippines và vai trò của thương mại gạo trong hợp tác kinh tế song phương. Phía Philippines đánh giá cao vai trò của Việt Nam với tư cách là nguồn cung gạo ổn định, tin cậy, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh lương thực và bình ổn thị trường trong nước Philippines. Hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả Bản Ghi nhớ về hợp tác thương mại gạo giữa hai nước, duy trì chuỗi cung ứng ổn định, hài hòa lợi ích của người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng hai nước.
Đối với vụ việc điều tra tự vệ đối với gạo nhập khẩu, DTI cho biết Ủy ban Thuế quan Philippines là cơ quan thực hiện điều tra theo cơ chế bán tư pháp độc lập. DTI và các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục theo dõi, phối hợp và bảo đảm quá trình xem xét được thực hiện khách quan, minh bạch, phù hợp với các quy định của WTO và ATIGA.
Đáng chú ý, phía Philippines ghi nhận và sẽ nghiên cứu đề xuất của Việt Nam về việc nâng cấp Bản Ghi nhớ thương mại gạo hiện nay hoặc xây dựng một khuôn khổ hợp tác có tính pháp lý và ổn định cao hơn giữa hai nước. Đây được xem là hướng đi nhằm tạo nền tảng thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại gạo trong dài hạn.
Tại buổi làm việc với Ủy ban Thuế quan Philippines (TC), Bộ Công Thương đã trình bày tóm tắt các quan điểm, thông tin và lập luận tại bản bình luận mà phía Việt Nam gửi tới TC; đồng thời đề nghị cơ quan này đánh giá vụ việc trong tổng thể bối cảnh thị trường.
Trong đó, phía Việt Nam đề nghị xem xét việc thực thi chính sách nhập khẩu gạo của Chính phủ Philippines, như hạ thuế nhập khẩu, điều hành cấp Giấy phép thông quan nhập khẩu an toàn và kiểm dịch thực vật (SPS-IC), vai trò của gạo nhập khẩu trong bảo đảm nguồn cung, ổn định giá cả và an ninh lương thực, cũng như tác động đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng Philippines.
Đại diện TC đánh giá cao sự hợp tác và tham gia tích cực của Chính phủ Việt Nam, VFA và các doanh nghiệp liên quan trong quá trình điều tra. Đặc biệt, các quan điểm, thông tin và lập luận tại bản bình luận 20 trang do phía Việt Nam gửi đã chỉ ra những nội dung còn chưa phù hợp tại bản điều tra sơ bộ.
Phía Philippines khẳng định toàn bộ quá trình điều tra sẽ được thực hiện công bằng, khách quan, minh bạch, phù hợp với quy định của WTO và ATIGA; đồng thời cam kết xem xét đầy đủ thông tin, lập luận và bằng chứng do các bên liên quan cung cấp trước khi đưa ra khuyến nghị cuối cùng.
TC cũng đề nghị các Bộ, ngành Việt Nam, VFA và doanh nghiệp tiếp tục tham gia tích cực vào phiên điều trần công khai dự kiến tổ chức trong tháng 9/2026.
Song song với việc xử lý vấn đề phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cũng tập trung vào những vướng mắc trực tiếp liên quan đến quá trình thực hiện hợp đồng xuất khẩu. Tại buổi làm việc với Bộ Nông nghiệp Philippines, hai bên tập trung trao đổi việc triển khai Bản Ghi nhớ hợp tác thương mại gạo, các giải pháp tạo thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu gạo giữa hai nước và định hướng hợp tác thời gian tới.
Một nội dung trọng tâm là khó khăn liên quan đến thủ tục cấp SPS-IC. Phía Việt Nam phản ánh tình trạng một số hợp đồng xuất khẩu đã được ký kết, nhưng gặp khó khăn trong quá trình thực hiện do việc cấp SPS-IC kéo dài.
Hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp ở cấp kỹ thuật, giao VFA và Hiệp hội các nhà kinh doanh gạo Philippines (PRIA) làm đầu mối trao đổi danh sách, rà soát cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn.
Hai bên cũng thống nhất tiếp tục triển khai hiệu quả Điều 2 về lĩnh vực hợp tác và cơ chế thực hiện trong Bản Ghi nhớ giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Philippines về hợp tác thương mại gạo, qua đó giám sát và giải quyết những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình xuất nhập khẩu.
Đáng chú ý, phía Việt Nam tiếp tục đề xuất nghiên cứu khả năng xây dựng một khuôn khổ hợp tác thương mại gạo ở cấp độ cao hơn Bản Ghi nhớ hiện nay. Mục tiêu là tạo nền tảng ổn định, lâu dài cho quan hệ thương mại gạo song phương, bảo đảm hài hòa lợi ích của người nông dân, doanh nghiệp và người tiêu dùng hai nước.
Không chỉ làm việc với các cơ quan quản lý, ngày 21/8/2026, VFA cũng làm việc với PRIA để trao đổi về diễn biến thị trường, nhu cầu nhập khẩu trong thời gian tới và những vướng mắc phát sinh trong thực hiện hợp đồng thương mại. Hai bên thống nhất tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối giao thương và phối hợp xử lý các vướng mắc phát sinh, góp phần duy trì quan hệ thương mại gạo ổn định, bền vững và cùng có lợi.
Song song với đó, Bộ Công Thương đang hoàn thiện khung chính sách nhằm nâng cao hiệu quả điều hành hoạt động xuất khẩu gạo. Điểm nhấn là việc bổ sung cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân trong dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 107/2018/NĐ-CP, qua đó tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững.
Theo Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương, việc bổ sung cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo được thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 21/CĐ-TTg về điều hành bảo đảm cân đối cung cầu lúa gạo. Công điện yêu cầu nghiên cứu sửa đổi toàn diện Nghị định số 107/2018/NĐ-CP, trong đó đề xuất bổ sung tiêu chí đánh giá mức độ tín nhiệm doanh nghiệp theo hướng minh bạch, giảm đầu mối, ưu tiên các đơn vị có chuỗi liên kết sản xuất, hệ thống kho chứa và logistics đồng bộ, hiện đại.
Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương cho biết, qua gần 8 năm triển khai Nghị định số 107/2018/NĐ-CP, hoạt động xuất khẩu gạo đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu cần có cơ chế đánh giá khách quan về năng lực và mức độ tuân thủ của thương nhân để phục vụ công tác điều hành, lựa chọn doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ quan trọng của ngành, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, hệ thống kho chứa, logistics và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam.
Việc đánh giá tín nhiệm không nhằm tạo thêm điều kiện kinh doanh mà là công cụ quản lý minh bạch, góp phần khuyến khích doanh nghiệp cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững.
Philippines dự kiến nhập khẩu 5,6 triệu tấn gạo niên vụ 2026/2027; Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu gạo tấm, trong khi Nigeria dự báo thiếu hụt 3,5 triệu tấn. Đây là những dư địa đáng chú ý cho gạo Việt Nam.