Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Thứ năm 28/10/2021 14:26

Báo chí cấp cho vùng DTTS và miền núi: “Người bạn” thuỷ chung, sáng suốt của đồng bào

15:02 | 11/10/2021
Từ những ấn phẩm đầu tiên được các bưu tá lội suối, trèo đèo mang lên các xã vùng DTTS và miền núi, đến nay đã hơn 20 năm, các báo, tạp chí cấp cho vùng đồng bào DTTS bền bỉ thực hiện vai trò, sứ mệnh của mình trong việc làm cầu nối để ngay cả những vùng lõi nghèo, những địa bàn chưa có điện, có đường…. tri thức, thông tin vẫn đều đặn đến với bà con kịp thời và chính xác.

Thông tin đi mở lối

Các hoạt động của UBDT cùng nhiều chủ trương, chính sách dành cho đồng bào DTTS được báo chí kịp thời thông tin tới đồng bào (Trong ảnh: Bộ trưởng Hầu A Lềnh thăm hỏi các thầy cô giáo và học sinh Trường Vùng cao Việt Bắc)
Các hoạt động của UBDT cùng nhiều chủ trương, chính sách dành cho đồng bào DTTS được báo chí kịp thời thông tin tới đồng bào (Trong ảnh: Bộ trưởng Hầu A Lềnh thăm hỏi các thầy cô giáo và học sinh Trường Vùng cao Việt Bắc)

Với mục tiêu tăng cường công tác thông tin phục vụ sự nghiệp phát triển chính trị - kinh tế - xã hội ở vùng DTTS và miền núi, ngày 31/12/2001, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1637/QĐ-TTg về việc cấp một số loại báo, tạp chí cho vùng đồng bào DTTS, đồng thời giao Ủy ban Dân tộc (UBDT) chủ trì đặt hàng với các cơ quan báo, tạp chí theo số lượng và đối tượng đã được phê duyệt. Đây được xem là một quyết định đặc biệt ý nghĩa vào thời điểm đó, khi mà nhiều địa phương vùng DTTS và miền núi còn chưa có đường, điện lưới quốc gia chưa lên tới nơi - tivi, đài phát thanh còn rất ít nơi được phủ sóng… Các ấn phẩm báo chí lúc này, được ví như “món ăn tinh thần” quý giá, “mở lối” để bà con có cái nhìn xa hơn, rộng hơn…

Thực hiện Quyết định 1637/QĐ-TTg, từ năm 2002, các ấn phẩm “DTTS và miền núi” của Thông tấn xã Việt Nam và các báo: Nhi Đồng, Nông nghiệp Việt Nam, Nông thôn ngày nay, Khoa học và đời sống, Văn hoá, Sức khoẻ và đời sống, Công nghiệp Việt Nam (nay là Báo Công Thương)… đã lần lượt đến với UBND huyện, xã, thôn, bản và các trường phổ thông trung học cơ sở, trường dân tộc nội trú thuộc khu vực miền núi, vùng cao, biên giới, hải đảo. Đánh giá cao hiệu quả tuyên truyền của các ấn phẩm, nhu cầu thông tin của bà con, năm 2006, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 975/QĐ-TTg, theo đó bổ sung thêm các ấn phẩm như: Chuyên đề DTTS và miền núi của Báo Thương Mại (nay là Báo Công thương), Lao đông - Xã hội, Đại Đoàn kết…

Từ chỗ “đói” thông tin, các cán bộ xã, già làng, trưởng bản, bí thư đoàn, các hội đoàn thể của thôn xã đã được tiếp cận với thông tin thuộc nhiều lĩnh vực thông qua những trang báo, những cuốn chuyên đề được xây dựng dành riêng cho đối tượng là đồng bào DTTS. Cùng với những kiến thức về chăn nuôi, trồng trọt, kinh tế thị trường, hàng hóa, những tấm gương người tốt, việc tốt… các chính sách, chủ trương của Đảng, Nhà nước dành cho đồng bào đã được các báo thông tin kịp thời, đầy đủ và rõ ràng.

Nhiều cán bộ làm công tác dân tộc những năm đầu khi Quyết định 1637/QĐ-TTg được thực hiện vẫn nhắc đến tâm trạng phấn khởi, háo hức khi đón nhận những tờ báo vượt qua nhiều chặng đường lên với các xã, thôn bản lưng chừng núi, hay những làng chài giữa đảo xa sóng gió.

Với số lượng ấn phẩm còn hạn chế nên được đọc và chia sẻ với mọi người là niềm vui, niềm vinh dự đối với những ai được cầm tờ báo trên tay. Dưới nếp nhà sàn, trên sân UBND xã, trong buổi họp thôn… người biết chữ đọc rồi chia sẻ cho người chưa biết; con cháu đi học có cái chữ thì đọc cho ông, cho bà cùng nghe. Thông qua các ấn phẩm báo chí, đồng bào hiểu hơn về sự quan tâm, ưu tiên mà Nhà nước dành cho học sinh, nông dân, người cao tuổi, phụ nữ, văn nghệ sĩ… người DTTS. Nhiều bài báo được lưu truyền, thực sự là những kinh nghiệm hay hướng dẫn bà con sản xuất, kinh doanh theo hướng hàng hóa, thị trường góp phần không nhỏ vào công tác xóa đói, giảm nghèo và vươn lên làm giàu trên quê hương mình. Từ đó, niềm tin của đồng bào với Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố.

Chương trình 2472 – Thay đổi để nâng cao hiệu quả

Niềm vui của đồng bào DTTS khi đón nhận các ấn phẩm báo chí
Niềm vui của đồng bào DTTS khi đón nhận các ấn phẩm báo chí

Từ những hiệu quả trông thấy của việc thực hiện việc cấp các ấn phẩm báo, tạp chí cho đồng bào, ngày 28/12/2011, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định 2472/QĐ-TTg về việc cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012-2018, và sau đó là Quyết định 45/QĐ-TTg ngày 9/01/2019 cho giai đoạn 2019-2021.

Bên cạnh việc tiếp tục thực hiện việc cấp không thu tiền các ấn phẩm báo, tạp chí cho các xã DTTS và các xã đặc biệt khó khăn, để báo chí phát huy hiệu quả cao hơn trong việc tuyên truyền các chính sách – chủ trương, cung cấp thông tin chính thống, hạn chế thông tin xấu độc của mạng xã hội đối với đồng bào cũng như lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp và hình thành nên văn hoá đọc cho người dân; cổ vũ đồng bào hăng say lao động… các đơn vị thực hiện Quyết định 2472 và tiếp đó là Quyết định 45 đứng trước các yêu cầu cao hơn về nội dung, hình thức trình bày các ấn phẩm. Đặc biệt, các phóng viên phải đi sâu, tiếp cận trực tiếp, thường xuyên với đồng bào để phản ánh kịp thời những thông tin, vấn đề đang diễn ra ở vùng DTTS, biên giới, hải đảo. Bên cạnh đó, với mong muốn, báo chí 2472 sẽ là cầu nối phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đồng bào, Lãnh đạo UBDT đặc biệt nhấn mạnh đến những bài viết mang tính phản biện; chuyển tải những ý kiến chân thực và xác đáng của đồng bào về những điều được và chưa được trong quá trình thực hiện chủ trương, chính sách dành cho vùng DTTS.

Thông qua các thông tin mà báo chí cung cấp, không chỉ nhiều tồn tại, bất cập ở vùng DTTS được xem xét, giải quyết mà tư duy, cách nghĩ, cách làm của đồng bào cũng đã có những đổi thay rất tích cực. Cái đẹp được nhân lên, cái xấu và những hủ tục bị phê phán, lên án để từng bước được đẩy lùi, góp phần xây dựng diện mạo mới cho mỗi bản làng, vùng quê… Từ chỗ tiếp cận với các tờ báo, đọc được những bài báo viết về kinh nghiệm, nỗ lực của đồng bào DTTS trên cả nước, đồng bào Tày, Nùng, Mông, Dao, Ê Đê, Ba Na, Khơ Mú… đã biết nhân rộng các mô hình thành công mà báo chí thông tin; phấn đấu vươn lên làm giàu; giúp nhau xây dựng thôn bản bình an, tiến bộ…

Đáng ghi nhận là bên cạnh việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, các đơn vị báo chí tham gia thực hiện Chương trình 2472 còn rất tích cực quyên góp, hỗ trợ ủng hộ các hộ, các trường học vùng DTTS miền núi có điều kiện khó khăn; kịp thời giúp đỡ các địa phương mỗi khi gặp thiên tai, bão lũ, dịch bệnh… Tấm lòng của những phóng viên, những đơn vị báo chí đối với bản làng, cộng đồng đã và đang được nhiều địa phương nhắc đến….

Chương trình mục tiêu Quốc gia - vai trò quan trọng thông tin, tuyên truyền

Phóng viên các báo, tạp chí tác nghiệp tại các các xã, bản vùng DTTS và miền núi
Phóng viên các báo, tạp chí tác nghiệp tại các các xã, bản vùng DTTS và miền núi

Từ chỗ xác định được vai trò đặc biệt quan trọng của công tác truyền thông ở vùng DTTS, Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 đã xây dựng Dự án số 10 với nội dung “Truyền thông, tuyên truyền, vận động trong vùng đồng bào DTTS”. Trong đó, Tiểu mục 2 của Dự án có nội dung “cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí và nghiên cứu đổi mới hình thức cung cấp thông tin phù hợp với điều kiện đặc thù của vùng DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn theo chủ trương của Quyết định số 45/QĐ-TTg ngày 9/1/2019 của Thủ tướng Chính phủ”.

Đây được xác định là Tiểu dự án có vai trò quan trọng nhằm tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị - xã hội tại vùng DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Nhất là khi Chương trình Mục tiêu quốc gia có thời gian thực hiện kéo dài tới 10 năm, trải dài ở nhiều địa bàn và các lĩnh vực khác nhau. Hơn tất cả, báo chí chính là kênh thông tin chính xác, cụ thể để đồng bào hiểu rõ trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của mỗi cá nhân, cộng đồng trong quá trình triển khai chương trình. Đồng thời, thông qua báo chí, đồng bào và các cơ quan có trách nhiệm có thể theo dõi, phản ánh tiến độ cũng như cái được và chưa được trong tổ chức thực hiện chương trình.

Mới đây nhất, Dự thảo thông tư hướng dẫn thực hiện một số dự án của Chương trình Mục tiêu quốc gia do UBDT xây dựng, cũng đã nêu rõ các nội dung liên quan tới việc triển khai Tiểu dự án 2 như: Việc tổ chức thực hiện, đối tượng thụ hưởng, số lượng ấn phẩm, tiêu chí đánh giá chất lượng, hiệu quả, quản lý, sử dụng các ẩn phẩm báo, tạp chí… trên tinh thần kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn, với mục tiêu đặt ra cao hơn.

Hy vọng, dự thảo thông tư sẽ nhận được nhiều ý kiến đồng tình, cũng như những góp ý chính xác trên tinh thần xây dựng, để việc cấp các ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng và miền núi tiếp tục được triển khai. Bởi lẽ đến nay, vùng DTTS và miền núi vẫn là vùng lõi nghèo của cả nước, không ít thôn bản vẫn là vùng lõm thông tin. Hơn thế, cùng với quá trình thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia ở các địa phương miền núi, sẽ có rất nhiều vấn đề cần được đề cập, tuyên truyền để tìm hướng tháo gỡ…Chính vì vậy, sự vào cuộc đông đảo, thường xuyên và bền bỉ của báo chí sẽ là yếu tố đặc biệt quan trọng để Chương trình đạt được những kết quả như mục tiêu đặt ra.

Hoàng Mai