An toàn thực phẩm ở chợ truyền thống: Kiểm soát từ nguồn gốc đến bảo quản

Chợ dân sinh còn nhiều bất cập về an toàn thực phẩm

Chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong cung ứng thực phẩm tươi sống cho người dân nhờ sự tiện lợi, đa dạng hàng hóa và mức giá phù hợp. Tuy nhiên, những bất cập về cơ sở vật chất, vệ sinh môi trường và điều kiện kinh doanh tại nhiều chợ đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm.

Hà Nội hiện có hơn 468 chợ các loại, trong đó có 2 chợ đầu mối, cùng các chợ hạng I, II, III và chợ chưa phân hạng. Đây là mạng lưới phân phối hàng hóa thiết yếu phục vụ nhu cầu hằng ngày của người dân Thủ đô. Từ thịt, gia cầm, cá, hải sản, rau củ, trái cây đến thực phẩm chế biến sẵn, phần lớn mặt hàng đều được bày bán với nhiều mức giá, tạo thuận lợi cho người tiêu dùng lựa chọn.

Dù vậy, tại một số chợ dân sinh, cơ sở vật chất xuống cấp, khu vực kinh doanh chưa được bố trí khoa học, điều kiện vệ sinh và bảo quản thực phẩm còn hạn chế. Tình trạng thực phẩm tươi sống được bày bán gần đồ ăn chín, thực phẩm chế biến sẵn vẫn là vấn đề đáng quan tâm. Việc bố trí các quầy hàng thiếu hợp lý có thể làm gia tăng nguy cơ nhiễm chéo, ảnh hưởng đến chất lượng và độ an toàn của thực phẩm.

Bên cạnh đó, nhiều quầy hàng ăn uống chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về che đậy, bảo quản thực phẩm. Một số người bán vẫn duy trì thói quen dùng tay trực tiếp chế biến, phục vụ đồ ăn mà chưa chú trọng các biện pháp vệ sinh cần thiết. Trong khi đó, thực phẩm không có nhãn mác hoặc thông tin truy xuất nguồn gốc rõ ràng khiến việc xác định xuất xứ, chất lượng gặp khó khăn khi phát sinh vấn đề.

Chị Hồng Anh (phường Láng - Hà Nội) chia sẻ: “Mặc dù quanh nhà có nhiều siêu thị nhưng hằng ngày tôi vẫn có thói quen đi chợ truyền thống. Bởi đi chợ truyền thống sẽ tiện lợi hơn việc đi lại và thanh toán không phải xếp hàng lâu”.

Về vấn đề an toàn thực phẩm, chị Hồng Anh cho biết: “Nhiều khi thấy thực phẩm tươi ngon thì mua chứ không rõ nguồn gốc. Chủ yếu tôi đặt niềm tin vào người bán hàng quen mà thôi”.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh thói quen tiêu dùng, giá cả và sự thuận tiện cũng ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn của người dân. Vì vậy, không thể chỉ trông chờ vào ý thức tự bảo vệ của người mua mà cần tăng cường trách nhiệm của người kinh doanh, ban quản lý chợ và cơ quan chức năng trong kiểm soát an toàn thực phẩm.

Tăng kiểm tra, hoàn thiện hạ tầng chợ truyền thống

Để nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm tại chợ truyền thống, công tác kiểm tra, giám sát cần được triển khai thường xuyên, có trọng tâm, tập trung vào những nhóm hàng có nguy cơ cao như thịt, cá, gia cầm, rau củ và thực phẩm chế biến sẵn.

Trong đó, lực lượng Quản lý thị trường cần phối hợp với cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương kiểm tra việc chấp hành quy định trong kinh doanh thực phẩm; chú trọng hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa, nhãn hàng hóa và các dấu hiệu vi phạm về chất lượng, hàng hóa không rõ xuất xứ. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cần kịp thời xác minh, xử lý theo thẩm quyền và chuyển thông tin đến cơ quan chức năng liên quan đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.

Cùng với kiểm tra, việc hướng dẫn tiểu thương thực hiện đúng quy định về bảo quản, che đậy thực phẩm, vệ sinh dụng cụ chế biến và phân khu kinh doanh cũng rất quan trọng. Hoạt động kiểm tra cần gắn với tuyên truyền, nâng cao nhận thức, đồng thời xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm, tránh tình trạng chỉ tập trung vào các đợt cao điểm.

Về lâu dài, hạ tầng chợ cần được đầu tư, cải tạo đồng bộ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý. Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu xây mới, xây lại 108 chợ và cải tạo, sửa chữa 118 chợ. Trong đó, 100% chợ được xây mới, cải tạo, sửa chữa phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy, chữa cháy và văn minh thương mại.

Đây là định hướng quan trọng để từng bước khắc phục những hạn chế về mặt bằng, hệ thống thoát nước, khu vực kinh doanh và điều kiện bảo quản thực phẩm. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai, công tác quản lý sau đầu tư và việc duy trì các tiêu chuẩn vệ sinh trong quá trình hoạt động.

Song song với hoàn thiện hạ tầng, cần tăng cường kiểm soát nguồn cung từ khâu sản xuất, vận chuyển đến phân phối; thúc đẩy truy xuất nguồn gốc và nâng cao trách nhiệm của từng hộ kinh doanh. Ban quản lý chợ cần chủ động giám sát, kịp thời phát hiện bất cập, không để các vi phạm về vệ sinh và điều kiện kinh doanh kéo dài.

Người tiêu dùng cũng cần hình thành thói quen lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên những quầy hàng bảo đảm điều kiện vệ sinh và phản ánh kịp thời các dấu hiệu bất thường tới cơ quan chức năng.

Bảo đảm an toàn thực phẩm tại chợ truyền thống không chỉ là nhiệm vụ kiểm tra, xử phạt mà còn là quá trình nâng cao chất lượng hạ tầng, thay đổi thói quen kinh doanh và xây dựng văn hóa tiêu dùng an toàn. Khi cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, tiểu thương và người dân cùng thực hiện trách nhiệm của mình, chợ truyền thống mới có thể tiếp tục phát huy vai trò trong cung ứng thực phẩm thiết yếu, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng.