65 năm ngành Dầu khí Việt Nam và hành trình làm chủ công nghệ

Từ những giếng khoan đầu tiên đến các công trình ngoài khơi, hành trình 65 năm của ngành Dầu khí Việt Nam ghi dấu năng lực làm chủ công nghệ qua nhiều thế hệ.

Những bước chân khảo sát đầu tiên

Ngày 27/11/1961, Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 được thành lập, đánh dấu sự ra đời của lực lượng chuyên trách tìm kiếm, thăm dò dầu khí đầu tiên của Việt Nam. 65 năm sau, từ những cuộc khảo sát ở đồng bằng sông Hồng, Việt Nam đã xây dựng được một ngành công nghiệp với các công trình khai thác ngoài khơi, hệ thống thu gom và vận chuyển khí, nhà máy lọc dầu và đội ngũ doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật. Mỗi bước phát triển gắn với quá trình tích lũy tri thức, mở rộng hợp tác quốc tế và từng bước làm chủ công nghệ.

Tháng 7/1959, trong chuyến thăm khu công nghiệp dầu khí Baku tại Azerbaijan, khi đó thuộc Liên Xô, Chủ tịch Hồ Chí Minh bày tỏ mong muốn các chuyên gia bạn giúp Việt Nam tìm kiếm, khai thác, chế biến dầu và xây dựng nền công nghiệp dầu khí. Hai năm sau, vào ngày 27/11/1961, Tổng cục Địa chất ban hành Quyết định số 271/ĐC thành lập Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 (Đoàn 36), trực thuộc Tổng cục Địa chất. Ngày ban hành quyết định về sau được lấy làm Ngày truyền thống ngành Dầu khí Việt Nam (27/11/1961 - 27/11/2026).

Qua 65 năm, ngành Dầu khí Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ khai thác, chế biến dầu khí, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao giá trị tài nguyên.

Qua 65 năm, ngành Dầu khí Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ khai thác, chế biến dầu khí, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao giá trị tài nguyên.

Ở đồng bằng sông Hồng, các đoàn địa chất đi thực địa, lập bản đồ, lấy mẫu và khoan khảo sát để xác định triển vọng dầu khí. Nhiều năm tích lũy tài liệu và kiểm chứng kết quả thăm dò đã đưa công việc từ nhận diện các dấu hiệu dầu khí đến xác định nguồn khí có thể khai thác. Giếng khoan 61 ở Tiền Hải (Thái Bình, nay là Hưng Yên) là một dấu mốc của quá trình ấy. Ngày 19/4/1981, mỏ khí Tiền Hải C được đưa vào khai thác thương mại, mở đầu hoạt động khai thác khí công nghiệp ở Việt Nam.

Sau khi đất nước thống nhất, công tác thăm dò được triển khai trên phạm vi cả nước theo Nghị quyết số 244-NQ/TW ngày 9/8/1975 của Bộ Chính trị. Đến ngày 3/9/1975, chỉ trong vòng 43 ngày kể từ khi Bộ Chính trị họp quyết định chủ trương, Hội đồng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 170/CP về việc thành lập Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam (tiền thân của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam - Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam ngày nay). Chấm dứt thời kỳ hoạt động của các tổ chức riêng rẽ thuộc Tổng cục Địa chất, Tổng cục Hóa chất... Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam là tổ chức Nhà nước đầu tiên quản lý một ngành kinh tế kỹ thuật thống nhất trong cả nước. Việc hình thành cơ quan chuyên ngành tạo điều kiện tập trung nhân lực, tổ chức thăm dò trên quy mô lớn hơn và chuẩn bị cho những dự án hợp tác quốc tế trên thềm lục địa.

Tại phía Nam, các cán bộ địa chất tiếp quản, nghiên cứu tài liệu để đánh giá triển vọng dầu khí trên thềm lục địa. Cùng với những chuyến khảo sát ngoài biển, lực lượng trong nước xây dựng căn cứ dịch vụ tại Vũng Tàu, chuẩn bị điều kiện hậu cần cho công tác khoan và phát triển mỏ. Năm 1981, Liên doanh Dầu khí Việt - Xô, nay là Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro, được thành lập. Những dự án đầu tiên của liên doanh là nơi đội ngũ Việt Nam tiếp cận công nghệ và tích lũy kinh nghiệm trực tiếp trên các công trình ngoài khơi.

Ngày 26/6/1986, Vietsovpetro khai thác dòng dầu thô thương mại đầu tiên từ mỏ Bạch Hổ. Để đưa mỏ vào khai thác, đội ngũ Việt Nam và Liên Xô đã phải giải quyết hàng loạt khó khăn về nhân lực, thiết bị và công nghệ. Hơn hai năm sau, ngày 6/9/1988, dầu được khai thác thương mại từ tầng đá móng nứt nẻ của mỏ. Đây là bước tiến quan trọng về địa chất và công nghệ khai thác, mở ra triển vọng phát triển một đối tượng chứa dầu phức tạp trên thềm lục địa Việt Nam.

Hiện vật được lưu giữ tại khu lưu niệm Dầu khí Đồng bằng sông Hồng.

 Hiện vật được lưu giữ tại khu lưu niệm Dầu khí Đồng bằng sông Hồng.

Dòng dầu Bạch Hổ xuất hiện vào thời điểm đất nước bước vào công cuộc đổi mới. Trong giai đoạn 1986-2000, xuất khẩu dầu thô tạo nguồn thu ngoại tệ và đóng góp quan trọng cho ngân sách nhà nước. Cùng với nguồn thu từ tài nguyên, các dự án dầu khí tạo nhu cầu về khảo sát, khoan, chế tạo, xây lắp và vận hành công trình biển. Qua từng dự án, đội ngũ trong nước tích lũy kinh nghiệm và dần đảm nhận những công việc kỹ thuật có độ phức tạp cao hơn.

Mỏ Đại Hùng là một dấu mốc của quá trình ấy. Khi các nhà thầu nước ngoài lần lượt rút lui do hiệu quả kinh tế chưa đạt kỳ vọng, Petrovietnam quyết định tiếp nhận và tự điều hành dự án. Đội ngũ trong nước phải đánh giá lại điều kiện khai thác, lựa chọn phương án kỹ thuật phù hợp và cân đối nguồn lực cho từng giai đoạn phát triển mỏ. Kinh nghiệm từ Đại Hùng cho thấy năng lực tự chủ còn nằm ở khả năng ra quyết định đầu tư và chịu trách nhiệm về hiệu quả của dự án trong suốt quá trình vận hành.

Cùng với thăm dò và khai thác, ngành từng bước phát triển công nghiệp khí, lọc hóa dầu và dịch vụ kỹ thuật. Các hệ thống thu gom, xử lý và vận chuyển đưa khí từ ngoài khơi về bờ, cung cấp nhiên liệu cho phát điện và nguyên liệu cho sản xuất phân bón. Năng lực lọc dầu trong nước giúp bổ sung nguồn cung xăng dầu cho thị trường. Sự phát triển của các khâu này mở rộng đóng góp của ngành, từ tạo nguồn thu xuất khẩu đến cung ứng nhiên liệu và nguyên liệu cho sản xuất, vận tải và đời sống.

Phát huy năng lực dầu khí trong chuyển dịch năng lượng

Sau 65 năm, một nhiệm vụ trực tiếp của ngành là duy trì nguồn cung trong nước khi nhiều mỏ lâu năm bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng. Việc nâng hệ số thu hồi, khai thác hiệu quả hạ tầng hiện hữu và phát triển các phát hiện mới cần được cân nhắc cùng chi phí đầu tư và triển vọng thị trường. Với các dự án khí, tiến độ phát triển mỏ phải đi cùng tiến độ xây dựng đường ống, công trình xử lý và khả năng tiếp nhận của các hộ tiêu thụ. Sự đồng bộ giữa nguồn khí và nhà máy điện có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả đầu tư và khả năng cung ứng điện.

Năng lực làm chủ công nghệ tích lũy qua 65 năm giúp ngành Dầu khí Việt Nam duy trì nguồn cung trong nước và tham gia chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi.

Năng lực làm chủ công nghệ tích lũy qua 65 năm giúp ngành Dầu khí Việt Nam duy trì nguồn cung trong nước và tham gia chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi.

Khoa học và công nghệ tiếp tục quyết định khả năng phát triển các mỏ có điều kiện khai thác phức tạp. Tại dự án Biển Đông 01, các giải pháp công nghệ đã được ứng dụng để khai thác khí và condensate trong điều kiện địa chất khó. Kinh nghiệm từ những công trình như vậy là cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục nâng năng lực phân tích dữ liệu địa chất, dự báo sản lượng và theo dõi tình trạng thiết bị. Những công việc này giúp lựa chọn phương án phát triển mỏ phù hợp, nâng hiệu quả vận hành và duy trì an toàn công trình.

Chuyển dịch năng lượng cũng mở thêm thị trường cho các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí. Tháng 11/2026, Công ty Dịch vụ Cơ khí Hàng hải PTSC (PTSC M&C) và đối tác Đan Mạch Semco Maritime A/S ký hợp đồng thiết kế, mua sắm và thi công (EPC) trạm biến áp ngoài khơi thuộc dự án điện gió Fengmiao 2 tại Đài Loan (Trung Quốc). Việc tham gia dự án cho thấy năng lực thiết kế, chế tạo và quản lý công trình biển tích lũy từ dầu khí có thể được ứng dụng vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi. Đây là hướng phát triển có cơ sở từ đội ngũ kỹ sư, công nhân kỹ thuật và hệ thống cơ sở chế tạo đã được xây dựng qua nhiều năm.

Từ Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 đến những doanh nghiệp Việt Nam đảm nhận các công trình kỹ thuật ngoài khơi, thành quả của 65 năm được bồi đắp qua từng thế hệ cán bộ, kỹ sư và người lao động. Di sản ấy hiện diện trong những mỏ dầu, mỏ khí, nhà máy và công trình biển, đồng thời được trao truyền qua kinh nghiệm tổ chức dự án và giải quyết các bài toán kỹ thuật. Phát huy năng lực đó để duy trì nguồn cung trong nước, nâng cao giá trị tài nguyên và tham gia các lĩnh vực năng lượng mới là cách ngành Dầu khí Việt Nam tiếp tục đóng góp vào an ninh năng lượng quốc gia.

Từ các lĩnh vực dầu khí truyền thống, Petrovietnam đang mở rộng sang điện gió, điện mặt trời, năng lượng xanh và những lĩnh vực liên quan đến chuyển dịch năng lượng.

Từ các lĩnh vực dầu khí truyền thống, Petrovietnam đang mở rộng sang điện gió, điện mặt trời, năng lượng xanh và những lĩnh vực liên quan đến chuyển dịch năng lượng.

Qua 65 năm xây dựng và phát triển, ngành Dầu khí Việt Nam đã trở thành một ngành công nghiệp quan trọng của đất nước, đóng góp nguồn thu cho ngân sách, cung ứng nhiên liệu cho phát điện, sản xuất và đời sống, đồng thời hình thành đội ngũ kỹ sư, công nhân có khả năng làm chủ các công trình kỹ thuật phức tạp trên biển. Những công trình dầu khí trên thềm lục địa còn góp phần phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Bước vào giai đoạn chuyển dịch năng lượng, nền tảng công nghệ, nhân lực và hạ tầng được bồi đắp qua nhiều thế hệ sẽ giúp ngành tiếp tục bảo đảm nguồn cung dầu khí, nâng cao giá trị tài nguyên và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế.

Lời dặn lịch sử của Bác Hồ tại Baku năm 1959 đã đặt nền móng vững chắc cho sự ra đời và phát triển của ngành Dầu khí Việt Nam. Trải qua nhiều thập kỷ, sự lớn mạnh vượt bậc của Petrovietnam, ngành Dầu khí Việt Nam, chính là minh chứng sống động nhất cho tầm nhìn chiến lược của Người.

Hòa Bình

Có thể bạn quan tâm