Dầu khí là một trong những ngành công nghiệp trọng yếu, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước. Trong hành trình phát triển, khoa học và công nghệ được xem là đòn bẩy để ngành dầu khí Việt Nam duy trì vị thế và phát triển bền vững.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, với đặc thù hoạt động trong lĩnh vực mang tính quốc tế cao, hầu hết các công nghệ sử dụng trong lĩnh vực khai thác và chế biến dầu khí của Việt Nam đều là những công nghệ hiện đại, tiên tiến của thế giới.
Chẳng hạn như: công nghệ khoan đơn thân, khoan đa thân, khoan nhiệt độ - áp suất cao, khoan thân giếng nhỏ, khoan dưới áp suất cân bằng, công nghệ xử lý giếng, phương pháp gọi dòng, phương pháp nâng cao hệ số thu hồi dầu đã được áp dụng trong khai thác thứ cấp ở các mỏ như: Bạch Hổ, Rạng Đông, Sư Tử Đen; công nghệ khai thác dầu trong đá móng granitoid trước Đệ Tam đã được áp dụng tại các mỏ thuộc bể Cửu Long...
Trong chế biến dầu khí, công nghệ làm lạnh sâu dòng khí nguyên liệu (Turbo Expender) đã giúp nâng cao hiệu suất thu hồi lỏng tại nhà máy xử lý khí; công nghệ nén khí CNG được áp dụng trong việc nén khí khô vào các bình chứa cao áp; công nghệ nhập, xuất và tồn chứa LPG lạnh...
Ngành dầu khí Việt Nam tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại.
Đặc biệt, cùng với các đơn vị nghiên cứu, tư vấn có năng lực trong nước, doanh nghiệp dầu khí Việt Nam đã nghiên cứu, chế tạo và triển khai thành công nhiều công trình khoa học và công nghệ mang lại hiệu quả kinh tế và ý nghĩa mang tầm khu vực và thế giới.
Tiêu biểu, cụm công trình “Nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện công nghệ thu gom, xử lý, vận chuyển dầu thô trong điều kiện đặc thù của các mỏ Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro và các mỏ kết nối trên thềm lục địa Nam Việt Nam” được đánh giá là công trình đặc biệt xuất sắc khi áp dụng thành công công nghệ vận chuyển dầu nhiều parafin bằng đường ống ngầm ngoài khơi thềm lục địa Nam Việt Nam với tổ hợp các giải pháp công nghệ đa dạng, khác biệt so với công nghệ truyền thống của thế giới.
Hay, công trình “Nghiên cứu thiết kế chi tiết và ứng dụng công nghệ để chế tạo, lắp ráp và hạ thủy giàn khoan tự nâng ở độ sâu 90 m nước phù hợp với điều kiện Việt Nam" của Công ty Cổ phần Chế tạo Giàn khoan Dầu khí (PV Shipyard), đã đưa Việt Nam thành một trong số ít các quốc gia trên thế giới sở hữu công nghệ thiết kế chi tiết và chế tạo giản khoan tự nâng đạt tiêu chuẩn quốc tế; góp phần vào việc tăng tỷ lệ nội địa hóa của Dự án Chế tạo giàn khoan Tam Đảo 05 lên 39% so với Dự án Tam Đảo 03 (34,7%); rút ngắn thời gian thi công Dự án cũng như giảm thời gian làm việc của các chuyên gia nước ngoài.
Bên cạnh đó, cụm công trình “Nghiên cứu phát triển công nghệ thiết kế, thi công, lắp đặt các công trình dầu khí biển siêu trường, siêu trọng phù hợp với điều kiện Việt Nam” đã giải quyết những vấn đề hoàn toàn mới ở Việt Nam với những điều kiện hiếm gặp trên thế giới, đóng góp trực tiếp tới sự thành công của dự án Biển Đông 01.
Từ những kết quả của dự án đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và làm chủ công nghệ của ngành dầu khí Việt Nam, đặc biệt là trong việc thiết kế, thi công chế tạo, hạ thủy và lắp đặt các công trình dầu khí siêu trường, siêu trọng ở những vùng địa chính trị nhạy cảm là nơi có độ sâu nước lớn, góp phần tích cực bảo vệ an ninh chủ quyền quốc gia.
Hay, cụm công trình “Nghiên cứu, phát triển công nghệ để khai thác các mỏ khí - condensate với điều kiện đặc biệt phức tạp thềm lục địa Việt Nam” được đánh giá có giá trị khoa học và công nghệ cao, không chỉ áp dụng cho Dự án Biển Đông 01 mà còn có đóng góp quan trọng cho việc phát triển các dự án khai thác nước sâu xa bờ khác.
Qua dự án này, khẳng định sức mạnh nội lực, kỹ năng quản lý, trình độ của ngành dầu khí Việt Nam hoàn toàn đủ sức làm chủ, phát triển được những công nghệ tiên tiến, hiện đại nhất trên thế giới, chinh phục được những mỏ dầu khí có điều kiện phức tạp nhất.
Một ví dụ khác có thể kể đến là cụm công trình “Hệ thống trạm đo carota tổng hợp xách tay TBM-02 và bộ quy trình minh giải tài liệu địa vật lý Loginter 2.0” đã làm chủ được quá trình tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí thông qua việc nghiên cứu tính chất vật lý, địa chất, đất đá xung quanh thành giếng kết hợp với kết quả nghiên cứu địa chất để tính toán trữ lượng dầu khí của các khu vực, các mỏ, bể trầm tích, đánh dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của ngành địa vật lý của Việt Nam.
Ngoài ra, có thể kể đến các cụm công trình "Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ trong thu gom, xử lý và sử dụng khi đồng hành ở các mỏ của Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro và các mỏ lân cận (phần ngoài khơi); Công trình "Nghiên cứu thiết kế cơ sở, chi tiết, công nghệ chế tạo, tích hợp giàn khoan tự nâng 400ft phù hợp với điều kiện Việt Nam và nghiên cứu phát triển, hoàn cải giàn khoan dầu khi di dộng phục vụ phát triển kinh tế biến, an ninh quốc phòng”; cụm công trình “Các giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ tối ưu hóa quá trình sản xuất của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của BSR”…
Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã ban hành Chiến lược khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030, định hướng đến năm 2050. Chiến lược xác định rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính thúc đẩy tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh toàn Tập đoàn.
Mục tiêu tổng quát đặt ra là đến năm 2030, tiềm lực công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo của Petrovietnam đạt mức tiên tiến của khu vực ở nhiều lĩnh vực trọng điểm; một số lĩnh vực đạt trình độ quốc tế. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa Tập đoàn tăng trưởng bền vững với tốc độ hai con số, hướng tới lọt Top 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính thúc đẩy tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả ngành dầu khí.
Chiến lược cũng xác định tầm nhìn đến năm 2050, toàn bộ hoạt động của Tập đoàn sẽ được vận hành trên nền tảng số; các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế và Petrovietnam làm chủ công nghệ ở các lĩnh vực then chốt, vận hành các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch và chuỗi giá trị dữ liệu.
Điểm nhấn quan trọng của Chiến lược là mô hình tổ chức và vận hành Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Petrovietnam. Hệ sinh thái này được thiết kế dựa trên mô hình lấy doanh nghiệp làm trung tâm, viện nghiên cứu và trường đại học là chủ thể khoa học, Công ty mẹ Tập đoàn đóng vai trò điều phối, kiến tạo cơ chế, chính sách.
Tại các đơn vị thành viên, hệ thống đầu mối ứng dụng công nghệ sẽ được thiết lập nhằm đưa các công nghệ mới, sáng kiến vào thực tiễn sản xuất, thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng. Đồng thời, chịu trách nhiệm quản trị tài sản trí tuệ, thúc đẩy quá trình thương mại hóa các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Petrovietnam, tạo thêm nguồn giá trị gia tăng cho Tập đoàn.
Chiến lược cũng đặt mục tiêu hoàn thiện nền tảng dữ liệu thống nhất toàn Tập đoàn; phát triển hạ tầng số và cơ sở dữ liệu lớn trong tất cả các lĩnh vực từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác đến công nghiệp khí, hóa dầu, điện và năng lượng tái tạo. Việc đầu tư cho công nghệ số và an ninh mạng được yêu cầu triển khai đồng bộ, hiện đại và liên tục nâng cấp, cập nhật.
Đồng thời, phát huy tối đa tiềm năng, trí tuệ người lao động trong Tập đoàn gắn với nhanh chóng tiếp thu, làm chủ và ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến của thế giới, đặc biệt là chủ động tiếp cận và khai thác triệt để các công nghệ thông minh, trí tuệ nhân tạo; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, chú trọng nghiên cứu cơ bản, tiến tới làm chủ và cạnh tranh về công nghệ ở một số lĩnh vực Tập đoàn có nhu cầu, tiềm năng, lợi thế, phục vụ phát triển năng lực cạnh tranh của Tập đoàn cho các sản phẩm hàng hóa/dịch vụ chủ lực.
Để bảo đảm thực thi hiệu quả, Chiến lược yêu cầu đưa các chỉ tiêu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào hệ thống KPI của từng đơn vị; coi kết quả triển khai là tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng và đánh giá năng lực điều hành của người đứng đầu. Các ban chuyên môn tại Công ty mẹ Tập đoàn được giao nhiệm vụ tham mưu, theo dõi, kiểm tra, giám sát tiến độ và hiệu quả triển khai Chiến lược.
Đáng chú ý, Petrovietnam và các đơn vị thành viên hàng năm phải đầu tư tối thiểu 2% doanh thu hợp nhất cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, Tập đoàn chủ trương thu hút và trọng dụng nhân lực chất lượng cao, thiết lập cơ chế đào tạo và thu hút chuyên gia đầu ngành, phát triển các chương trình đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo, quản trị số và khoa học dữ liệu.
Ngành dầu khí tích cực làm chủ công nghệ.
Tại Hội nghị phổ biến và tổ chức triển khai phát triển công nghệ chiến lược ngành Công Thương, đại diện Petrovietnam cho biết, quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đảng ủy Tập đoàn đã sớm ban hành Nghị quyết số 951-NQ/ĐU ngày 3/1/2025 về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo động lực mới, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh để Tập đoàn bứt phá, tăng trưởng với tốc độ 2 con số”.
Trên cơ sở đó, Hội đồng Thành viên Tập đoàn đã ban hành Chiến lược khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030, định hướng đến năm 2050. Chiến lược xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực cốt lõi để Petrovietnam hiện thực hóa các mục tiêu phát triển với các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030: Duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu bền vững ở mức 2 con số; đưa Petrovietnam lọt vào danh sách 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới (Fortune Global 500).
Thực hiện Quyết định số 2159/QĐ-BCT ngày 4/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch triển khai Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Petrovietnam được lãnh đạo Bộ tin tưởng phân công giữ vai trò chủ trì và đồng chủ trì hàng loạt nhiệm vụ chiến lược thuộc 3 bài toán lớn của ngành Công Thương.
Trong đó tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như: Nền tảng bản sao số và AI tối ưu hóa vận hành mỏ, nhà máy lọc hóa dầu; chuỗi công nghệ sản xuất, vận chuyển và phối trộn hydrogen xanh, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF); chế tạo kết cấu móng, trạm biến áp ngoài khơi cho điện gió biển; chuỗi công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon (CCS/CCUS) gắn với nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR)… Đây chính là một trong số các nhiệm vụ đã và đang được Petrovietnam và các đơn vị triển khai thực hiện và đang có kết quả nghiên cứu khả quan. Hiện nay, Petrovietnam đang xây dựng kế hoạch, phân bổ nguồn lực và phân công các đơn vị để sớm triển khai các nhiệm vụ được giao ngay từ quý IV/2026.
Có thể thấy, việc đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tạo nền tảng để ngành dầu khí nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, từng bước đổi mới mô hình tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển. Đây cũng là hướng đi thiết thực nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng tính tự chủ của doanh nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời đóng góp vào mục tiêu xây dựng ngành Công Thương hiện đại và phát triển bền vững.
