Tin Khu Vực
Tầm nhìn của vị tướng đặt nền móng cho ngành Dầu khí
Nhìn lại 65 năm hình thành và phát triển của ngành Dầu khí Việt Nam (27/11/1961 - 27/11/2026), những dấu mốc về tìm kiếm, thăm dò, khai thác và chế biến dầu khí không chỉ phản ánh bước trưởng thành của một ngành kinh tế quan trọng. Đằng sau đó còn là những quyết định mang tính mở đường, gắn với tầm nhìn và bản lĩnh của các thế hệ đi trước.
Trong quá trình nghiên cứu, biên soạn bộ sách “Lịch sử ngành Dầu khí Việt Nam”, Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, nguyên nghiên cứu viên cao cấp Viện Lịch sử Đảng thuộc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, có dịp tiếp cận nhiều tư liệu, nhân chứng và câu chuyện về những người đặt nền móng cho ngành.
TS Khổng Đức Thiêm, người tham gia biên soạn bộ sách “Lịch sử ngành Dầu khí Việt Nam”.
Trong số đó, Thượng tướng Đinh Đức Thiện, nguyên Bộ trưởng phụ trách Dầu khí đầu tiên, là nhân vật để lại ấn tượng đặc biệt với nhà sử học.
“Điều đáng chú ý không chỉ là việc một vị tướng xuất thân từ quân đội được giao trọng trách trong lĩnh vực còn mới mẻ, mà còn ở tư duy tổ chức, cách tiếp cận vấn đề và tầm nhìn chiến lược”, Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm cho hay.
Thời điểm ấy, xây dựng ngành Dầu khí là nhiệm vụ nhiều thách thức. Việt Nam chưa có đủ vốn, công nghệ, nhân lực chuyên sâu và kinh nghiệm tổ chức sản xuất. Trong khi đó, từ tìm kiếm, thăm dò đến khai thác, vận chuyển, chế biến đều đòi hỏi nguồn lực lớn và trình độ kỹ thuật cao.
Qua những tư liệu nghiên cứu, Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm nhận thấy Thượng tướng Đinh Đức Thiện sớm xác định hợp tác quốc tế là yêu cầu khách quan. Tuy nhiên, điều có ý nghĩa quyết định không chỉ là lựa chọn đối tác mà còn là mục tiêu và nguyên tắc hợp tác.
Theo Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, muốn xây dựng ngành Dầu khí, Việt Nam không thể chỉ dựa vào nguồn lực sẵn có. Hợp tác với nước ngoài không đơn thuần nhằm tìm kiếm sự hỗ trợ về thiết bị, chuyên gia hay công nghệ. Quá trình này phải dựa trên nguyên tắc thượng tôn chủ quyền quốc gia, bảo đảm lợi ích hài hòa, đồng thời tạo điều kiện để Việt Nam từng bước xây dựng năng lực của chính mình. Ngành Dầu khí cần tận dụng tri thức và kinh nghiệm quốc tế, nhưng không phải để phụ thuộc mà để từng bước làm chủ kỹ thuật, hình thành đội ngũ và phát triển hệ thống dịch vụ trong nước.
Đặt trong bối cảnh đất nước vừa trải qua chiến tranh, tư duy ấy cho thấy tầm nhìn dài hạn của người được giao trọng trách. Khi chưa có mô hình phù hợp để áp dụng nguyên vẹn, những người lãnh đạo ngành phải vừa tổ chức thực hiện nhiệm vụ, vừa tìm cách tháo gỡ các vấn đề chưa từng có tiền lệ.
Theo Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, chính trong hoàn cảnh đó, bản lĩnh của người đứng đầu có ý nghĩa đặc biệt. Một quyết định đúng không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà còn có thể mở ra hướng phát triển cho cả giai đoạn.
Bản lĩnh người đi tìm lửa qua những bước ngoặt lịch sử
Đặt câu chuyện Thượng tướng Đinh Đức Thiện trong dòng chảy lịch sử ngành Dầu khí, Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm nhận thấy tinh thần mở đường được tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Ngày 27/11/1961, Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 được thành lập, đặt nền móng cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò dầu khí có tổ chức tại Việt Nam. Đây cũng là ngày được chọn làm Ngày truyền thống ngành Dầu khí Việt Nam.
Trải qua 65 năm xây dựng và phát triển, ngành Dầu khí Việt Nam tiếp tục đóng góp vào phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Sau ngày đất nước thống nhất, Nghị quyết số 244-NQ/TW ngày 9/8/1975 của Bộ Chính trị về triển khai công tác thăm dò dầu khí trên phạm vi cả nước và việc thành lập Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam ngày 3/9/1975 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tổ chức phát triển ngành.
Tiếp đó là những thành tựu mang tính bước ngoặt. Ngày 19/4/1981, mỏ khí Tiền Hải C được đưa vào khai thác, mở đầu hoạt động khai thác khí công nghiệp ở Việt Nam. Ngày 26/6/1986, dòng dầu thô thương mại đầu tiên từ mỏ Bạch Hổ được khai thác.
Đặc biệt, ngày 6/9/1988, việc khai thác dầu từ tầng đá móng nứt nẻ tại mỏ Bạch Hổ trở thành dấu mốc nổi bật về khoa học - công nghệ, cho thấy khả năng tìm lời giải cho những bài toán địa chất phức tạp.
Từ góc nhìn của Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, những thành tựu ấy không tự nhiên xuất hiện. Đằng sau mỗi dấu mốc là quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, tổ chức thực hiện và nỗ lực vượt qua giới hạn về công nghệ, kinh nghiệm.
Theo Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc của những người đi tìm lửa. Đây không phải khẩu hiệu được hình thành sau khi đã có thành công, mà được thể hiện qua những lựa chọn cụ thể trong từng giai đoạn lịch sử: xây dựng tổ chức chuyên trách khi ngành còn ở những bước đi đầu tiên; chủ động hợp tác quốc tế khi nguồn lực trong nước chưa đáp ứng yêu cầu; kiên trì tìm kiếm giải pháp công nghệ trước những bài toán chưa có tiền lệ; từng bước mở rộng hoạt động từ khai thác tài nguyên sang phát triển các chuỗi công nghiệp.
Nhà sử học cũng nhấn mạnh, tiếp nhận công nghệ có thể giúp giải quyết nhiệm vụ trước mắt, nhưng xây dựng được đội ngũ có khả năng vận hành, phát triển dịch vụ và làm chủ công nghệ mới tạo nền tảng phát triển bền vững.
Qua nhiều thập niên, ngành Dầu khí mở rộng từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác sang công nghiệp khí, điện, chế biến dầu khí và dịch vụ kỹ thuật. Những công trình như Nhà máy Lọc dầu Dung Quất cùng các hệ thống thu gom, vận chuyển khí phản ánh quá trình hình thành chuỗi giá trị công nghiệp.
Tuy nhiên, với Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, giá trị của lịch sử không chỉ nằm ở việc ghi lại thành tựu. Trong quá trình nghiên cứu, biên soạn bộ sách “Lịch sử ngành Dầu khí Việt Nam”, ông nhận thấy cần đưa những câu chuyện, tư liệu và kinh nghiệm của thế hệ đi trước đến gần hơn với người lao động hôm nay.
Theo Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, lịch sử sẽ có ý nghĩa hơn khi giúp thế hệ sau hiểu vì sao những quyết định được đưa ra, những khó khăn đã được vượt qua và những giá trị nào cần tiếp tục phát huy?
Khi Petrovietnam chuyển mình thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, yêu cầu kế thừa truyền thống được đặt trong bối cảnh mới. Bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực công nghệ và thích ứng với chuyển dịch năng lượng đòi hỏi tư duy dài hạn cùng bản lĩnh đổi mới.
Theo Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm, tinh thần tiên phong, trí tuệ, bản lĩnh, sáng tạo và nghĩa tình cần tiếp tục được gìn giữ, phát huy. Đó là nền tảng để các thế hệ người lao động Petrovietnam trân trọng những thành quả đã gây dựng và chủ động tìm lời giải cho các vấn đề mới.
Nhìn lại 65 năm Ngày truyền thống ngành Dầu khí Việt Nam, câu chuyện về Thượng tướng Đinh Đức Thiện qua góc nhìn của Tiến sĩ Khổng Đức Thiêm cho thấy giá trị bền vững của những quyết định mang tính mở đường. Từ tư duy hợp tác quốc tế gắn với tự chủ đến bản lĩnh dám chịu trách nhiệm, những bài học của thế hệ đi trước vẫn có ý nghĩa đối với hành trình làm chủ công nghệ, phát triển công nghiệp năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.