Xuất khẩu dệt may, da giày: Giữ đơn hàng bằng công nghệ và dữ liệu

Chiều 3/2, trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026, Diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu” diễn ra tại Hà Nội. Diễn đàn do Bộ Công Thương chỉ đạo, Cục Xúc tiến thương mại phối hợp với Alibaba.com tổ chức.

Tại phiên tọa đàm “Giải pháp, chính sách thúc đẩy xuất khẩu các ngành chủ lực”, các ý kiến tập trung vào bài toán đang “siết” doanh nghiệp xuất khẩu: biến động chính sách thương mại, sức ép cạnh tranh, yêu cầu giảm giá, trong khi chi phí và rủi ro thị trường gia tăng. Từ thực tiễn doanh nghiệp đến các dữ liệu nền tảng số, điểm chung được nhấn mạnh là: muốn giữ đơn hàng và mở thị trường, cần nâng năng suất, giảm chi phí, đi sát nhu cầu.

Áp lực thuế quan và yêu cầu giảm giá buộc doanh nghiệp “tính lại” năng suất

Chia sẻ từ phía doanh nghiệp, ông Lê Xuân Vĩ, Phó Tổng giám đốc Chuyển đổi số Công ty cổ phần đầu tư và thương mại TNG cho biết đơn vị gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi các biến động chính sách từ thị trường Mỹ tác động trực tiếp đến hoạt động bán hàng, buộc doanh nghiệp phải đa dạng hóa thị trường và gia tăng sức chống chịu.

Theo ông, trong bối cảnh khách hàng liên tục đặt ra yêu cầu giảm giá, doanh nghiệp buộc phải phản ứng bằng chiến lược dài hơi, đặt chuyển đổi số, tự động hóa và công nghệ thành trụ cột để nâng năng suất, giảm chi phí và nâng giá trị mang lại. Từ cách tiếp cận đó, TNG tập trung đồng thời vào năng suất, chất lượng, cạnh tranh và phát triển các dòng hàng có thể xuất khẩu sang những khu vực khác với chất lượng ổn định và mức giá phù hợp.

Ông Lê Xuân Vĩ nhấn mạnh hiệu quả “tích tiểu thành đại” của công nghệ trong ngành thâm dụng lao động: “Doanh nghiệp dệt may chúng tôi hiện nay có 20.000 lao động; nếu công nghệ giúp tiết giảm được khoảng 5 - 10 giây trong một ngày thì giá trị làm lợi trong một ngày, một tháng, một năm nhân với số nhân viên là rất lớn”.

Từ góc nhìn này, vấn đề đặt ra không chỉ là “có chuyển đổi số hay không”, mà là chuyển đổi số để giải được bài toán chi phí - năng suất - giá thành trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Dữ liệu tìm kiếm cho thấy xu hướng “Made in Vietnam”

Theo bà Nguyễn Thị Phương Uyên, Giám đốc Marketing Alibaba.com Việt Nam, các dữ liệu hành vi được ghi nhận trên nền tảng cho thấy nhu cầu thị trường hình thành và vận động theo chuỗi thời gian dài, là cơ sở để doanh nghiệp nhận diện xu hướng và chủ động phát triển sản phẩm phù hợp.

Bà Nguyễn Thị Phương Uyên, Giám đốc Marketing Alibaba.com Việt Nam cho biết: “Trên nền tảng có những nhóm sản phẩm ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý, như nhóm đồ thủ công, sản phẩm sáng tạo, quà tặng doanh nghiệp; một số nhóm sản phẩm được quan tâm mạnh có tốc độ tăng trưởng 886%. Với nhóm giày dép và phụ kiện giày dép, lượt xem sản phẩm tăng 47,5% so với 10 tháng cùng kỳ 2024; trong nhóm sản phẩm cấp hai có nhiều lượt xem gồm giày nam, giày nữ, giày thể thao, giày ngoài trời, trong đó giày nữ có tốc độ tăng trưởng nổi bật, đứng đầu 315%”.

Đối với dệt may trên nền tảng, bà Uyên nêu cách phân nhóm ngành hàng và cho biết dệt may ghi nhận mức tăng trưởng 45% so với cùng kỳ; các nhóm cấp hai gồm vải, sợi xơ, các loại sợi công nghiệp, trong đó vải mành có tốc độ tăng trưởng cao nhất, bứt qua 155%. Với nhóm thời trang, tốc độ tăng trưởng ở mức 16,5%, đáng chú ý ở các nhóm như phụ kiện thời trang, thời trang trẻ em, thời trang nam, mũ; còn trang phục thường ngày là nhóm có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong phân khúc.

Từ các dữ liệu này, bà Uyên nhấn mạnh logic thị trường: doanh nghiệp là nhà sản xuất, cần “đọc” xu hướng dài hạn để tạo sản phẩm đáp ứng nhu cầu, từ đó gia tăng khả năng hiển thị và thu hút người mua quốc tế. Đồng thời, bà cũng chỉ ra sự thay đổi hành vi hậu Covid: nhà mua hàng quốc tế ngày càng sử dụng thương mại điện tử B2B để tìm kiếm nhà cung cấp, vì vậy doanh nghiệp phải hiện diện “đúng nơi” thị trường đã hình thành thói quen.

Trích dẫn một lần, bà Nguyễn Thị Phương Uyên nêu các yếu tố khiến nhà mua hàng quốc tế tìm kiếm nhà bán hàng Việt Nam trên nền tảng: “Việt Nam nổi trội bởi ba yếu tố là: hiệu quả, chi phí, nguồn cung đặc thù theo khu vực và chính sách thương mại thân thiện.”

Từ góc nhìn dữ liệu, “Made in Vietnam” có dư địa tăng trưởng tìm kiếm ở nhiều thị trường, không chỉ các thị trường truyền thống mà còn xuất hiện những cái tên mới như Mexico hay Ấn Độ. Tuy nhiên, để biến tín hiệu nhu cầu thành đơn hàng, vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở năng lực đáp ứng: sản phẩm đúng xu hướng - chất lượng ổn định - giá cạnh tranh - vận hành số bài bản, qua đó gia tăng niềm tin của nhà mua hàng trong chuỗi thương mại toàn cầu.

Tại phiên tọa đàm “Giải pháp, chính sách thúc đẩy xuất khẩu các ngành chủ lực” trong khuôn khổ Diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu”, đại diện doanh nghiệp và nền tảng thương mại điện tử cho rằng áp lực giảm giá, cạnh tranh thuế quan và biến động thị trường đang buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải tái cấu trúc theo hướng nâng năng suất, ứng dụng công nghệ và bám sát dữ liệu nhu cầu. Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số, tự động hóa cùng việc khai thác hiệu quả các dữ liệu thị trường trên Alibaba.com đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam giữ vững đơn hàng, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi thương mại toàn cầu.