Việt Nam - Nhật Bản: Chia sẻ kinh nghiệm thực thi quyền tác giả trên môi trường số

Ngày 30/7/2026, tại Hà Nội, Cục Bản quyền tác giả Việt Nam phối hợp với Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản tổ chức Hội thảo về thực thi bản quyền trên môi trường số. Tham dự hội thảo có đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thực thi quyền tác giả, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp và chuyên gia của Việt Nam và Nhật Bản.

Hội thảo được tổ chức nhằm cập nhật tình hình bảo hộ và thực thi quyền tác giả trên môi trường số trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ; đồng thời tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, tổ chức và chuyên gia hai nước trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường hợp tác trong công tác quản lý, thực thi quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số. Nội dung này phù hợp với định hướng hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực tăng cường bảo hộ quyền tác giả trên môi trường số, chống xâm phạm quyền tác giả, nâng cao năng lực và trao đổi kinh nghiệm theo Bản ghi nhớ hợp tác năm 2015.

Việt Nam tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số

Phát biểu tại hội thảo, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả - ông Trần Hoàng nhấn mạnh: Thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đã làm thay đổi căn bản cách thức sáng tạo, phân phối, khai thác và tiếp cận các tác phẩm. Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, một tác phẩm có thể được phổ biến tới hàng triệu người trong thời gian rất ngắn. Đây là cơ hội to lớn để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo.

Tuy nhiên, theo ông Trần Hoàng, cùng với đó là những thách thức ngày càng phức tạp đối với công tác bảo hộ và thực thi quyền tác giả. "Các hành vi sao chép, truyền đạt trái phép, phát tán nội dung trên các nền tảng số, livestream, dịch vụ chia sẻ tệp, website xuyên biên giới hay việc sử dụng tác phẩm trong quá trình phát triển các công nghệ mới đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới cả về thể chế, công nghệ và cơ chế phối hợp thực thi", ông Hoàng chỉ rõ. 

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả Việt Nam cho rằng, việc tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả mà còn góp phần xây dựng một môi trường sáng tạo lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và phát triển bền vững các ngành công nghiệp văn hóa.

Nhấn mạnh, Việt Nam luôn xác định bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo, theo ông Trần Hoàng, trong thời gian qua, Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; tăng cường năng lực thực thi; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

“Đối với lĩnh vực thực thi trên môi trường số, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền, doanh nghiệp công nghệ, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các nền tảng số nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, ông Hoàng thông tin.

Hợp tác nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả 

Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam Trần Hoàng nhấn mạnh, Việt Nam nhận thức rằng không một quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề bản quyền trên môi trường số nếu chỉ hành động đơn lẻ. Đặc tính xuyên biên giới của Internet đòi hỏi sự hợp tác quốc tế ngày càng chặt chẽ hơn.

Trong nhiều năm qua, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực quyền tác giả luôn được duy trì và phát triển tốt đẹp. Đặc biệt, Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam và Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản được ký năm 2015 đã tạo nền tảng quan trọng để hai bên tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và thúc đẩy hợp tác về bảo hộ quyền tác giả, bao gồm cả trong môi trường số.

Các lĩnh vực hợp tác được xác định gồm tăng cường bảo hộ bản quyền trong môi trường số, chống xâm phạm bản quyền, phát triển quản lý tập thể quyền, nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực. Thông qua khuôn khổ hợp tác này, nhiều hoạt động trao đổi đoàn, hội thảo chuyên đề, và chia sẻ kinh nghiệm đã được triển khai hiệu quả, góp phần tăng cường năng lực quản lý và thực thi quyền tác giả của cả hai bên.

Chương trình hội thảo hôm nay quy tụ nhiều chuyên gia và tổ chức có kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực bản quyền. Theo đó, hai bên cùng cập nhật tình hình thực thi bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản; lắng nghe các kinh nghiệm trong bảo vệ bản quyền âm nhạc, bản quyền truyện tranh; chia sẻ các mô hình chống vi phạm bản quyền trong lĩnh vực xuất bản cũng như kinh nghiệm xử lý các vụ việc xâm phạm trên môi trường số từ các tổ chức của hai nước.

Ông Trần Hoàng tin tưởng rằng, những kinh nghiệm được chia sẻ tại hội thảo sẽ giúp các cơ quan quản lý, các chủ thể quyền, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan có thêm những góc nhìn mới, những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và xây dựng các cơ chế phối hợp hiệu quả hơn giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức thực thi quyền, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng sáng tạo.

Bảo vệ bản quyền không phải là rào cản đối với đổi mới sáng tạo, mà chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững. Một môi trường bản quyền minh bạch, công bằng và được thực thi hiệu quả sẽ tạo động lực cho các tác giả, nghệ sĩ, doanh nghiệp sáng tạo tiếp tục đầu tư, sáng tạo và cống hiến nhiều giá trị hơn cho xã hội. "Với sự hợp tác ngày càng chặt chẽ giữa Việt Nam và Nhật Bản, cùng với sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo, chúng ta sẽ từng bước xây dựng được một hệ sinh thái bản quyền số hiện đại, an toàn và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế sáng tạo trong kỷ nguyên số", ông Hoàng tin tưởng.

Chia sẻ tại hội thảo, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản Kawakami Toshihiro đánh giá cao những nỗ lực của Cục Bản quyền tác giả Việt Nam cùng các đơn vị liên quan trong việc phối hợp tổ chức sự kiện. Theo Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản, hội thảo là cơ hội để Việt Nam và Nhật Bản giới thiệu những nỗ lực cụ thể trong lĩnh vực bản quyền, đồng thời trao đổi kinh nghiệm, tăng cường sự hiểu biết và mở rộng hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức liên quan của hai nước.

Đồng thời, ông Kawakami Toshihiro bày tỏ kỳ vọng những nội dung được chia sẻ, thảo luận tại hội thảo sẽ mang đến nhiều kiến thức hữu ích cho các đại biểu tham dự, qua đó đóng góp vào sự hợp tác trong lĩnh vực bản quyền Việt Nam và Nhật Bản.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã trao đổi nhiều nội dung chuyên sâu, gồm: Cập nhật tình hình thực thi bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản và những kết quả đạt được trong công tác quản lý, bảo hộ và xử lý các hành vi xâm phạm trên môi trường số; kinh nghiệm bảo vệ bản quyền âm nhạc do Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản (RIAJ) chia sẻ; kinh nghiệm bảo vệ bản quyền truyện tranh của Hiệp hội Bản quyền Sách điện tử Nhật Bản (ABJ; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của Nhà xuất bản Kim Đồng trong hoạt động chống vi phạm bản quyền đối với xuất bản phẩm tại Việt Nam; chia sẻ hoạt động và kinh nghiệm xử lý các vụ việc xâm phạm bản quyền trên môi trường số của Trung tâm CODA Việt Nam.

Các phiên hỏi đáp tại hội thảo tạo điều kiện để đại biểu hai nước trao đổi trực tiếp về những khó khăn, thách thức trong thực thi bản quyền trên môi trường số; cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền và doanh nghiệp công nghệ, cũng như các giải pháp nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm bản quyền trong bối cảnh phát triển của các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.