Tin Khu Vực 
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định, xây dựng văn hóa liêm chính là mục tiêu then chốt trong xây dựng hệ thống chính trị. Trong đó, lấy “liêm chính” làm nền tảng, kiến tạo phát triển làm động lực, hành động quyết liệt và phục vụ Nhân dân là mục tiêu tối thượng của bộ máy Nhà nước.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) - phân tích những nội hàm cốt lõi và ý nghĩa của văn hóa liêm chính trong kỷ nguyên phát triển mới.
Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức, đủ tài, đủ sức
- Thưa ông, phát biểu tại phiên khai mạc Đại hội XIV của Đảng cũng như trong nhiều bài phát biểu, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đề cập đến vấn đề liêm chính. Theo ông, chữ liêm chính ở đây được hiểu như thế nào?
PGS.TS Lê Văn Cường: Theo tôi, yêu cầu về liêm chính là điều đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm muốn nâng lên thành một biểu tượng. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự trở thành tấm gương sáng về bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ và đạo đức cách mạng.
Trước hết là trình độ trí tuệ. Người cán bộ muốn lãnh đạo được tập thể, dẫn dắt được xã hội, nhất thiết phải có trí tuệ, năng lực tư duy và khả năng hành động tương xứng.
Thứ hai là đạo đức. Đạo đức cách mạng phải được thể hiện bằng những tấm gương cụ thể để người khác noi theo. Như cha ông ta đã tổng kết: “Thượng bất chính, hạ tắc loạn”. Người đứng đầu không chính trực, rất khó đòi hỏi cấp dưới giữ được kỷ cương.
PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh).
Thực tế cho thấy, ở những cơ quan, đơn vị người đứng đầu thực sự mẫu mực, công tâm, chí công vô tư, bộ máy vận hành rất tốt. Ngược lại, ở những nơi người đứng đầu vi phạm kỷ luật, hệ lụy kéo theo thường là hàng loạt cán bộ khác cũng bị xử lý.
Vì vậy, liêm chính vừa là yêu cầu vừa là lý tưởng để mỗi cán bộ tự rèn mình mỗi ngày. Như Bác Hồ từng dạy: “Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 11, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011).
Liêm chính là nền tảng của “Đức - Sức - Tài”
- Việc Tổng Bí thư nhấn mạnh đến liêm chính trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?
PGS.TS Lê Văn Cường: Trong kỷ nguyên phát triển mới, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh, đủ sức lãnh đạo, điều hành và quản trị quốc gia theo hướng hiện đại là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Trong đó, xây dựng văn hóa liêm chính là một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, nhất là trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.
Văn hóa liêm chính là nền tảng để xây dựng ý thức và thực hành liêm chính của cán bộ, đảng viên trong Đảng, trong hệ thống chính trị và lan tỏa trong đời sống xã hội.
Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh ba yếu tố “Đức - Sức - Tài”, trong đó đạo đức là nền tảng. Khi nói đến đạo đức, không thể không nói đến “liêm”. Liêm là sạch, không tham nhũng, không tham ô. Đây chính là nội hàm trực tiếp của liêm chính. Rèn luyện đạo đức cách mạng để đạt đến liêm chính cũng chính là con đường để thực hiện nêu gương.
“Lấy cái đẹp dẹp cái xấu” là phương thức có sức thuyết phục cao. Những tấm gương tốt, đặc biệt là cán bộ, đảng viên, sẽ tạo sức lan tỏa mạnh mẽ và củng cố niềm tin trong xã hội.
“Tài” là khả năng đề ra chủ trương đúng, biến quyết sách thành hiện thực đời sống, thành cơm áo, gạo, tiền, thành hạnh phúc của Nhân dân. Tài phải được đo bằng hiệu quả ích nước, lợi dân, chứ không phải bằng lời nói.
“Sức” cần hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm sức khỏe thể chất, tinh thần và sức chống chịu. Cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược, phải đối diện với rất nhiều áp lực. Nếu không có sức chống chịu, rất dễ dẫn đến những những quyết định lệch lạc. Sức ở đây là khả năng chịu áp lực, vượt qua cám dỗ và biết từ chối lợi ích cá nhân khi nó gây hại cho đất nước và tập thể. Kết hợp đức trị và pháp trị để bảo vệ liêm chính.
Văn hóa liêm chính là nền tảng xây dựng ý thức và thực hành liêm chính của cán bộ, đảng viên trong Đảng, hệ thống chính trị và lan tỏa vào đời sống xã hội.
Kết hợp đức trị và pháp trị để bảo vệ liêm chính
- Thưa ông, làm thế nào để bảo vệ sự liêm chính cho cán bộ liêm chính, để văn hóa liêm chính thực sự thấm sâu, lan tỏa trong cơ quan công quyền?
PGS.TS Lê Văn Cường: Phải kết hợp hài hòa giữa đức trị và pháp trị. Khi nói về giáo dục đạo đức, liêm chính thường nhấn mạnh việc xây dựng các quy định để cán bộ không muốn, không thể, không dám và không cần vi phạm. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào một vế mà phải kết hợp cả hai.
Đức trị là xây dựng con người, pháp trị là xây dựng thể chế. Hai yếu tố này không thể tách rời. Thể chế phải được thiết kế để bảo vệ người làm đúng, khuyến khích người liêm chính chứ không chỉ nhằm xử lý người vi phạm.
Một cán bộ có liêm chính đến đâu nhưng nếu môi trường xung quanh không lành mạnh, không khuyến khích cái tốt, không bảo vệ người ngay thẳng, rất khó bền. Môi trường ở đây là tổng hòa của môi trường chính trị, pháp lý, quy định, điều kiện sống và điều kiện làm việc.
Cán bộ liêm chính phải được bảo vệ, được đãi ngộ xứng đáng cả về vật chất lẫn tinh thần. Chỉ khi đó, mới khuyến khích con đường tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư.
Cùng với đó, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải trở thành công việc hằng ngày, gắn với tự soi, tự sửa, tự rèn. Khi điều đó trở thành thói quen, nếp sống, mới thực sự là “khắc tinh” của quan liêu, tham nhũng, tiêu cực.
Thực tế cho thấy, giữ được liêm chính là một quá trình bền bỉ, đòi hỏi cả con người, thể chế và môi trường cùng song hành.
- Xin cảm ơn ông!