Từ khát vọng xây dựng nền công nghiệp, thương nghiệp thịnh vượng của Bác Hồ đến cơ đồ Công Thương hôm nay

Tư tưởng vượt trước của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “giới Công Thương”

Ngày 13/10/1945, tức chỉ hơn 1 tháng sau ngày nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho các giới Công Thương Việt Nam. Báo Cứu quốc số 66, ra ngày 13/10/1945 đã đăng bức thư của Người… Bức thư thể hiện tư tưởng nhất quán của Chủ tịch Hồ Chí Minh bởi ngay từ năm 1919, trong Bản yêu sách của nhân dân An Nam, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đề cập đến việc “mở mang kỹ nghệ, lập thành Công Thương”. Trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có khoảng 100 bài nói, bài viết, điện, thư cho các cơ quan quản lý thuộc lĩnh vực Công Thương, các xí nghiệp, doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam. Nhưng bức thư ngày 13/10/1945 đã có một ý nghĩa thật đặc biệt.

Việt Nam năm 1945 là một quốc gia nông nghiệp lạc hậu và bị chi phối bởi hệ tư tưởng Nho giáo. Trong quan niệm về thứ tự các tầng lớp xã hội Việt Nam theo Nho giáo thì sĩ đứng đầu, sau đó tới nông, công và thương. Vậy mà, ngay từ những ngày đầu dân quốc ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá rất cao vai trò của giới doanh nhân Việt Nam. Đây có thể xem là tư tưởng vượt trước của Bác Hồ về vấn đề này.

Về vị trí của giới doanh nhân, Người viết: “Được tin giới Công Thương đã đoàn kết lại thành Công Thương cứu quốc đoàn và gia nhập mặt trận Việt Minh, tôi rất mừng. Hiện nay Công Thương cứu quốc đoàn đang hoạt động để làm nhiều việc ích nước lợi dân, tôi rất hoan nghênh và mong đợi nhiều kết quả tốt”.

Như vậy, ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định doanh nhân là một bộ phận không thể thiếu của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và kêu gọi các nhà công nghiệp và thương nghiệp “mau mau gia nhập vào Công Thương cứu quốc đoàn cùng đem vốn vào làm những công cuộc ích quốc, lợi dân”.

Lần đầu tiên vai trò các nhà Công Thương được đặt đúng vị trí như trong thư viết: “Trong lúc các giới khác trong quốc dân ra sức hoạt động để giành lấy nền hoàn toàn độc lập của nước nhà thì giới Công - Thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế, tài chính vững vàng và thịnh vượng”.

Có lẽ, đó cũng là lần đầu tiên, các nhà Công Thương Việt Nam có một vai trò mới: “Việc nước và việc nhà bao giờ cũng đi đôi với nhau. Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng nghĩa là các sự kinh doanh của các nhà doanh nghiệp thịnh vượng”. Đó là logic quan trọng nhất trong công cuộc kinh doanh của các nhà Công Thương Việt Nam, giới Công Thương lúc bấy giờ không chỉ ở bối cảnh lịch sử đó mà còn cả về sau này…

Ngành Công Thương với thành tựu trong kỷ nguyên vươn mình

Từ bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi giới Công Thương Việt Nam, những dòng chữ ngắn gọn, giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ trao truyền nhiệm vụ cho giới Công Thương, ngành Công Thương cả nước mà còn truyền đi những cảm hứng lớn để thực hiện nhiệm vụ kinh doanh, nhiệm vụ tăng trưởng cũng như trong công tác điều hành quản lý. Những cảm hứng lớn ấy, những kỳ vọng lớn ấy đã trở thành cội nguồn sức mạnh tinh thần…

Từ những căn dặn, những thông điệp trong thư của Người gửi giới Công Thương, hơn 80 năm qua, ngành Công Thương đã nỗ lực vươn lên tạo nên một cơ đồ với nhiều thành tựu. Đặc biệt, trong giai đoạn đất nước mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế ngành Công Thương đã thể hiện bản lĩnh, tạo sự bứt phá cũng đất nước vươn mình…

Như giai đoạn 2021–2025 là một chặng đường đầy thử thách đối với ngành Công Thương, khi phải hoạt động trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh, từ đại dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng, xung đột địa chính trị cho đến lạm phát và xu hướng bảo hộ gia tăng. Trước những “cơn gió ngược” đó, ngành Công Thương đã thể hiện rõ vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế, từng bước vượt khó, phục hồi và bứt phá. Những nỗ lực bền bỉ trong suốt nhiệm kỳ đã được kết tinh rõ nét nhất vào năm 2025, năm “về đích” của cả giai đoạn.

Dấu ấn nổi bật đầu tiên của ngành Công Thương là vai trò kiến tạo thể chế, hoàn thiện khung khổ chính sách cho phát triển. Ngành đã chủ trì xây dựng, trình ban hành văn bản pháp luật, chiến lược, quy hoạch và cơ chế, chính sách quan trọng, bao trùm các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, năng lượng, hội nhập kinh tế quốc tế. Những nền tảng thể chế này tạo không gian phát triển dài hạn. Đến năm 2025, nhiều chính sách đã phát huy hiệu quả rõ rệt, trở thành động lực thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và đầu tư.

Trên nền tảng thể chế đó, công nghiệp từng bước phục hồi và tăng tốc. Nếu các năm đầu nhiệm kỳ tập trung khắc phục hậu quả của đại dịch, thì đến năm 2025, công nghiệp thực sự bứt phá, với giá trị tăng thêm toàn ngành ước tăng khoảng 9,5%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trên 10% – mức cao nhất trong nhiều năm. Quan trọng hơn, năng lực nội tại của doanh nghiệp trong nước được nâng lên, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần gia tăng giá trị và tính tự chủ của nền kinh tế.

Song hành với công nghiệp, xuất nhập khẩu là điểm sáng xuyên suốt giai đoạn, trong đó năm 2025 ghi dấu mốc đặc biệt. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt trên 930 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới. Đây là kết quả của quá trình mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới trong cả nhiệm kỳ. Đáng chú ý, Việt Nam duy trì xuất siêu liên tiếp trong 10 năm, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố dự trữ ngoại hối và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, thị trường trong nước tiếp tục được xác định là trụ đỡ quan trọng. Những năm qua ghi nhận sự phục hồi và mở rộng rõ nét của thị trường nội địa, với nhiều chương trình kích cầu, kết nối cung – cầu, phát triển hệ thống phân phối. Đến năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng vượt 7 triệu tỷ đồng, quy mô thị trường thuộc nhóm 32 thị trường lớn nhất thế giới. Hàng hóa sản xuất trong nước chiếm tới 90–95% thị phần trong hệ thống phân phối hiện đại, khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của hàng Việt và hiệu quả của các chính sách phát triển thị trường trong nước.

Cùng với đó, thương mại điện tử và xúc tiến thương mại được đổi mới mạnh mẽ, trở thành động lực tăng trưởng mới. Trong suốt giai đoạn, thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng 20–25% mỗi năm; đến năm 2025, quy mô thị trường vượt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ… Ở lĩnh vực năng lượng và hạ tầng, nhiều dự án trọng điểm được triển khai và hoàn thành, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Có thể khẳng định, những kết quả đạt được là sự kết tinh của cả một quá trình đổi mới tư duy, cải cách thể chế và nỗ lực vượt khó, tạo nền tảng vững chắc để ngành Công Thương bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, bền vững hơn và hội nhập sâu rộng hơn và cùng đất nước vươn mình

Sau hơn 80 năm, những tư tưởng lớn vượt tầm thời đại trong thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi giới Công Thương Việt Nam vẫn luôn là kim chỉ nam, đặc biệt ở vào thời khắc lịch sử mới khi đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình. Ngành Công Thương cùng cả nước đã thực hiện được nhiều nguyện ước của Chủ tịch Hồ Chí Minh và hoàn toàn có thể tự tin thực hiện những nguyện ước ấy của Người ở tầm cao hơn.