Triển khai Nghị quyết 57 chuyển mạnh sang giai đoạn tổ chức thực hiện

Động lực quan trọng của tăng trưởng

Qua hơn 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, có thể khẳng định Nghị quyết đã tạo ra sự chuyển biến rõ nét về nhận thức, thể chế và tổ chức thực hiện.

Nếu như giai đoạn đầu trọng tâm là hoàn thiện chủ trương, cơ chế, chính sách và chuẩn bị các điều kiện nền tảng thì đến nay, việc triển khai Nghị quyết đã chuyển mạnh sang giai đoạn tổ chức thực hiện, triển khai các chương trình, nhiệm vụ và tạo ra các sản phẩm, kết quả cụ thể.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng được khẳng định là động lực quan trọng của tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phát triển bền vững đất nước.

Đến nay, nhiều kết quả quan trọng đã được hình thành trên cả ba trụ cột khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện đồng bộ, tạo hành lang pháp lý quan trọng để triển khai Nghị quyết.

Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, Việt Nam lần đầu tiên đã xác lập Danh mục gồm 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; đồng thời triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược theo một phương thức hoàn toàn mới. Điểm đột phá là chuyển từ phát triển công nghệ theo từng lĩnh vực sang tập trung nguồn lực để giải quyết các bài toán lớn của quốc gia, của ngành và của địa phương.

Mỗi nhiệm vụ đều được xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, công nghệ lõi cần làm chủ, doanh nghiệp tham gia, địa chỉ ứng dụng và phương án thương mại hóa ngay từ đầu. Đây là bước chuyển từ đầu tư cho nghiên cứu sang đầu tư tạo ra sản phẩm công nghệ chiến lược, từng bước làm chủ công nghệ lõi và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

Song song với đó, phương thức tổ chức các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được đổi mới theo hướng tinh gọn, liên thông từ nghiên cứu cơ bản đến thương mại hóa; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy bài toán phát triển làm định hướng và lấy sản phẩm, hiệu quả thực tiễn làm thước đo kết quả đầu tư.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia tiếp tục phát triển; thị trường khoa học và công nghệ từng bước được hình thành; các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo tiếp tục được củng cố. Hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng số quốc gia được đầu tư, hoàn thiện, tạo nền tảng cho phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và thúc đẩy các công nghệ số mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn.

Ở góc độ Bộ Công Thương, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, phục vụ phát triển; từ giai đoạn khởi động trong năm 2025 sang giai đoạn đo lường hiệu quả bằng sản phẩm, dữ liệu và kết quả đầu ra. 

Theo đó, về cải cách thể chế, thủ tục hành chính, Bộ Công Thương tiếp tục thuộc nhóm 3 bộ, ngành dẫn đầu về phục vụ người dân, doanh nghiệp. Về chuyển đổi số, dữ liệu và dịch vụ công, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung vận hành từ ngày 1/1/2026, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến xấp xỉ 99%; đã tích hợp 265 dịch vụ công trực tuyến lên Cổng Dịch vụ công quốc gia; tạo lập khoảng 204.000 dữ liệu hóa chất, tiền chất; đồng bộ 16/16 nhóm chỉ tiêu của cơ sở dữ liệu kinh tế công nghiệp và thương mại với Trung tâm dữ liệu quốc gia; rà soát 41 loại giấy tờ chuyên ngành để tích hợp VNeID.

Về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, 3 bài toán lớn của ngành Công Thương đã xác định, gồm: Bảo đảm an ninh năng lượng; tự chủ công nghiệp, nâng cao nội địa hóa và chuỗi giá trị; hiện đại hóa thương mại bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy.

Đẩy nhanh triển khai các nhiệm vụ

Từ nay đến cuối năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định trọng tâm là chuyển mạnh từ giai đoạn hoàn thiện thể chế sang giai đoạn tạo ra các sản phẩm, công nghệ và kết quả cụ thể phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ sẽ khẩn trương hoàn thiện Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược; hoàn thiện các cơ chế về tài trợ, đặt hàng, ký hợp đồng và quản lý chương trình; đẩy nhanh triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược để sớm hình thành những sản phẩm công nghệ chiến lược đầu tiên mang thương hiệu Việt Nam.

Đồng thời, tiếp tục đổi mới, tái cấu trúc hệ thống các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng tinh gọn, liên thông, tập trung nguồn lực cho các công nghệ chiến lược, các sản phẩm trọng điểm quốc gia và các bài toán lớn của đất nước; thúc đẩy cơ chế đồng đầu tư, đồng tài trợ và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình từ nghiên cứu đến thương mại hóa.

Cùng với đó, ưu tiên phát triển hạ tầng nghiên cứu, hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, hạ tầng số, dữ liệu số và thị trường khoa học và công nghệ; hướng dẫn các địa phương xây dựng bài toán công nghệ chiến lược làm cơ sở hình thành các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược phù hợp với nhu cầu phát triển của từng địa phương.

Mục tiêu hướng đến không chỉ là tiếp tục hoàn thiện thể chế mà quan trọng hơn là tạo ra các kết quả có thể đo lường được; từng bước làm chủ công nghệ lõi, hình thành các sản phẩm công nghệ chiến lược mang thương hiệu Việt Nam, phát triển các doanh nghiệp công nghệ dẫn dắt và đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực chủ yếu cho tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước.

Tại Thông báo số 251/TB-BCT về Kết luận của Trưởng Ban Chỉ đạo tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chỉ đạo của Bộ Công Thương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu các đơn vị đổi mới nhận thức và phương thức tổ chức thực hiện, chuyển mạnh từ quản lý sang quản trị; không chỉ đánh giá thông qua tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch mà phải quản trị, tối ưu hóa nguồn lực và chất lượng sản phẩm đầu ra; huy động sự tham gia của các tổ chức nghiên cứu, đào tạo, sản xuất, kinh doanh trong ngành Công Thương.

Nghiên cứu lựa chọn, giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp khu vực tư nhân có năng lực quản trị tốt, hoạt động sản xuất, kinh doanh hiệu quả, báo cáo tài chính được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập có uy tín, bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng yêu cầu thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ quán triệt đến từng công chức, viên chức và người lao động; siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong thực thi công vụ; chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng về tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, không để nhiệm vụ quá hạn, tồn đọng. Thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong quản lý, theo dõi, giám sát công việc; tăng cường ứng dụng công nghệ mới, nền tảng số và trợ lý ảo trong thực thi công vụ.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công - cơ quan thường trực của Bộ Công Thương về Nghị quyết 57/NQ-TW cho biết, để việc triển khai Nghị quyết 57/NQ-TW trong thời gian tới đạt hiệu quả cao hơn và tạo chuyển biến rõ nét hơn trong thực tiễn, cơ quan thường trực đề xuất một số giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, sớm có cơ chế cụ thể nhằm bổ sung, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức; có chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài; tổ chức đào tạo, đào tạo lại cho đội ngũ làm công tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương.

Thứ hai, ưu tiên bổ sung, tăng tỷ trọng ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Bộ Công Thương trong năm 2026, tương xứng với vai trò bộ quản lý đa ngành và yêu cầu triển khai các nhiệm vụ nền tảng, dữ liệu, công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Thứ ba, phân công rõ trách nhiệm chủ trì triển khai các sản phẩm công nghệ chiến lược theo phạm vi quản lý ngành; bổ sung quy định về nội dung nhiệm vụ, trách nhiệm các bộ, ngành; nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 267/2025/NĐ-CP và văn bản hướng dẫn để tăng tính chủ động; đồng thời cụ thể hóa tiêu chí, phương thức và thẩm quyền xác định công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược...

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia nêu rõ: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia; là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.