Thương hiệu quốc gia: Từ 'công cụ' xúc tiến đến đòn bẩy cạnh tranh toàn cầu

Thương hiệu không còn là “phần trang trí” của sản phẩm, mà đang trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của nền kinh tế.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã làm rõ vai trò, giá trị và hướng đi mới của Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển xanh và cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương). Ảnh: Đỗ Nga

Ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương). Ảnh: Đỗ Nga

“Bảo chứng” mạnh mẽ về chất lượng và uy tín

- Sau nhiều năm triển khai, đặc biệt giai đoạn 2020 - 2025, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong chiến lược phát triển thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế?

Ông Hoàng Minh Chiến: Từ góc độ quản lý nhà nước, có thể khẳng định, thương hiệu đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển thương mại quốc gia cũng như tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Giữa thương hiệu sản phẩm, thương hiệu doanh nghiệp và thương hiệu quốc gia tồn tại một mối liên hệ hữu cơ. Khi thương hiệu quốc gia được nâng tầm, nó trở thành một “bảo chứng” mạnh mẽ về chất lượng và uy tín, giúp doanh nghiệp tự tin tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, năm 2025, giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt 519,6 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới trong tổng số 193 nền kinh tế, tăng hơn 200 tỷ (tương đương gần 63%) so với năm 2020. Sức mạnh mềm Việt Nam xếp thứ 52/193 quốc gia về quyền lực mềm. Trụ cột Kinh doanh và Thương mại thăng hạng vượt bậc (hạng 56, tăng 7 bậc so với năm 2024). Nhiều thương hiệu doanh nghiệp Việt đã vươn tầm quốc tế, như các ngân hàng Vietcombank, BIDV, VietinBank lọt Top 500 thương hiệu ngân hàng toàn cầu; Vinamilk duy trì vị trí trong Top 50; Viettel giữ vững vị trí dẫn đầu tại Đông Nam Á.

Trong tổng thể chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Chương trình Thương hiệu quốc gia đóng vai trò như một “bệ phóng”, giúp hàng Việt chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng.

- Trong bối cảnh cạnh tranh và tiêu chuẩn ngày càng cao, việc tham gia Chương trình Thương hiệu quốc gia mang lại giá trị cụ thể gì cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp đang chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, thưa ông?

Ông Hoàng Minh Chiến: Trước hết, cần khẳng định rằng, Thương hiệu quốc gia không đơn thuần là một danh hiệu, mà là chương trình xúc tiến thương mại đặc thù, dài hạn của Chính phủ.

Giá trị đầu tiên mà doanh nghiệp nhận được chính là uy tín. Biểu trưng Thương hiệu quốc gia là sự khẳng định về chất lượng, vị thế và năng lực dẫn dắt thị trường. Đối với các đối tác và người tiêu dùng quốc tế, đây có thể xem như một “tấm hộ chiếu” giúp sản phẩm Việt vượt qua những rào cản niềm tin ban đầu để thâm nhập sâu hơn vào thị trường.

Nhiều thương hiệu doanh nghiệp Việt đã vươn tầm quốc tế, như các ngân hàng Vietcombank, BIDV, VietinBank lọt Top 500 thương hiệu ngân hàng toàn cầu (Ảnh minh họa)

Nhiều thương hiệu doanh nghiệp Việt đã vươn tầm quốc tế, như các ngân hàng Vietcombank, BIDV, VietinBank lọt Top 500 thương hiệu ngân hàng toàn cầu (Ảnh minh họa)

Giá trị thứ hai nằm ở chính quá trình tham gia xét chọn. Hệ thống tiêu chí của Chương trình được xây dựng rất chặt chẽ dựa trên ba trụ cột: Chất lượng - Đổi mới sáng tạo - Năng lực tiên phong. Khi tham gia, doanh nghiệp buộc phải rà soát toàn diện năng lực quản trị, tài chính và chiến lược phát triển của mình. Đây là cơ hội để nhận diện rõ điểm mạnh và những “lỗ hổng” cần khắc phục, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất.

Đặc biệt, hai trụ cột “Đổi mới sáng tạo” và “Năng lực tiên phong” có sự gắn kết chặt chẽ với lộ trình số hóa và xanh hóa. Những doanh nghiệp tiên phong đầu tư vào công nghệ, phát triển sản phẩm xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn như ESG, truy xuất nguồn gốc hay giảm phát thải carbon chính là những đối tượng phù hợp nhất với tiêu chí của chương trình hiện nay.

Việc được công nhận Thương hiệu quốc gia cũng là minh chứng cho tính đúng đắn trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp, giúp họ tự tin hơn khi tiếp cận các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản…

Kiến tạo hệ sinh thái thương hiệu mạnh trong kỷ nguyên số

- Thưa ông, để chương trình phát huy hiệu quả sâu rộng hơn, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu, Bộ Công Thương có những định hướng gì để xây dựng các doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia không chỉ mạnh về quy mô, mà còn thực sự nổi bật về chất lượng?

Ông Hoàng Minh Chiến: Năm 2026 được xác định là “năm bản lề” quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu và hiện đại hóa. Đây cũng là năm diễn ra kỳ xét chọn Thương hiệu quốc gia lần thứ 10. Để gia tăng giá trị thực tiễn cho doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia, chúng tôi tập trung triển khai ba nhóm giải pháp trọng tâm:

Một là, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh và vượt qua các rào cản kỹ thuật thế hệ mới. Trong bối cảnh “xanh hóa” không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc, đặc biệt là các quy định khắt khe từ thị trường EU và Mỹ như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay Quy định chống phá rừng (EUDR), Bộ Công Thương sẽ tăng cường tư vấn kỹ thuật, đào tạo chuyên sâu về quản trị thương hiệu xanh và phối hợp với các tổ chức quốc tế để hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng báo cáo phát triển bền vững. Mục tiêu cốt lõi là hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch hóa quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc, biến các tiêu chuẩn xanh từ “rào cản” thành “lợi thế cạnh tranh” vững chắc.

Vinh danh 190 doanh nghiệp có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2024

Vinh danh 190 doanh nghiệp có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2024

Hai là, đẩy mạnh xúc tiến thương mại trên môi trường số. Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác với các nền tảng lớn như Amazon, Alibaba, TikTok để xây dựng các “Gian hàng Thương hiệu quốc gia Việt Nam”. Đây không chỉ là kênh giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu mà còn là môi trường để ứng dụng các công nghệ tiên tiến như hội chợ ảo, livestream xuyên biên giới trong nhận diện thương hiệu.

Ba là, đổi mới cách thức quảng bá và nâng tầm giá trị văn hóa. Thay vì tham gia hội chợ theo cách truyền thống, Bộ Công Thương sẽ tổ chức các chuỗi sự kiện “Tuần lễ Thương hiệu quốc gia Việt Nam” tại các thị trường trọng điểm. Điểm mới là sự chặt chẽ giữa xúc tiến thương mại với hoạt động ngoại giao văn hóa và du lịch. Qua đó, doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm mà còn truyền tải được câu chuyện thương hiệu cùng các giá trị bản sắc đặc trưng của văn hóa Việt Nam, từ đó nâng cao giá trị gia tăng.

Bên cạnh sự đồng hành của Bộ Công Thương, các cơ quan liên quan, hiệp hội, ngành hàng, yếu tố quyết định để “tấm hộ chiếu” Thương hiệu quốc gia thực sự có giá trị chính là nội lực của doanh nghiệp. Chỉ khi doanh nghiệp kiên trì đầu tư vào chất lượng, không ngừng đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, Thương hiệu quốc gia mới trở thành một tài sản chung đủ mạnh để hàng Việt không chỉ hiện diện, mà còn khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ thương mại toàn cầu.

- Xin cảm ơn ông! 

Ông Hoàng Minh Chiến: Trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, cuộc cạnh tranh toàn cầu không chỉ gói gọn ở quy mô sản lượng hay giá thành, mà đã chuyển dịch sang cuộc chiến về niềm tin, uy tín và giá trị thương hiệu. Do đó, Thương hiệu quốc gia Việt Nam không chỉ là một công cụ xúc tiến thương mại, mà đã và đang trở thành một giải pháp chiến lược. Việc xây dựng Thương hiệu quốc gia chính là cách để nâng tầm giá trị hàng Việt, củng cố năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy mô hình tăng trưởng bền vững, vững chắc trong dài hạn.

Đỗ Nga

Có thể bạn quan tâm