Thúc đẩy liên kết ba nhà, đưa khoa học công nghệ vào thực tiễn

Ngày 15/10, tại Quảng Ninh, Hội thảo “Mô hình liên kết Nhà nước - nhà trường, viện nghiên cứu - doanh nghiệp trong tăng cường ứng dụng khoa học và công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo” diễn ra với sự tham gia của hơn 200 chuyên gia, nhà khoa học đang công tác tại các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, cao đẳng và các hội khoa học và kỹ thuật địa phương. Sự kiện do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với UBND TP. Quảng Ninh, Ban Tuyên giáo Trung ương và Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức.

Liên kết ba nhà cần gắn với nhu cầu thực tiễn

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.VS Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhấn mạnh, chủ đề hội thảo gắn trực tiếp với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và tạo động lực tăng trưởng mới.

Theo GS.VS Châu Văn Minh, tinh thần này có sự kết nối với Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó doanh nghiệp phải trở thành chủ thể quan trọng của đổi mới sáng tạo, tiếp nhận, hấp thụ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đồng thời, Nghị quyết số 45-NQ/TW về xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ trí thức đặt ra yêu cầu tạo môi trường, cơ chế để trí thức cống hiến, chuyển tri thức thành những giá trị cụ thể phục vụ phát triển đất nước.

GS.VS Châu Văn Minh cho rằng, liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cần trở thành cơ chế vận hành thường xuyên của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nhà nước kiến tạo thể chế, tạo môi trường thuận lợi; nhà trường, viện nghiên cứu cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực; doanh nghiệp chủ động đặt hàng, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

"Với vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy mạng lưới chuyên gia đa ngành, đẩy mạnh tư vấn, phản biện, kết nối các chủ thể, thúc đẩy chuyển giao tri thức và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn," GS.VS Châu Văn Minh nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở năng lực nghiên cứu mà còn ở cơ chế kết nối, chuyển giao và ứng dụng kết quả nghiên cứu. Vì vậy, cần chuyển từ liên kết riêng lẻ sang hợp tác theo chuỗi giá trị, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt hàng, nhà khoa học gắn nghiên cứu với yêu cầu ứng dụng, Nhà nước tạo cơ chế thuận lợi và các tổ chức xã hội phát huy vai trò kết nối.

Để hội thảo đạt kết quả thiết thực, GS.VS Châu Văn Minh đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của mô hình liên kết; chỉ ra những điểm nghẽn về thể chế, cơ chế tài chính, sở hữu trí tuệ, đặt hàng nghiên cứu, chia sẻ lợi ích và phân bổ rủi ro.

Các đại biểu cần đề xuất mô hình, giải pháp có khả năng triển khai ngay như cơ chế doanh nghiệp đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ, hình thành nhóm chuyên gia liên ngành, phát triển tổ chức trung gian chuyển giao công nghệ và cơ chế thí điểm đối với sản phẩm, công nghệ mới.

Bên cạnh đó, từ những công trình tiêu biểu của Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam và Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc, cần lựa chọn các mô hình có tiềm năng để tiếp tục hoàn thiện, nhân rộng và kết nối với doanh nghiệp, địa phương có nhu cầu ứng dụng.

Theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, các ý kiến tại hội thảo cần làm rõ điểm nghẽn ở đâu, cơ chế nào cần sửa, mô hình nào có thể triển khai ngay, chủ thể thực hiện là ai và sản phẩm đầu ra là gì. Đây cũng là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và các nghị quyết lớn của Đảng bằng những kết quả có thể đo đếm trong thực tiễn.

Tăng cường hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ

Về phía Quảng Ninh, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND TP. Quảng Ninh cho biết, hội thảo được tổ chức trong bối cảnh cả nước đang tập trung triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Chủ đề hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc thúc đẩy liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp; đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Văn Công, trong mô hình liên kết Nhà nước - nhà trường, viện nghiên cứu - doanh nghiệp, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, tạo môi trường thuận lợi; các trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao; doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong ứng dụng, đổi mới công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Sự liên kết phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, gắn nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước; được cụ thể hóa bằng các chương trình, nhiệm vụ, sản phẩm và kết quả ứng dụng.

"Đối với Quảng Ninh, thành phố mong muốn tăng cường hợp tác nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế, nhất là công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, logistics, kinh tế cửa khẩu; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và quản trị đô thị thông minh. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới," ông Nguyễn Văn Công nhấn mạnh.

Thông qua hội thảo, thành phố mong muốn tiếp nhận kinh nghiệm, mô hình liên kết hiệu quả; các giải pháp đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ từ nhu cầu thực tiễn, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và huy động nguồn lực xã hội cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Tại hội thảo, các chuyên gia đóng góp tham luận nhằm làm rõ mô hình liên kết ba nhà và đề xuất giải pháp. Trong khuôn khổ hội thảo, Ban tổ chức cũng trao cờ lưu niệm, tôn vinh các kết quả sáng tạo khoa học và công nghệ tiêu biểu của Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam.

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Ngô Đông Hải, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, mô hình liên kết Nhà nước - nhà trường, viện nghiên cứu - doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, ứng dụng và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Ngô Đông Hải, Nhà nước cần đi trước một bước trong xây dựng chính sách, tạo môi trường, định hướng chiến lược và tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn. Doanh nghiệp cần phát huy vai trò trung tâm trong đặt hàng, ứng dụng, làm chủ khoa học, công nghệ và phát triển sản phẩm; các viện nghiên cứu, trường đại học cần chủ động phối hợp với doanh nghiệp, tạo ra tri thức và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu thị trường, gắn với định hướng phát triển đất nước.

Thực tiễn đã có nhiều mô hình liên kết hiệu quả, cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện hành lang pháp lý và nhân rộng. Bên cạnh ba chủ thể chính, các tổ chức trung gian có vai trò kết nối, hỗ trợ chuyển giao công nghệ, ứng dụng và liên kết nguồn nhân lực, góp phần đưa hoạt động hợp tác đi vào thực chất.

Ông Ngô Đông Hải cũng ghi nhận vai trò của Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam trong nhiều năm tổ chức các phong trào, cuộc thi và hoạt động thúc đẩy sáng tạo khoa học, công nghệ, hỗ trợ hình thành nhiều sản phẩm có giá trị thực tiễn. 

Để mô hình liên kết ba nhà phát huy hiệu quả, ông Ngô Đông Hải nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp, doanh nhân và đội ngũ trí thức trong nắm vững chủ trương của Đảng, Nhà nước, chủ động xây dựng các mô hình hợp tác sáng tạo, hiệu quả. Qua đó, góp phần triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

“Chúng ta hy vọng, tin tưởng rằng trong thời gian tới, mô hình liên kết ba nhà sẽ ngày càng được đẩy mạnh với những cách làm hiệu quả, sáng tạo và đi vào thực tiễn, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, qua đó đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước,” ông Ngô Đông Hải, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh.