Thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu bằng đòn bẩy tài chính

Tháo gỡ nút thắt vốn cho người dân

Ngày 16/1/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa Shinhan Finance, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA) và Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Việt Hưng đã chính thức diễn ra, đánh dấu bước đi quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu. Sự kiện không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn cho người dân, mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu điện năng tiếp tục tăng cao, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm, hệ thống điện quốc gia đang chịu áp lực ngày càng lớn. Điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu được đánh giá là một trong những giải pháp hiệu quả nhằm san sẻ phụ tải, tận dụng nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ và giảm phụ thuộc vào nguồn điện truyền thống. Tuy nhiên, dù có nhiều lợi thế về kỹ thuật và môi trường, mô hình này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, chủ yếu do rào cản về chi phí đầu tư ban đầu.

Trên thực tế, chi phí lắp đặt một hệ thống điện mặt trời mái nhà cho hộ gia đình hiện dao động từ vài chục đến hơn một trăm triệu đồng, tùy theo công suất và điều kiện lắp đặt. Khoản đầu tư này, dù có thể thu hồi trong dài hạn, vẫn là thách thức đối với không ít hộ dân. Chính vì vậy, việc hình thành các cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp được xem là “chìa khóa” để tháo gỡ nút thắt về vốn, giúp điện mặt trời mái nhà tiếp cận rộng rãi hơn đến khu vực dân cư.

Theo ông Nguyễn Xuân Quy - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam kiêm Trưởng Văn phòng đại diện VCEA tại TP. Hồ Chí Minh, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Việt Hưng, hệ thống điện mặt trời mái nhà có vòng đời từ 20 -25 năm, mang lại lợi ích kinh tế bền vững cho người sử dụng. Tuy nhiên, nếu không có sự hỗ trợ về tài chính, nhiều hộ gia đình khó có thể triển khai ngay từ đầu. Do đó, các gói vay ưu đãi với thủ tục đơn giản, lãi suất hợp lý sẽ là giải pháp thiết thực, tạo điều kiện để người dân mạnh dạn đầu tư vào năng lượng sạch.

Về phía đơn vị tài chính, đại diện Công ty Tài chính TNHH MTV Shinhan Việt Nam (Shinhan Finance) cho biết, gói vay hỗ trợ điện mặt trời mái nhà được thiết kế theo hướng linh hoạt, với lãi suất thấp hơn so với các khoản vay tiêu dùng thông thường và thời hạn vay phù hợp với dòng tiền của hộ gia đình. Cách tiếp cận này giúp người dân không phải dồn toàn bộ nguồn lực tài chính ngay từ đầu, mà có thể phân bổ chi phí đầu tư theo thời gian, giảm áp lực tài chính trong ngắn hạn.

Lợi ích kép cho hộ dân và hệ thống điện quốc gia

Một điểm đáng chú ý là hiệu quả kinh tế của mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu có thể hỗ trợ trực tiếp cho nghĩa vụ trả nợ. Các tính toán cho thấy, khi hệ thống vận hành ổn định, hộ gia đình có thể tiết kiệm khoảng 30-50% chi phí tiền điện hằng tháng, tùy theo mức tiêu thụ và tỷ lệ điện sử dụng. Khoản tiết kiệm này, trong nhiều trường hợp, đủ để bù đắp một phần đáng kể chi phí trả vay, qua đó tạo vòng quay tài chính tích cực cho người đầu tư.

Các chuyên gia năng lượng cũng nhận định, với điều kiện bức xạ mặt trời thuận lợi tại Việt Nam, thời gian hoàn vốn của hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện nay thường dao động trong khoảng 6-8 năm. Sau giai đoạn hoàn vốn, hệ thống tiếp tục mang lại lợi ích kinh tế ổn định trong nhiều năm tiếp theo, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong khu vực dân cư.

Không chỉ dừng lại ở lợi ích kinh tế cho từng hộ gia đình, việc mở rộng điện mặt trời mái nhà còn mang ý nghĩa quan trọng đối với hệ thống điện quốc gia. Khi hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn hộ dân cùng tham gia tự sản, tự tiêu, phụ tải vào giờ cao điểm sẽ được giảm bớt đáng kể, qua đó hạn chế nhu cầu đầu tư nguồn và lưới điện mới. Đồng thời, việc gia tăng tỷ trọng điện năng từ nguồn tái tạo cũng phù hợp với định hướng phát triển năng lượng bền vững và các cam kết giảm phát thải của Việt Nam.

Từ góc độ thị trường, các gói vay lãi suất ưu đãi được xem là công cụ hỗ trợ hiệu quả, giúp điện mặt trời mái nhà từng bước trở thành giải pháp phổ cập, thay vì chỉ giới hạn trong nhóm hộ gia đình có điều kiện tài chính tốt. Việc kết hợp hài hòa giữa giải pháp kỹ thuật phù hợp, đơn vị triển khai chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm cùng các công cụ tài chính linh hoạt sẽ tạo nền tảng thuận lợi để người dân yên tâm đầu tư. Qua đó, góp phần thúc đẩy, khuyến khích sự tham gia rộng rãi của cộng đồng vào phát triển năng lượng tái tạo, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội bền vững.