Tham tán Tạ Đức Minh: Thương mại Việt - Nhật vượt mốc 50 tỷ USD

Khép lại năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Nhật Bản đã vượt mốc 50 tỷ USD, khẳng định vai trò là một trong những thị trường ổn định và quan trọng hàng đầu đối với hàng hóa Việt Nam. Nhân sự kiện này, Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Tạ Đức Minh - Tham tán thương mại Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản.

Thương mại bứt phá mạnh mẽ

- Thưa ông, năm 2025 đã khép lại, dù liên tục chịu những thách thức chưa có, song bức tranh kinh tế vĩ mô ghi nhận nhiều điểm sáng với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024. Trong bức tranh chung đó, thương mại Việt Nam - Nhật Bản là điểm sáng nổi bật, xin ông chia sẻ rõ hơn về hoạt động ngoại thương năm qua?

Tham tán thương mại Tạ Đức Minh: Năm 2025, quan hệ thương mại Việt Nam - Nhật Bản tiếp tục ghi nhận những kết quả tích cực, đánh dấu một cột mốc quan trọng khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều lần đầu tiên vượt mốc 50 tỷ USD.

Đây không chỉ là con số mang ý nghĩa lịch sử, mà còn phản ánh sự tăng trưởng thực chất, bền vững của hợp tác kinh tế giữa hai quốc gia trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Nhật Bản năm 2025 đạt hơn 51,43 tỷ USD, tăng 11,28% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản đạt 26,77 tỷ USD, tăng 8,77%; nhập khẩu từ Nhật Bản đạt 24,68 tỷ USD, tăng 14,13%.

Việt Nam tiếp tục xuất siêu sang Nhật Bản 2,09 tỷ USD, khẳng định vai trò của Nhật Bản là một trong những thị trường ổn định và quan trọng hàng đầu đối với hàng hóa Việt Nam.

Động lực tăng trưởng thương mại Việt Nam - Nhật Bản đến từ sự tăng trưởng đồng bộ của cả xuất khẩu và nhập khẩu, phản ánh rõ tính bổ sung lẫn nhau trong cơ cấu kinh tế và chuỗi cung ứng giữa hai nước.

Ở chiều xuất khẩu, các nhóm hàng chủ lực của Việt Nam sang Nhật Bản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đặc biệt là các mặt hàng có giá trị gia tăng cao và nhóm nông, lâm, thủy sản.

Năm 2025, hàng dệt may đạt 4,595 tỷ USD, phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 3,287 tỷ USD, gỗ và sản phẩm gỗ đạt 2,153 tỷ USD, tăng mạnh 23,33%. Đáng chú ý, nhiều mặt hàng nông sản ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng như cà phê tăng 46,57%, hạt điều tăng 34,72%, hạt tiêu tăng 25,90%, cho thấy khả năng đáp ứng ngày càng tốt của doanh nghiệp Việt Nam đối với các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Nhật Bản.

Ở chiều nhập khẩu, Việt Nam tiếp tục tăng cường nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (8,347 tỷ USD), máy móc, thiết bị và phụ tùng (4,886 tỷ USD) - hai nhóm hàng chiếm gần 54% tổng kim ngạch nhập khẩu từ Nhật Bản.

Điều này phản ánh rõ vai trò của Nhật Bản là nguồn cung công nghệ, thiết bị và nguyên vật liệu đầu vào quan trọng, phục vụ sản xuất trong nước và xuất khẩu của Việt Nam.

Việc thương mại Việt Nam - Nhật Bản lần đầu vượt mốc 50 tỷ USD trong năm 2025 là minh chứng rõ nét cho mối quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng giữa hai nước.

Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu

- Thưa ông, đâu là động lực để thương mại hai nước đạt được những kết quả tích cực nêu trên?

Tham tán thương mại Tạ Đức Minh: Những kết quả tích cực nêu trên gắn liền với vai trò định hướng chiến lược của Bộ Công Thương trong việc thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam - Nhật Bản.

Thông qua việc đàm phán, triển khai hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như VJEPA, CPTPP, RCEP; xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan; đồng thời định hướng phát triển các ngành hàng xuất khẩu chủ lực, Bộ Công Thương đã tạo nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp hai nước mở rộng hợp tác, gắn kết sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Trên cơ sở định hướng chung của Bộ Công Thương, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản đã và đang đóng vai trò cầu nối trực tiếp, thực chất giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Trong năm 2025, thương vụ đã phối hợp tổ chức và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia nhiều sự kiện xúc tiến thương mại – đầu tư quy mô lớn, tiêu biểu như: Triển lãm Foodex Japan 2025, Triển lãm công nghiệp chế tạo M-Tech, Gift Show, DIY Show, Triển lãm thời trang dệt may, Triển lãm vật liệu xây dựng và trang trí, cùng các Lễ hội Việt Nam tại Tokyo và Kanagawa.

Bên cạnh đó, thương vụ đã đưa các đoàn doanh nghiệp Nhật Bản sang Việt Nam tham dự Triển lãm VIS, Food Expo, các triển lãm mùa thu, tổ chức đoàn khảo sát thị trường, tìm hiểu cơ hội đầu tư, kết nối trực tiếp doanh nghiệp hai nước trong các lĩnh vực sản xuất, logistics, chế biến thực phẩm, công nghiệp hỗ trợ, vật liệu và tiêu dùng.

Các hoạt động này không chỉ góp phần gia tăng kim ngạch thương mại, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiểu biết thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, xu hướng tiêu dùng, từ đó thúc đẩy hợp tác dài hạn, bền vững.

- Năm 2026 bên cạnh những yếu tố thuận lợi, thương mại hai nước Việt Nam và Nhật Bản sẽ gặp những thách thức. Để hỗ trợ tốt nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp hai nước, thương vụ sẽ có những hoạt động hỗ trợ nào, thưa ông?

Tham tán thương mại Tạ Đức Minh: Năm 2026 để góp phần thúc đẩy thương mại song phương Việt Nam - Nhật Bản tăng trưởng đột phá, thương vụ sẽ chủ động nắm bắt, phân tích các biến động có thể tác động đến thương mại với Việt Nam, từ đó kịp thời tham mưu cho Chính phủ và Lãnh đạo Bộ các phản ứng chính sách phù hợp, đồng thời đưa ra cảnh báo sớm cho cộng đồng doanh nghiệp.

Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản. Tăng cường các hoạt động xúc tiến, mở rộng thị trường tại Nhật Bản. Đồng thời, tiếp tục triển khai mời các đoàn doanh nghiệp Nhật Bản về tham gia các hoạt động xúc tiến trong nước.

Ngoài ra, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Cung cấp thông tin thị trường, cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định nhập. Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam trong việc xây dựng thương hiệu và tiếp thị sản phẩm tại Nhật Bản, bao gồm việc tìm kiếm đối tác phân phối uy tín và kết nối với các kênh bán lẻ phù hợp.  

Tiếp tục thu hút đầu tư chất lượng cao từ Nhật Bản. Chú trọng cải thiện môi trường đầu tư, cụ thể: tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt là các quy trình cấp phép đầu tư, để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp; hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, dễ dự đoán và nhất quán, giải quyết kịp thời các vướng mắc của doanh nghiệp Nhật Bản; tăng cường hiệu quả thực thi chính sách, đảm bảo sự ổn định và tin cậy cho các nhà đầu tư nước ngoài. Thu hút FDI vào các ngành giá trị gia tăng cao và công nghiệp hỗ trợ.

Tăng cường phát triển năng lực trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ: Tìm kiếm kêu gọi hợp tác, tài trợ cho các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ.

Khuyến khích chuyển giao công nghệ và hợp tác R&D giữa doanh nghiệp hai nước, nhằm nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt của Nhật Bản.

Tăng cường các hoạt động hợp tác song phương trong các lĩnh vực, cụ thể: duy trì đối thoại cấp cao và cơ chế hợp tác để giải quyết các vấn đề vướng mắc, định hướng hợp tác chiến lược và củng cố quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện; đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực như chuyển đổi số, kinh tế xanh, năng lượng sạch, logistic… phù hợp với định hướng phát triển bền vững và công nghệ cao của cả hai nước.

Chúng tôi tin rằng, trong thời gian tới, với sự đồng hành của Bộ Công Thương, sự hỗ trợ trực tiếp của Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, cùng nỗ lực chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác thương mại - đầu tư Việt Nam - Nhật Bản được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế của cả hai quốc gia.

- Xin cảm ơn ông!

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Nhật Bản năm 2025 đạt hơn 51,43 tỷ USD, tăng 11,28% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản đạt 26,77 tỷ USD, tăng 8,77%; nhập khẩu từ Nhật Bản đạt 24,68 tỷ USD, tăng 14,13%. Việt Nam tiếp tục xuất siêu sang Nhật Bản 2,09 tỷ USD, khẳng định vai trò của Nhật Bản là một trong những thị trường ổn định và quan trọng hàng đầu đối với hàng hóa Việt Nam.