Tạo 'bệ đỡ' thể chế, logistics bứt tốc thời điểm vàng

"Thời điểm vàng" cho ngành logistics Việt Nam

Sáng 6/5, để chào mừng Ngày Logistics Việt Nam (6/5), Báo Công Thương đã tổ chức Tọa đàm “Xây dựng trung tâm logistics hiện đại: Tạo lực đẩy cho sản xuất và xuất nhập khẩu”. Tham gia tọa đàm có ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương); TS. Bùi Bá Nghiêm - Chuyên viên cao cấp, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương); bà Nguyễn Lê Hằng - Trưởng bộ phận, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam; ông Trần Ngọc Khánh - Tổng giám đốc Công ty CP OPL Logistics.

Trước đó, tháng 10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến 2050. Chiến lược được phê duyệt không chỉ đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics của ASEAN và thế giới, mà còn mở ra dư địa mới để thúc đẩy sản xuất, xuất nhập khẩu và kết nối kinh tế.

Chia sẻ tại tọa đàm, TS. Bùi Bá Nghiêm - Chuyên viên cao cấp, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng: Tọa đàm diễn ra vào thời điểm rất đặc biệt, khi Lãnh đạo Bộ Công Thương vừa ký ban hành quyết định ngày 6/5 là ngày Logistics Việt Nam. 

Về Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam, TS. Bùi Bá Nghiêm cho rằng, đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho ngành logistics Việt Nam, trong đó logistics không chỉ là ngành dịch vụ hỗ trợ, mà đã trở thành một cấu phần chiến lược của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Điểm quan trọng nhất của chiến lược là đặt ra các mục tiêu rất cụ thể: tốc độ tăng trưởng ngành logistics giai đoạn 2025 - 2035 đạt khoảng 12-15%/năm, chi phí logistics giảm xuống còn tương đương 12-15% GDP, tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 70-80%, tối thiểu 80% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số và xây dựng ít nhất 5 trung tâm dịch vụ logistics hiện đại ngang tầm quốc tế.

Cùng với Chiến lược phát triển logistics Việt Nam, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng, Quyết định ban hành Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam tại Quyết định 458/QĐ-BCT cũng xác định 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng logistics đồng bộ, thúc đẩy liên kết vùng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực doanh nghiệp logistics.

Ngoài nền tảng là chính sách phát triển ngành logistics của Chính phủ và Bộ Công Thương, theo TS. Bùi Bá Nghiêm, với vị trí địa kinh tế nằm trên các tuyến hàng hải, hàng không, hành lang kinh tế khu vực, cùng quy mô xuất nhập khẩu lớn (trên 930 tỷ USD vào năm 2025) và mạng lưới Hiệp định Thương mại tự do (FTA) rộng khắp thế giới, Việt Nam có cơ hội chuyển từ “điểm trung chuyển hàng hóa” thành “điểm tổ chức chuỗi cung ứng”.

“Nếu triển khai đồng bộ cả về thể chế, hạ tầng giao thông, cảng biển, cảng cạn, trung tâm logistics, logistics xanh, logistics số và cải cách thủ tục hành chính, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một mắt xích logistics quan trọng của ASEAN, từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics toàn cầu” - TS. Bùi Bá Nghiêm thông tin.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Trần Ngọc Khánh - Tổng giám đốc Công ty CP OPL Logistics, khẳng định: Chiến lược phát triển logistics mới không chỉ là định hướng mà là "bản lề" giúp doanh nghiệp logistics nội địa tự tin chuyển dịch từ mô hình dịch vụ đơn lẻ sang đầu tư hạ tầng quy mô lớn. Việc Chính phủ ưu tiên hình thành các trung tâm logistics gắn liền với cảng biển, cảng cạn và đường sắt liên vận chính là cơ hội để các doanh nghiệp như OPL Logistics tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Lê Hằng - Trưởng bộ phận, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam, cho rằng: Với quy mô thị trường logistics đạt khoảng 50 tỷ USD trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2025 vượt ngưỡng 930 tỷ USD, đây là nền tảng đủ lớn để các doanh nghiệp đầu tư bài bản vào lĩnh vực logistics.

Hoàn thiện thể chế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển logistics xanh

Một trong những nội dung quan trọng được các chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận tại tọa đàm đó là, phát triển hệ thống trung tâm logistics theo hướng xanh, thông minh, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Liên quan đến vấn đề này, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn chỉ ra, phát triển hệ thống trung tâm logistics theo hướng xanh, thông minh, phân tầng và liên thông sẽ tạo tác động rất lớn đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cụ thể, hệ thống này sẽ giúp chi phí logistics thấp hơn, giúp giảm chi phí sản xuất, chi phí lưu thông và chi phí xuất khẩu. “Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030 theo Kết luận số 18-KL/TW. Muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, chúng ta phải nâng hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế, trong đó logistics là một khâu then chốt” - ông Bùi Nguyễn Tuấn Anh thông tin.

Không chỉ mang lại lợi ích quốc gia, theo bà Nguyễn Lê Hằng, định hướng phát triển trung tâm logistics hiện đại, cùng thúc đẩy chuyển đổi xanh sẽ tạo ra dư địa cạnh tranh bứt phá cho các doanh nghiệp.

Đặc biệt trong bối cảnh các đối tác quốc tế hiện nay luôn đặt ra những câu hỏi cụ thể về chứng chỉ xanh, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, điện mặt trời mái nhà, cũng như sự minh bạch trong quản lý chất thải và dữ liệu phát thải. Khi doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chuẩn này, họ sẽ dễ dàng tiếp cận được các khách hàng quốc tế lớn, thu hút dòng vốn ngoại và góp phần quan trọng trong việc khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Phát triển trung tâm logistics và logistics xanh đang được xem là xu hướng tất yếu, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có cơ hội bứt phá mạnh mẽ nếu chủ động đầu tư hoặc đồng hành cùng các đơn vị phát triển hạ tầng logistics xanh, hiện đại kết hợp với chuyển đổi công nghệ” - bà Nguyễn Lê Hằng khẳng định và cho rằng: Trong bối cảnh hiện logistics không còn đơn thuần là hoạt động hậu cần mà đã trở thành đòn bẩy quan trọng cho sự phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, việc phát triển logistics xanh, thông minh sẽ mang lại 4 cơ hội chiến lược cho doanh nghiệp nội địa, bao gồm:

Thứ nhất, doanh nghiệp có thể thâm nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu khi đáp ứng được các tiêu chuẩn cao về sự minh bạch và tính bền vững mà các tập đoàn quốc tế luôn tìm kiếm.

Thứ hai, cơ hội nâng tầm giá trị dịch vụ, giúp doanh nghiệp thoát khỏi áp lực cạnh tranh về giá để tập trung vào các lợi thế về tốc độ, chất lượng và sự tin cậy.

Thứ ba, việc chú trọng vào logistics xanh và chính xác sẽ giúp doanh nghiệp phục vụ tốt hơn một thị trường rộng lớn và đa dạng đang tăng trưởng mạnh như thương mại điện tử, tiêu dùng nội địa, kho lạnh và giao hàng nhanh.

Thứ tư, một định hướng đầu tư xanh và quản trị dữ liệu minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư và ngân hàng, từ đó dễ dàng thu hút nguồn lực tài chính để phát triển.

Cũng khẳng định logistics xanh, thông minh đang là xu thế tất yếu, tuy nhiên ông Trần Ngọc Khánh vẫn đưa ra những khó khăn mà doanh nghiệp đang đối mặt trong quá trình triển khai, bao gồm: Thứ nhất, hạ tầng kết nối, theo ông Khánh đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất là tính kết nối giữa các phương thức vận tải chưa đồng bộ, đặc biệt là hạ tầng giao thông dẫn vào các cảng cạn và ga đường sắt còn hạn chế, gây áp lực về chi phí thời gian.

Thứ hai, cơ chế cho chuyển đổi xanh: Đầu tư vào công nghệ thông minh và năng lượng sạch đòi hỏi nguồn vốn lớn. Theo đó, doanh nghiệp mong muốn có những cơ chế ưu đãi cụ thể hơn về thuế, phí hoặc các gói tín dụng xanh để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn chuyển đổi sang các phương tiện vận tải sử dụng nhiên liệu sạch như LNG hay xe điện.

Thứ ba, thể chế số: Cần đẩy mạnh đồng bộ hóa dữ liệu giữa các cơ quan quản lý để giảm bớt các thủ tục hành chính, giúp các trung tâm logistics thực sự vận hành như những "cửa khẩu số" hiện đại.

Với đặc thù hơn 97% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, TS. Bùi Bá Nghiêm cho rằng, trong bối cảnh xanh hóa và số hóa chuỗi cung ứng toàn cầu đang trở thành yêu cầu bắt buộc, định hướng hỗ trợ doanh nghiệp logistics Việt Nam tới đây sẽ tập trung vào hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số thực chất, thông qua thúc đẩy ứng dụng các công nghệ như IoT, AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, blockchain, hệ thống quản lý vận tải, quản lý kho, truy xuất nguồn gốc và nền tảng kết nối dữ liệu.

Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, tập trung vào vận tải tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa tuyến đường, tăng tỷ lệ vận tải đa phương thức, phát triển kho xanh, bao bì xanh, đo lường phát thải và từng bước đáp ứng các yêu cầu ESG (môi trường, xã hội quản trị), CBAM (Cơ chế Điều chỉnh biên giới carbon), truy xuất carbon trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Cùng với đó, nâng cao năng lực kết nối quốc tế của doanh nghiệp logistics Việt Nam. Điều này bao gồm hỗ trợ tiêu chuẩn hóa dịch vụ, phát triển nhân lực, thúc đẩy liên kết với hãng tàu, cảng biển, doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất khẩu, sàn thương mại điện tử và các mạng lưới logistics khu vực.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương tập trung vào một số nhóm giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện thể chế và tiêu chuẩn logistics xanh, logistics số, tạo khung pháp lý và môi trường thuận lợi cho logistics thương mại điện tử, logistics xuyên biên giới và dịch vụ logistics giá trị gia tăng. Trên cơ sở đó, thúc đẩy xây dựng hạ tầng dữ liệu, nền tảng kết nối logistics số quốc gia, chuẩn dữ liệu dùng chung và các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số với chi phí hợp lý.