Sửa đổi Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Tạo cơ sở pháp lý vững chắc

Theo chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật thuộc lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Trong đó, nội dung sửa đổi Luật Cạnh tranh năm 2018 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 tập trung hoàn thiện các quy định về cạnh tranh trong môi trường số, đồng thời bảo đảm thống nhất pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Hoàn thiện quy định cạnh tranh trong môi trường số

Đối với Luật Cạnh tranh, việc sửa đổi nhằm bảo đảm phù hợp với môi trường kinh doanh số và hệ sinh thái số đang phát triển, làm thay đổi cách thức vận hành và tính cạnh tranh trên thị trường.

Dự thảo Luật đề xuất 7 nhóm nội dung sửa đổi, hoàn thiện, bổ sung 8 nội dung, lược bỏ 2 nội dung và đơn giản hóa 2 thủ tục hành chính đối với Luật Cạnh tranh. Trong đó, dự thảo tập trung hoàn thiện các quy định nhằm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, xử lý nghiêm các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Cụ thể, các nội dung được rà soát, hoàn thiện gồm cách xác định thị trường liên quan, thị phần và sức mạnh thị trường đáng kể, trong đó xem xét các yếu tố mới như dữ liệu, quy mô người sử dụng, hiệu ứng mạng, chi phí chuyển đổi và hệ sinh thái. Dự thảo cũng hướng tới hoàn thiện quy định về hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường và cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường số.

Việc sửa đổi các nội dung này nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện pháp luật cạnh tranh trước sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới, đồng thời góp phần bảo đảm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Cùng với việc hoàn thiện các quy định, dự thảo Luật đề xuất đơn giản hóa 2 thủ tục hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh, thực hiện chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành pháp luật.

Tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, việc sửa đổi, bổ sung tập trung vào yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, nhất là trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phù hợp với yêu cầu tổ chức và vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp.

Theo dự thảo Luật, đề xuất hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, cùng với 4 nội dung phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Việc hoàn thiện quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ ngày càng phổ biến trên môi trường số. Quá trình giao dịch trực tuyến có thể phát sinh việc thu thập, lưu trữ và xử lý thông tin của người tiêu dùng. Do đó, việc bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật về dữ liệu cá nhân góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ thông tin, quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng trong quá trình giao dịch.

Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền góp phần xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, nâng cao tính chủ động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm công tác quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được triển khai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Các nội dung sửa đổi cũng hướng tới tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có liên quan, qua đó tăng cường khả năng bảo vệ người tiêu dùng trước những rủi ro trong hoạt động mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ.

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một phần trong tổng thể hoàn thiện pháp luật về công nghiệp và thương mại, hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Các nội dung sửa đổi được định hướng theo nguyên tắc tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực tiễn, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.

Trong quá trình Quốc hội xem xét, thảo luận và quyết định đối với dự án Luật, việc thông tin đầy đủ về mục tiêu, phạm vi và tác động của các nội dung sửa đổi có ý nghĩa quan trọng, góp phần giúp cử tri, người dân và cộng đồng doanh nghiệp hiểu rõ hơn về định hướng hoàn thiện chính sách pháp luật.  Qua đó, các quy định về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từng bước được hoàn thiện theo hướng phù hợp với thực tiễn phát triển của thị trường, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động kinh doanh lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển kinh tế số.