Tin Khu Vực
Làm rõ phạm vi dịch vụ bưu chính
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) gồm 8 chương, 52 điều. Dự thảo kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật Bưu chính năm 2010, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để phát triển hạ tầng bưu chính, đáp ứng nhu cầu gửi nhận hàng hóa ngày càng tăng, thúc đẩy thương mại điện tử, chuyển đổi số và bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính. Dự thảo luật dự kiến trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính
Thông tin về những điểm mới của dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, so với năm 2010, hiện nay số doanh nghiệp bưu chính đã tăng từ 40 lên 710 (tăng gần 18 lần); sản lượng bưu chính đã tăng từ 310 triệu lên khoảng hơn 5 tỷ bưu gửi (tăng hơn 15 lần). Quy mô và phương thức hoạt động của thị trường bưu chính thay đổi rất nhiều so với thời điểm ban hành Luật Bưu chính năm 2010. "Sự phát triển này không chỉ làm thay đổi quy mô thị trường mà còn làm thay đổi cách thức tổ chức và cung cấp dịch vụ, từ đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý Nhà nước về bưu chính" - ông Chung nói.
Theo ông Lê Văn Chung, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) đã làm rõ phạm vi dịch vụ bưu chính và phân định với vận tải và kho bãi, logistics. Thực tế, các hoạt động này có một số công đoạn giao thoa như lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, vận chuyển. Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào một công đoạn riêng lẻ hoặc tên gọi của dịch vụ rất dễ chồng lấn trong việc xác định phạm vi quản lý nhà nước.
Do vậy, dự thảo luật đã giải quyết vấn đề này bằng cách xác định dịch vụ bưu chính theo bản chất và phương thức tổ chức cung cấp dịch vụ. Theo đó, dịch vụ được cung cấp trên mạng bưu chính, từng bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh, bảo đảm khả năng theo dõi và được phát đến người nhận theo địa chỉ hoặc địa điểm đã thỏa thuận.
Dự thảo luật cũng phát triển mạng bưu chính thành hạ tầng thiết yếu phục vụ thương mại điện tử và kinh tế số. Ông Chung cho rằng, vai trò này đặc biệt quan trọng khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp, khi cần duy trì lưu thông thư, gói, kiện hàng hóa thiết yếu để phục vụ người dân.
Bên cạnh đó, dự thảo luật phân loại doanh nghiệp theo năng lực tổ chức và vận hành mạng trên thực tế. Việc phân loại nhằm xác định quyền, nghĩa vụ phù hợp với năng lực của từng doanh nghiệp, đồng thời, xác định đúng chủ thể có khả năng được huy động để duy trì hoạt động bưu chính khi cần thiết. "Doanh nghiệp vận hành mạng được huy động sẽ được bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh theo quy định. Đồng thời, dự thảo khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, nâng cao năng lực để trở thành doanh nghiệp vận hành mạng, theo đó mở rộng quy mô, năng lực và mức độ kết nối của hạ tầng mạng lưới bưu chính trên toàn quốc" - ông Chung nêu.
Dự thảo luật cũng chuyển từ cấp giấy phép bưu chính bản giấy sang đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính điện tử, thể hiện bước chuyển trong cái phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Đây là hướng cải cách nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp gia nhập thị trường. "Dự thảo đã giảm từ 14 thủ tục hành chính xuống còn 1 thủ tục đăng ký. Qua đó, đã giảm thời gian, chi phí gia nhập thị trường cũng như bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về bưu chính thông qua công tác hậu kiểm" - ông Chung nhấn mạnh.
Thêm một điểm mới trong dự thảo luật là mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính phổ cập. Việc mở rộng phổ cập sang gói, kiện hàng hóa không chỉ sát với nhu cầu thực tế mà còn tạo điều kiện cho người dân, đặc biệt người dân khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa tham gia thương mại điện tử, đưa nông sản và sản phẩm địa phương đến các thị trường trên cả nước cũng như trên thế giới.
Mỗi bưu gửi sẽ được gắn một mã nhận dạng
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) còn tăng cường quản lý hoạt động bưu chính dựa trên cơ sở dữ liệu, định danh, truy vết và mức độ rủi ro. "Với hàng tỷ bưu gửi mỗi năm, phương thức quản lý này giúp nâng cao khả năng theo dõi bưu gửi. Đồng thời, hỗ trợ phòng ngừa, phát hiện việc lợi dụng mạng bưu chính để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật như lợi dụng mạng bưu chính để gửi hàng lậu, hàng cấm, vũ khí, vật liệu nổ…" - ông Chung thông tin.
Theo dự thảo, mỗi bưu gửi sẽ được gắn một mã nhận dạng để theo dõi, truy vết và quản lý trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ, vừa nâng cao chất lượng dịch vụ, vừa tăng cường công tác bảo đảm an ninh bưu chính. Doanh nghiệp có trách nhiệm thu thập thông tin hợp lệ của người gửi và lưu trữ dữ liệu định danh, truy vết dự kiến tối thiểu là khoảng 1 năm kể từ ngày phát thành công.
Trên cơ sở thông tin về người gửi, bưu gửi và quá trình cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp thay vì kiểm tra đồng loạt các bưu gửi hiện nay.
Dự thảo cũng quy định việc thu thập thông tin và áp dụng biện pháp kiểm soát phải phù hợp với mức độ rủi ro và không vượt quá phạm vi cần thiết. Song song với yêu cầu truy vết là yêu cầu về bảo vệ dữ liệu. Việc tạo lập, thu thập, sử dụng, kết nối, cung cấp, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu phải tuân thủ đúng pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng.
Về những tác động dự kiến của dự thảo luật, ông Chung chia sẻ, đối với doanh nghiệp việc chuyển từ cấp phép sang đăng ký điện tử sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường, đồng thời chuyển trọng tâm quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm".
Đối với người dân, việc mở rộng dịch vụ phổ cập từ thư sang gói kiện hàng hóa sẽ giúp người dân mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo với mức thu thống nhất trên toàn quốc. Các quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp, định danh, truy vết bưu gửi cũng góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, người sử dụng dịch vụ trong lĩnh vực bưu chính.
Đối với quản lý nhà nước, dự thảo luật chuyển từ phương thức truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Đồng thời, xác định doanh nghiệp có năng lực vận hành mạng để có thể huy động khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp và các trường hợp cần thiết khác.
Dự thảo Luật làm rõ khái niệm dịch vụ bưu chính và các đặc trưng để phân định dịch vụ bưu chính với hoạt động vận tải, kho bãi, logistics. Theo đó, dịch vụ bưu chính được tổ chức, vận hành trên mạng bưu chính, bao gồm các công đoạn chấp nhận, chia chọn, vận chuyển, phát bưu gửi và có thể gồm các công đoạn khác liên quan trực tiếp đến từng bưu gửi trong quá trình cung cấp dịch vụ.