Quảng Ngãi: Giảm tàu cá, mở hướng sinh kế bền vững cho ngư dân

Giải bản tàu cá để tái cơ cấu nghề biển

Theo Quyết định số 389/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, đến năm 2030 cả nước sẽ giảm còn 83.600 tàu cá. Yêu cầu các địa phương giảm tối đa 12% số tàu cá so với năm 2020. Bám sát định hướng này, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tái cơ cấu đội tàu, giảm tàu cá có nguy cơ cao, đồng thời hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế.

Thực tế cho thấy, nhiều tàu cá trên địa bàn tỉnh đã được đóng từ lâu, xuống cấp nghiêm trọng, chi phí sửa chữa lớn trong khi hiệu quả khai thác ngày càng giảm do nguồn lợi thủy sản suy kiệt.

Theo ông Lê Văn Phòng (thôn Phổ Trung, xã An Phú), chủ tàu cá QNg 92821, công suất 612CV, con tàu của ông được đóng cách đây gần 20 năm. Hiện nay, nhiều hạng mục của tàu đặc biệt là vỏ thân, không còn đảm bảo an toàn khi vươn khơi.

Khi Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ngãi có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản (tháo dỡ) tàu cá, ông Phòng đã quyết định viết đơn xin giải bản tàu cá để nhận hỗ trợ kinh phí chuyển đổi nghề.

“Nghề khai thác thủy sản những năm gần đây gặp nhiều khó khăn, nguồn lợi không còn nhiều trong khi chi phí vận hành, sửa chữa tàu quá lớn. Chính sách hỗ trợ giải bản tàu cá của tỉnh ra đời rất kịp thời, tiếp sức cho ngư dân trong giai đoạn khó khăn”, ông Phòng chia sẻ.

Xã An Phú hiện có khoảng 1.300 tàu cá, từ dưới 6m đến trên 25m, là địa phương có số tàu cá không đủ điều kiện, nguy cơ cao lớn nhất tỉnh với 46 tàu. Theo ông Phan Thành Sơn, Phó trưởng phòng Kinh tế xã An Phú, qua rà soát có 23/46 tàu không đủ điều kiện đang được neo đậu, quản lý tại địa phương. Số còn lại neo đậu tại các bến ngoài tỉnh, gây khó khăn cho công tác quản lý.

Trước thực trạng này, địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách hỗ trợ giải bản tàu cá, tạo điều kiện thuận lợi để chủ phương tiện hoàn thiện thủ tục hồ sơ, nhất là với các tàu cá không còn đủ điều kiện khai thác, qua đó giảm số lượng tàu và hạn chế nguy cơ vi phạm khai thác IUU.

Hỗ trợ chuyển đổi nghề, hiện đại hóa đội tàu

Vừa qua, để cơ cấu lại ngành khai thác thủy sản, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Nghị quyết số 39, bố trí hơn 20 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh để hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá. Theo đó, tàu cá giải bản được hỗ trợ một lần bằng 40% giá trị tàu cá theo chứng thư thẩm định giá, mức hỗ trợ từ 50- 300 triệu đồng; mỗi chủ tàu còn được hỗ trợ 5 triệu đồng tham gia học nghề sau khi giải bản.

Đây được xem là chính sách góp phần tháo gỡ khó khăn cho ngư dân, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Theo nghị quyết, chủ tàu cá thực hiện giải bản sẽ được hỗ trợ một lần bằng 40% giá trị tàu cá theo chứng thư thẩm định giá tại thời điểm thẩm định, nhưng không vượt quá mức hỗ trợ tối đa quy định.

Cụ thể, tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 6m đến dưới 12 m được hỗ trợ tối đa 50 triệu đồng/tàu; từ 12 m đến dưới 15 m được hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng/tàu; từ 15 m đến dưới 20 m được hỗ trợ tối đa 200 triệu đồng/tàu; tàu cá có chiều dài từ 20 m trở lên được hỗ trợ tối đa 300 triệu đồng/tàu.

Cùng chính sách hỗ trợ giải bản, tỉnh Quảng Ngãi còn dành kinh phí hỗ trợ chuyển đổi nghề cho ngư dân: mỗi chủ tàu cá tham gia học nghề chuyển đổi được hỗ trợ 5 triệu đồng/người.

Song song với việc giảm tàu cá nhỏ, cũ, những năm gần đây ngư dân Quảng Ngãi đã mạnh dạn đầu tư nâng cấp, cải hoán tàu cá công suất lớn, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào khai thác thủy sản. Nhờ đó, lĩnh vực khai thác thủy sản của tỉnh tiếp tục có bước phát triển đáng ghi nhận, sản lượng hàng năm đều đạt và vượt kế hoạch.

Theo đó, năm 2021 sản lượng khai thác thủy sản đạt 266.237 tấn, đến năm 2025 ước đạt 284.992 tấn. Toàn tỉnh hiện có 4.846 tàu cá được đăng ký, trong đó gần 3.000 tàu có chiều dài trên 15m, giảm dần số tàu dưới 15m khai thác gần bờ.

Ngư dân Lê Tấn Đạt (thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn), chủ tàu QNg 66421 cho biết, trước đây tàu của ông làm nghề lưới rút chì (lưới kéo đáy), có nguy cơ tác động xấu đến môi trường và nguồn lợi thủy sản. Năm 2020, được chính quyền địa phương vận động, ông đã vay 60 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội Lý Sơn để chuyển sang nghề câu mực.

“Nghề mới ít đầu tư hơn, hiệu quả kinh tế cao, lại không gây tác động lớn đến môi trường. Đây là hướng đi phù hợp với khuyến cáo của cơ quan chức năng”, ông Đạt chia sẻ.

Theo ông Võ Văn Hải, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản biển đảo tỉnh Quảng Ngãi, ngoài tái cơ cấu đội tàu, tỉnh đặc biệt chú trọng đào tạo nghề và hỗ trợ sinh kế cho ngư dân, cộng đồng dân cư ven biển.

Giai đoạn năm 2023 - 2024, Quảng Ngãi đã triển khai dự án “Sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển Bình Sơn thông qua trao quyền cho cộng đồng bảo tồn các hệ sinh thái và văn hóa tri thức bản địa”. Trong đó, hỗ trợ thành lập các tổ cộng đồng đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản, rạn san hô Gành Yến và hệ sinh thái rừng ngập mặn Cóc Trắng – Bàu Cá Cái.

Trong các năm 2024 - 2025, tỉnh tiếp tục phối hợp thành lập các tổ cộng đồng bảo vệ, khai thác và phát triển rong mơ tại xã Vạn Tường và xã Đông Sơn, giúp ngư dân và cộng đồng dân cư ven biển chuyển đổi sinh kế bền vững, hạn chế khai thác thủy hải sản ven bờ.

Năm 2021, sản lượng khai thác thủy sản tỉnh Quảng Ngãi đạt 266.237 tấn, đến năm 2025 ước đạt 284.992 tấn. Toàn tỉnh hiện có 4.846 tàu cá được đăng ký, trong đó gần 3.000 tàu có chiều dài trên 15m, giảm dần số tàu dưới 15m khai thác gần bờ.